Տիխուանա

քաղաք Մեքսիկայի Բախա Կալիֆորնիա նահանգում

Տիխուանա (իսպ.՝ Tijuana, US: /tˈ(h)wɑːnə/ tee-(H)WAH-nə[2][3],[Ն 1] Իսպաներեն: [tiˈxwana] ( )), քաղաք Մեքսիկայում։ Ստորին Կալիֆոռնիա (Baja California) թերակղզու և այդ նույն կերպ կոչվող մեքսիկական նահանգի խոշորագույն բնակավայրն է։ Գտնվում է ԱՄՆ-ի հետ Մեքսիկայի ունեցած պետական սահմանի մոտ և սահմանի մյուս կողմում ընկած ամերիկյան Սան Դիեգո քաղաքի հետ կազմում է քաղաքային խոշոր ագլոմերացիա, որը 2016 թվականի տվյալներով ունենալով 5.158.459 բնակիչ[6], եղել է մեծությամբ երրորդը կալիֆոռնիական ողջ տարածքաշրջանում[7] և երկպետությունական (ԱՄՆ և Մեքսիկա) խոշորագույն կոնուրբացիան։ Տիխուանան միաժամանակ հանդիսանում է Հարավկալիֆոռնիական մեգապոլիսային ընդարձակ տարածքի միջուկը՝ բնակչության թվաքանակով Մեքսիկայում զբաղեցնելով վեցերորդ տեղը [8]։ Մեքսիկայում զգալի է Տիխուանայի ներգործությունը կրթության, քաղաքականության, տրանսպորտի, մշակույթի, արվեստների, արդյունաբերության վրա։ Այդ երկրի առավել արագ աճող մետրոպոլիսային տարածքներից մեկն է[8] և Globalization and World Cities Research Network-ից ստացել է High Sufficiency գլոբալ քաղաքի վարկանիշ[9]։ 2019 թվականի սեպտեմբերի տվյալներով քաղաքն ունեցել է 1.300.983 բնակիչ, իսկ նրա մետրոպոլիսային տարածքում ապրողների թիվը 2020 թվականին հասել է 2.140.398-ի[10][11]։

Բնակավայր
իսպ.՝ Tijuana
Զինանշան

ԵրկիրՄեքսիկա Մեքսիկա
Հիմնադրված է1889 թ.
Մակերես637 կմ²
ԲԾՄ20±1 մետր
Բնակչություն1 964 788 մարդ (2019)[1]
Ժամային գոտիPDT?
Հեռախոսային կոդ664 - 663
Փոստային դասիչ22000–22699
Պաշտոնական կայքtijuana.gob.mx(իսպ.)
Տիխուանա (Մեքսիկա)##
Տիխուանա (Մեքսիկա)

Ստորին Կալիֆոռնիա թերակղզու խաղաղօվկիանոսային ափին ընկած Տիխուանան նույնանուն համայնքի վարչական, մշակութային, առևտրային կենտրոնն է։ Զույգ Ամերիկաներում մեծությամբ 45-րդն է։

Տիխուանան հիմնադրվել է 1889 թվականի հուլիսի 11-ին և 1880-ական թվականներից սկսած՝ համարվում է զբոսաշրջային կենտրոն, պատկերավոր ասած՝ Մեքսիկայի դարպասը։

Կլիմա խմբագրել

Քաղաքում արձանագրված ամենացածր ջերմաստիճանը եղել է −6 °C (21 °F)-ը, ամենաբարձրը՝ 49 °C (120 °F)-ը[12]։

Տիխուանա (Տիխուանայի միջազգային օդանավակայան)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 34.5
(94.1)
39.0
(102.2)
34.0
(93.2)
36.0
(96.8)
38.5
(101.3)
41.8
(107.2)
39.0
(102.2)
41.0
(105.8)
49.0
(120.2)
47.0
(116.6)
42.0
(107.6)
37.0
(98.6)
49.0
(120.2)
Միջին բարձր °C (°F) 20.3
(68.5)
20.8
(69.4)
20.8
(69.4)
22.1
(71.8)
23.5
(74.3)
25.2
(77.4)
27.8
(82)
28.1
(82.6)
27.8
(82)
26.0
(78.8)
23.5
(74.3)
21.1
(70)
23.9
(75)
Միջին օրական °C (°F) 13.6
(56.5)
14.3
(57.7)
14.8
(58.6)
16.1
(61)
18.0
(64.4)
19.8
(67.6)
22.2
(72)
22.8
(73)
22.0
(71.6)
19.5
(67.1)
16.6
(61.9)
14.0
(57.2)
17.8
(64)
Միջին ցածր °C (°F) 6.9
(44.4)
7.8
(46)
8.8
(47.8)
10.2
(50.4)
12.4
(54.3)
14.3
(57.7)
16.5
(61.7)
17.5
(63.5)
16.1
(61)
13.0
(55.4)
9.8
(49.6)
6.9
(44.4)
11.7
(53.1)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −3.0
(26.6)
0.0
(32)
0.5
(32.9)
1.0
(33.8)
5.5
(41.9)
5.0
(41)
7.5
(45.5)
10.5
(50.9)
0.0
(32)
5.0
(41)
1.0
(33.8)
−5.0
(23)
−5.0
(23)
Անձրևի տեղումներ մմ (դյույմ) 43.8
(1.724)
36.5
(1.437)
42.7
(1.681)
17.6
(0.693)
4.4
(0.173)
0.7
(0.028)
0.7
(0.028)
0.9
(0.035)
5.0
(0.197)
7.8
(0.307)
33.8
(1.331)
37.0
(1.457)
230.9
(9.091)
Միջ. անձրևոտ օրեր (≥ 0.1 mm) 5.9 4.7 5.9 3.1 1.4 0.5 0.4 0.2 0.7 1.7 3.9 4.3 32.7
% խոնավություն 70 74 73 75 77 79 80 80 79 76 69 69 75
Միջին ամսական արևային ժամ 217 228.8 248 240 248 240 310 279 270 248 240 248 3014
Միջին օրական արևային ժամ 7 8.1 8 8 8 8 10 9 9 8 8 8 8.26
Տոկոս հնարավոր արևի լույս 68 73 67 62 58 56 71 68 73 70 76 80 68.5
Աղբյուր #1: Servicio Meteorologico Nacional[13]
Աղբյուր #2: Weather Atlas (sun).[14]

