Բացել գլխավոր ցանկը

Գուտենբերգ նախագիծ (անգլ.՝ Project Gutenberg (PG)), առցանց նախագիծ, որը զարգացվում է կամավորների ուժերով, նախագծի շրջանակներում թվայնացվում և պահպանվում են մշակութային արժեք ներկայացնող ստեղծագործություններ: Նախագծի նպատակն է «խրախուսել է-գրքերի ստեղծումն ու տարածումը»[1]: Նախագիծը հիմնվել է 1971 թվականին ամերիկյան գրող Մայքլ Ս. Հարթի կողմից և հանդիսանում է ամենահին թվային գրադարանը[2]: Նրա հիմնական մասը կազմում են հանրության սեփականություն հանդիսացող գրքեր: Նախագիծը ձգտում է պահել դրանք այնքան ազատ հասանելի և այնպես լայնորեն կիրառելի, որքան որ դա հնարավոր է. տեքստերը պահպանվում են երկար կիրառվող և բաց ֆորմատներով, որոնք կարող են օգտագործվել ցանկացած համակարգչի վրա: 2018 թվականի հունիսի 23-ին Գուտենբերգ նախագիչը պարունակում էր ավելին քան 57,000 նյութ[3]:

Գուտենբերգ նախագիծ
Project Gutenberg logo.svg
gutenberg.org
Տեսակթվային գրադարան և MediaWiki կայք
ԵրկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ՀեղինակMichael S. Hart?
Բացվածդեկտեմբերի 1, 1971
Project Gutenberg Վիքիպահեստում

Թողարկումենրը հասանելի են տեքստային ֆայլերի տեսքով, սակայն որտեղ հնարավոր է, այլ ֆորմատները նույնպես հասանելի էն, օրինակ՝ HTML, PDF, EPUB, MOBI և Plucker: Հիմնականում թողարկումները անգլերեն են, սակայն կան նաև բազմաթիվ ոչ-անգլերեն աշխատանքներ:

Գուտենբերգ նախագիծը նաև սերտորեն աշխատում է Distributed Proofreaders նախագծի հետ, որը միավորում է ինտերնետային օգտատերերի համայնքը, ովքեր զբաղվում են տեսածրված տեքստերի ուղղումներով:

Մայքլ Ս. Հարթ սկսել է Գուտենբերգ նախագիծը 1971 թվականին թվայնացնելով ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագիրը[4]: Լինելով Իլինոյսի Ուրբանա-Շամպայն համալսարանի ուսանող, Հարթը ստացել էր հնարավորություն օգտագործել համալսարանի համակարգիչը: Այս հնարավորությունը նրան տվել էին նրա ընկեր լաբորանտները[5]: Քանի որ այդ ժամանակ համակարգիչների օգտագործման ժամանակը չափազանց թանկ էր, Հարթը բացատրեց, որ նա ցանկանում էր «փոխհատուցել» դա ինչ-որ բանով, որը կունենար մեծ արժեք: Նրա սկզբնական նպատակն էր դարձնել հասանելի 10 000 ամենահզվող գրքերը հասարակությանը, շատ ցածր վճարի դիմաց կամ եթե հնարավոր լինի անվճար, և անել դա մինչև 20-րդ դարի ավարտը[6]:

Հարթը հավատում էր, որ ապագայում համակարգիչները կդառնան հասանելի ամեն մարդու, և որոշեց դարձնել գրականությունը հասանելի հասարակությանը էլեկտրոնային տեսքով անվճար: Նա անվանեց իր նախագիծը Յոհան Գուտենբերգի պատվին, գերմանացի տպագրիչ, ով 15-րդ դարում ստեղծել և օգտագործում էր տպագրահաստոց, ժամանակակից տպագրության սարքավորումների նախատիպը:

1990-ականների կեսերին Հարթը իրականացնում էր նախագիծը Բենեդիկտյան համալսարանում: Մինչ այդ պահը արդեն իսկ շատ կամավորներ միացել էին նախագծին: Բոլոր տեքստերը մինչև 1989 թվականը մոըտքագրվում էին ձեռքով, այդ պահից սկսած տեսածրիչները և գրանշանների օպտիկական ճանաչման ծրագրերը այնքան բարելավվեցին, որ գրքերի տեսածրումը և թվայնացումը դարձավ շատ ավելի հարմար և արագ[7]: Հարթը հետագայում պայմանավորվեց Կարնեգի Մելոն համալսարանի հետ նախագծի ֆինանսական կառավարումը հանձնելով համալսարանին:

Գուտենբերգ նախագծի առաջին վեբ կայքը ստեղծել և կառավարել է իտալացի կամավոր Պիետրո Դի Միչելին: Վեբ կայքը տաս տարի զարգացումից հետո (1994–2004) շահեց բազմաթիվ մրցանակներ, հաճախ անվանվելով «լավագույնը ինտերնետում»[8]:

Հարթը մահացել է 2011 թվականի սեպտեմբերի 6-ին, 64 տարեկան հասակում իր տանը[9]:

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Hart Michael S. (23 October 2004)։ «Gutenberg Mission Statement by Michael Hart»։ Project Gutenberg։ Արխիվացված օրիգինալից 14 July 2007-ին։ Վերցված է 15 August 2007 
  2. Thomas Jeffrey (20 July 2007)։ «Project Gutenberg Digital Library Seeks To Spur Literacy»։ U.S. Department of State, Bureau of International Information Programs։ Արխիվացված է օրիգինալից 14 March 2008-ին։ Վերցված է 20 August 2007 
  3. «Project Gutenberg Releases eBook #50,000»։ Project Gutenberg News։ 25 February 2017։ Արխիվացված է օրիգինալից 25 February 2017-ին 
  4. «Hobbes' Internet Timeline»։ Վերցված է 17 February 2009 
  5. Hart Michael S. (August 1992)։ «Gutenberg:The History and Philosophy of Project Gutenberg»։ Արխիվացված օրիգինալից 29 November 2006-ին։ Վերցված է 5 December 2006 
  6. Day, B. H., Wortman, W. A. (2000)։ Literature in English: A Guide for Librarians in the Digital Age։ Chicago: Association of College and Research Libraries։ էջ 170։ ISBN 0-8389-8081-3 
  7. Vara Vauhini (5 December 2005)։ «Project Gutenberg Fears No Google»։ Wall Street Journal։ Վերցված է 15 August 2007 
  8. «Gutenberg:Credits»։ Project Gutenberg։ 8 June 2006։ Արխիվացված օրիգինալից 11 July 2007-ին։ Վերցված է 15 August 2007 
  9. «Michael_S._Hart»։ Project Gutenberg։ 6 September 2011։ Արխիվացված օրիգինալից 17 September 2011-ին։ Վերցված է 25 September 2011 

Արտաքին հղումներԽմբագրել