Խաքանի Շիրվանի Աֆզալադդին Իբրահիմ Ալի օղլի (ադրբ.՝ Əfzələddin İbrahim Əli oğlu Xaqani Şirvani, 1120, Շամախի-1199, Թավրիզ)[2], պարսիկ բանաստեղծ։ Վաղ երիտասարդության տարիներին գրական ճանաչում ստանալով՝ Խաքանին հրավիրվել է շիրվանշահերի պալատ։ Գրել է ներբողքասիդներ՝ Խաքանի (թագավորին պատկանող) կեղծանունով։ 1156 թվականին ճանապարհորդել է Մերձավոր Արևելքում, որի տպավորությունների արդյունք են Տիզբոնի ավերակների վերաբերյալ «Մազաինի ավերակները» (հայերեն հրտ. «Մեդաին») փիլիսոփայական քասիդը և «Երկու Իրաքների նվերը» պոեմը (ավարտել է 1157 թվականին)։ Շիրվանից գաղտնի հեռանալու փորձի համար շահ Ահսաթանի հրամանով Խաքանին բանտարկվել է (1159)։ Այդ ժամանակ էլ գրել է «Բանտայիններ» քասիդաշարը, որը բանաստեղծի խռովարար ոգու արտահայտությունն է։

Խաքանի Շիրվանի
պարս․՝ خاقانی
ադրբ.՝ Xaqani Şirvani
Stamps of Azerbaijan, 1997-487.jpg
Ծնվել էմոտ. 1120
ԾննդավայրՇիրվան, Ադրբեջան[1]
Վախճանվել էմոտ. 1199
Վախճանի վայրԹավրիզ, Իրան
Մասնագիտությունբանաստեղծ և գրող
Լեզուպարսկերեն
Ազգությունպարսիկ
ՔաղաքացիությունՇիրվանշահ
Ժանրերբանաստեղծություն
պոեմ
Խաքանի Շիրվանի Վիքիքաղվածքում
Khaqani Վիքիպահեստում

Խաքանին ստեղծագործել է պարսկերեն և արաբերեն։ Զարգացրել ու կատարելագործել է գազելի ու քասիդի ժանրերը։ Նրա պոեզիայում հիմնականը սիրո, մարդկային անհատի երջանկության, ազատության թեմաներն են։ Խաքանիի պոեզիան իր ազդեցությունն է թողել ադրբեջանական, Մերձավոր և Միջին Արևելքի գրականության զարգացման վրա։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 44