Ալեսանդրո Ֆրանչեսկո Տոմազո Մանձոնի (իտալ.՝ Alessandro Francesco Tommaso Manzoni, մարտի 7, 1785(1785-03-07)[1][2][3][4][5][6], Միլան, Միլանի դքսություն[7][3][8] - մայիսի 22, 1873(1873-05-22)[1][2][3][4][5][6], Միլան, Իտալիայի թագավորություն[7][3]), իտալացի գրող, վիպասան։

Ալեսանդրո Մանձոնի
իտալ.՝ Alessandro Manzoni
Francesco Hayez - Ritratto di Alessandro Manzoni.jpg
Ծննդյան անունAlessandro Francesco Tommaso Antonio Manzoni
Ծնվել էմարտի 7, 1785(1785-03-07)[1][2][3][4][5][6]
ԾննդավայրՄիլան, Միլանի դքսություն[7][3][8]
Վախճանվել էմայիսի 22, 1873(1873-05-22)[1][2][3][4][5][6] (88 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄիլան, Իտալիայի թագավորություն[7][3]
ԳերեզմանՄիլանի մոնումենտալ գերեզմանատուն
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծ, քաղաքական գործիչ և վիպասան
ԼեզուLombard?, իտալերեն[2] և ֆրանսերեն[2]
ՔաղաքացիությունFlag of Italy (1861–1946).svg Իտալիայի թագավորություն
Flag of Kingdom of Sardinia (1848).svg Սարդինիայի թագավորություն
Գրական ուղղություններիտալական ռոմանտիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներՆշանվածները, Q3137178?, Q19131912?, Q3221445?, Q3850574?, Q19131805?, Q19125638?, Q19131587?, Il Conte di Carmagnola?, Adelchi?, Q3831189?, Q19135830?, Q19137737?, Q19128449?, Q17544402? և Q19135613?
ԱնդամակցությունԹուրինի Գիտությունների Ակադեմիա
ԿուսակցությունHistorical Right?
ՊարգևներԱրվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Սուրբ Մավրիկիոսի և Ղազարի շքանշանի ասպետ Commander of the Order of Saint Joseph? և Իտալիայի թագի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ
ԱմուսինԷնրիշերա Բլոնդել[3] և Թերեզա Բորրի[3]
ԶավակներQ56705653?, Q56705728?, Pietro Luigi Manzoni?, Enrico Manzoni?, Filippo Manzoni? և Matilde Manzoni?
ԱզգականներՉեզարե Բեկարիա
Alessandro Manzoni - Firma.svg
Alessandro Manzoni Վիքիպահեստում

ԳործունեությունԽմբագրել

Վաղ շրջանի ստեղծագործություններում Մանձոնին հավատարիմ է մնացել Լուսավորականության ավանդույթներին։ 1820-ական թվականներին Ալեսանդրո Մանձոնին անցել է ռոմանտիզմի դիրքերը։ Նրա «1821 թվականի մարտը» և «Մայիսի 5-ը» (1821) ներբողները, հայրենասիրությամբ, ազատասիրությամբ տոգորված «Կոմս Կարմանյոլա» (1820) և «Ադելգիգ» (1822) պատմական ողբերգությունները արձագանքն են ռիսորջիմենտոյի գաղափարների։ Մանձոնիի լավագույն գործը «Նշանվածները» վեպն է, որը նշանակալի տեղ է գրավում 19-րդ–20-րդ դարերում իտալական ռեալիստական արձակում։ 1827 թվականից Մանձոնին հանդես է եկել միայն լեզվի ու գրականության մասին տեսական հոդվածներով։

Հայերեն հրատարակություններԽմբագրել

Ալեսանդրո Մանձոնիի «Նշանվածները» վեպը իտալերենից թարգմանել և ծանոթագրել է ականավոր դերասանուհի Արուս Ոսկանյանի հարազատ եղբայրը՝ Վահրամ Դարպասյանը: Վեպը լույս է տեսել 1965թվականին «Հայաստան» հրատարակչությամբ, գրքի կազմը ձևավորել է ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ Վաղինակ Մանդակունին:

ԳրականությունԽմբագրել

  • Hugo Blank, Goethe und Manzoni: Weimar und Mailand, Winter, Heidel berg 1988
  • Werner Ross (Hrsg.), Goethe und Manzoni: deutsch-italienische Kulturbeziehungen um 1800, Niemeyer, Tübingen 1989
  • Hugo Blank (Hrsg.), Weimar und Mailand: Briefe und Dokumente zu einem Austausch um Goethe und Manzoni, Winter, Heidelberg 1992
  • Natalia Ginzburg, La famiglia Manzoni, Turin 1983 (dt. Die Familie Manzoni, übersetzt von Maja Pflug und Andrea Spingler, Claassen, Düsseldorf 1988; Neuausgabe bei Wagenbach, Berlin 2001)
  • Burkhart Kroeber, Manzonis Napoleon-Ode und ihre Verdeutschungen, Akzente. Zeitschrift für Literatur, Heft 3/Juni 2010, S. 268-287
  • Realino Marra (Hrsg.): Diritto e castigo. Immagini della giustizia penale: Goethe, Manzoni, Fontane, Gadda. il Mulino, Bologna, 2013. ISBN 978-88-15-24619-6
  • Michael Bernsen, Geschichten und Geschichte: Alessandro Manzonis ‚I promessi sposi‘, Literatur. Forschung und Wissenschaft 32, Berlin: LIT Verlag 2015. Rezension in den Romanischen Studien

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118577409 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 Floriani P. MANZONI, Alessandro — 2017. — Vol. 69.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Мандзони Алессандро // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. 8,0 8,1 8,2 Dr. Constant v. Wurzbach Manzoni, Alexander // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — Vol. 16. — S. 406.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 238