Քույր քաղաքներ խմբագրել

Քաղաքը Պետությունը Տարեթիվը
Բուսան   Հարավային Կորեա 1995
Սան Դիեգո[15]   ԱՄՆ
Լա Պաս, Մեքսիկա   Մեքսիկա 2018
Լեոն (Մեքսիկա)   Մեքսիկա
Մասատլան   Մեքսիկա
Պանցզին   Չինաստան
Հավանա   Կուբա
Ցինցինատի   ԱՄՆ
Սարագոսա   Իսպանիա
Մեդելյին   Կոլումբիա
Լորեդո, Տեխաս   ԱՄՆ
Սլուբիցե   Լեհաստան 1998
Օդերի Ֆրանկֆուրտ   Գերմանիա
Ուհան[16]   Չինաստան 2013

Պատկերասրահ խմբագրել

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. http://www.cuentame.inegi.org.mx/monografias/informacion/bc/poblacion/default.aspx?tema=me&e=02
  2. 2,0 2,1 "Tijuana" Archived 2019-05-29 at the Wayback Machine. (US) and Կաղապար:Cite Oxford Dictionaries
  3. 3,0 3,1 3,2 "Tijuana". Collins English Dictionary. HarperCollins. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 29.
  4. |Tijuana|accessdate=29 May 2019}}
  5. Jenkins, Logan (2016 թ․ օգոստոսի 4). "Watch your mouth in San Diego". The San Diego Union-Tribune. Արխիվացված from the original on 2019 թ․ մարտի 31. Retrieved 2019 թ․ մայիսի 29.
  6. "World Gazetteer – San Diego-Tijuana". Արխիվացված է the original 2007 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
  7. "World Gazetteer – Metropolitan Areas of America". Արխիվացված է the original 2007 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
  8. 8,0 8,1 Walker, Margath (January 2011). "Knowledge production and border nationalism in northern Mexico". Nations and Nationalism. 17 (1): 168–187. doi:10.1111/j.1469-8129.2010.00461.x.
  9. "The World According to GaWC 2020". GaWC - Research Network. Globalization and World Cities. Retrieved 2020 թ․ օգոստոսի 31.
  10. "Tijuana, Mexico Population (2020) - Population Stat". populationstat.com. Retrieved 2020 թ․ դեկտեմբերի 29.
  11. "Demographia World Urban Areas 16th Annual Edition" (PDF). Demographia. June 2020.
  12. "Tijuana, Baja California Köppen Climate Classification (Weatherbase)". Weatherbase. Retrieved 2019 թ․ հոկտեմբերի 24.
  13. "NORMALES CLIMATOLÓGICAS 1951–2010" (in իսպաներեն). Servicio Meteorológico Nacional. Արխիվացված from the original on 2018 թ․ նոյեմբերի 17. Retrieved 2013 թ․ մարտի 18.
  14. "Monthly weather forecast and climate - Tijuana, Mexico". Weather Atlas. Retrieved 2020 թ․ մարտի 27.
  15. "Sister Cities – Interactive City Directory – Tijuana, Mexico". Sister Cities International. Արխիվացված է the original 2013 թ․ նոյեմբերի 13-ին. Retrieved 2013 թ․ նոյեմբերի 12.
  16. "Tijuana, Mexico becomes Wuhan's 20th sister city". Արխիվացված է the original 2015 թ․ ապրիլի 2-ին. Retrieved 2015 թ․ մարտի 1.

Գրականություն խմբագրել

Արտաքին հղումներ խմբագրել

Վիքիճամփորդն ունի Տիխուանաին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։


Քաղվածելու սխալ՝ <ref> tags exist for a group named "Ն", but no corresponding <references group="Ն"/> tag was found