Վասիլի Ստրուվե (աստղագետ)

HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վասիլի Ստրուվե (այլ կիրառումներ)

Վասիլի Յակովլևիչ Ստրուվե (ռուս.՝ Василий Яковлевич Струве, անգլ.՝ Friedrich Georg Wilhelm Struve, ապրիլի 15, 1793(1793-04-15)[1][2][3], Ալտոնա, Գերմանիա[2][3] - նոյեմբերի 23, 1864(1864-11-23)[1][2][3], Պուլկոցո, Tsarskoselskiy Uyezd, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս աստղագետ և գեոդեզիստ։ Պետերբուրգի ԳԱ ակադեմիկոս (1832)։ Ավարտել է Դորպատի (այժմ՝ Տարտու) համալսարանը (18101818-1839 թվականներին եղել է Դորպատի համալսարանի աստղադիտարանի տնօրենը։ 1833 թվականից ղեկավարել է Պուլկովոյի աստղադիտարանի կազմակերպման և սարքավորման գործը, 1839-1862 թվականներին եղել է այդ աստղադիտարանի տնօրենը։ Հիմնարար աստղաչափության բնագավառում Ստրովեի ստացած կարևորագույն արդյունքների, երկնային լուսատուների կոորդինատների որոշման և Ստրովեի ղեկավարությամբ կազմված աստղացուցակների շնորհիվ Պուլկովոյի աստղադիտարանը համաշխարհային ճանաչում ստացավ։ Կրկնակի և բազմակի աստղերի վերաբերյալ Ստրուվեի խոր ուսումնասիրությունների արդյունքները տեղ են գտել «Միկրոմետրական չափումներ․․․» (1837) և «Աստղերի միջին դիրքերը» (1852) աշխատություններում։ Ստրուվեին են պատկանում 27 աստղերի պարալաքսների առաջին հուսալի գնահատականները (1822) և a Քնարի անհատական պարալաքսի ճշգրիտ որոշումը (1837)։ Ստրուվեն ստեղծել է աստղաչափության պուլկովյան դպրոցը։ Նրա անմիջական ղեկավարությամբ ստեղծվել է այսպես կոչված աստղագիտական հաստատունների համակարգ, որը ժամանակին լայն ճանաչում է ստացել։ Ստրուվենը մեծ ավանդ ունի նաև գեոդեզիայի զարգացման գործում։ Նրա ղեկավարությամբ որոշվել է երկրի միջօրեականի մի հատվածի երկարությունը Ռուսաստանի արևմտյան մասում։ Եղել է արտասահմանյան մի շարք ակադեմիաների և ընկերությունների պատվավոր անդամ։

Վասիլի Ստրուվե
ռուս.՝ Василий Струве
անգլ.՝ Wilhelm Struve
PGRS 2 081 Struve - crop.jpg
Ծնվել էապրիլի 15, 1793(1793-04-15)[1][2][3]
Ալտոնա, Գերմանիա[2][3]
Մահացել էնոյեմբերի 23, 1864(1864-11-23)[1][2][3] (71 տարեկանում)
Պուլկոցո, Tsarskoselskiy Uyezd, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
ԳերեզմանPulkovo Observatory cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա
Ռուսական կայսրություն
Մասնագիտությունաստղագետ և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Դորպատի կայսերական համալսարան և Պուլկովոյի աստղադիտարան
Գործունեության ոլորտաստղագիտություն
Պաշտոն(ներ)Գաղտնի խորհուրդ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԴորպատի կայսերական համալսարան[2]
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[1], գերմաներեն[1] և լատիներեն[1]
Գիտական ղեկավարGeorg Friedrich Parrot?
Եղել է գիտական ղեկավարKaspar Gottfried Schweizer?, Alexei Savich? և Q4403524?
Հայտնի աշակերտներJohann Heinrich Wilhelm Döllen? և Pavel Alekseevich Korguev?[4]
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Թագավորական մեդալ Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Երեխա(ներ)Berngard Struve?, Օտտո Ստրուվե[5] և Karl von Struve?
ՀայրJacob Struve?[3]
Friedrich Georg Wilhelm Struve Վիքիպահեստում

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Струве, Василий Яковлевич // Русский биографический словарь / под ред. А. А. ПоловцовСПб.: 1909. — Т. 19. — С. 549–558.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Stieda L. Struve, Wilhelm von // Allgemeine Deutsche BiographieL: 1893. — Vol. 36. — S. 693–698.
  4. Pavel Alekseevich Korguev
  5. В. С. Струве, Отто Васильевич // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1901. — Т. XXXIа. — С. 834.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 161