Թոմաս Հեքսլի Հենրի (անգլ.՝ Thomas Henry Huxley, մայիսի 4, 1825(1825-05-04)[1][2][3][…], Իլինգ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4][2] - հունիսի 29, 1895(1895-06-29)[1][2][3][…], Իստբորն, Իսթբորն, Արևելյան Սասեքս, Արևելյան Սասիքս, Միացյալ Թագավորություն[4]), անգլիացի բնագետ, Չ. Դարվինի տեսության տարածողն ու հետևորդը։ Լոնդոնի լագավորական ընկերության անդամ (1883-1885 թթ.՝ նախագահ)։ 1890 թ. պարգևատրվել է Կարլ Լինեյի շքանշանով[15]։

Թոմաս Հեքսլի
Thomas Huxley
T.H.Huxley(Woodburytype).jpg
Ծնվել էմայիսի 4, 1825(1825-05-04)[1][2][3][…]
Իլինգ, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[4][2]
Մահացել էհունիսի 29, 1895(1895-06-29)[1][2][3][…] (70 տարեկան)
Իստբորն, Իսթբորն, Արևելյան Սասեքս, Արևելյան Սասիքս, Միացյալ Թագավորություն[4]
ԳերեզմանԼոնդոն
Բնակության վայր(եր)Լոնդոն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Դավանանքագնոստիցիզմ
Մասնագիտությունկենսաբան, լեզվաբան, հնէաբան, թարգմանիչ, Ձկնաբան, կենդանաբան, քաղցկեղաբան, անատոմ, լուսանկարիչ, փիլիսոփա, մարդաբան, ֆիզիոլոգ և բնագետ
Հաստատություն(ներ)Լոնդոնի կայսերական քոլեջ
Գործունեության ոլորտկենդանաբանություն
Պաշտոն(ներ)Լոնդոնի երկրաբանական միության նախագահ[5], Մեծ Բրիտանիայի գաղտնի խորհրդի անդամ և Թագավորական միության նախագահ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Լեոպոլդինա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի Լինեական ընկերություն, Լոնդոնի երկրագիտական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Բելգիայի թագավորական բժշկական ակադեմիա
Ալմա մատերԼոնդոնի համալսարանի քոլեջ և Charing Cross Hospital?[6]
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն և անգլերեն[1]
Գիտական ղեկավարThomas Wharton Jones?[7]
Եղել է գիտական ղեկավարMichael Foster?[8]
Ազդվել էՉարլզ Դարվին
ՊարգևներԿոպլիի մեդալ[9] Թագավորական մեդալ Դարվինի մեդալ[10] Բևեռային աստղի շքանշանի 2-րդ դասի ասպետ Clarke Medal? Լինենի մեդալ[11] Հայդենի հիշատակի մրցանակ երկրաբանության բնագավառում Քրունի լեկցիա Լինենի ընկերակցության անդամ[11] և Ուոլասթոնի մեդալ[12]
Ամուսին(ներ)Հենտիետա Աննե Հիթհորն Հաքսլի[6][13]
Երեխա(ներ)Լեոնարդ Հաքսլի[6][13], Marion Collier?[14][13], Noel Huxley?[14], Jessie Orianna Huxley?[14], Rachel Huxley?[14], Henrietta Huxley?[14][13], Henry Huxley?[14][13] և Ethel Huxley?[14][13]
ՀայրGeorge Huxley?[13]
ՄայրRachel Withers?[13]
Thomas Henry Huxley Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

1846-1850 թթ. մասնակցել է դեպի Ավստրալիայի և Նոր Գվինեայի արևելյան ափերը կազմակերպված գիտարշավին։

1854-1895 թթ. եղել է Թագավորական լեռնային դպրոցի պրոֆեսոր, Լոնդոնի լագավորական ընկերության քարտուղար (1871-1880), նախագահ (1883-1885

ՀետազոտություններԽմբագրել

Հետազոտել է կենդանաբանության, համեմատական անատոմիայի, հնէաբանության, մարդաբանության, երկրաբանության, էվոլյուցիոն տեսության և այլ հարցեր։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Nordisk familjebok (швед.) — 1876.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Гексли Томас Генри // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. Past PresidentsGeological Society of London.
  6. 6,0 6,1 6,2 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: OUP, 2004.
  7. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  9. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  10. https://docs.google.com/spreadsheets/d/1dsunM9ukGLgaW3HdG9cvJ_QKd7pWjGI0qi_fCb1ROD4/pubhtml?gid=216486814&single=true
  11. 11,0 11,1 Why there was no ‘Darwin’s bulldog’ — 2019.
  12. https://www.geolsoc.org.uk/About/Awards-Grants-and-Bursaries/Society-Awards/Wollaston-Medal
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 Kindred Britain
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 Lundy D. R. The Peerage
  15. Советский энциклопедический словарь / Гл. ред. А.М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — С. 284. — 1600 с. — 2 500 000 экз. — ISBN ИБ№115

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 386