Բացել գլխավոր ցանկը

Սվետոզար Գուրբան Վայանսկի

Սվետոզար Գուրբան Վայանսկի (իսկական անունը՝ Սվետոզար Գուրբան, սլովակ.՝ Svetozár Hurban-Vajanský, հունվարի 16, 1847(1847-01-16)[1][2][3][4], Հլբոկե, Senica District, Տրնավայի երկրամաս, Սլովակիա - օգոստոսի 17, 1916(1916-08-17)[1][2][3][4], Մարտին, Žilina Region), սլովակ բանաստեղծ, արձակագիր, գրաքննադատ, հրապարակախոս։ 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Սլովակիայի քաղաքական ու մշակութային ականավոր գործիչ։

Սվետոզար Գուրբան Վայանսկի
Sochan (24).jpg
Ծնվել էհունվարի 16, 1847(1847-01-16)[1][2][3][4]
ԾննդավայրՀլբոկե, Senica District, Տրնավայի երկրամաս, Սլովակիա
Վախճանվել էօգոստոսի 17, 1916(1916-08-17)[1][2][3][4] (69 տարեկանում)
Վախճանի վայրՄարտին, Žilina Region
Մասնագիտությունգրող, գրական քննադատ, քաղաքական գործիչ, լրագրող, բանաստեղծ և փաստաբան
Լեզուսլովակերեն[2]
ԱզգությունՍլովակներ
ՔաղաքացիությունFlag of Slovakia.svg Սլովակիա
ԿուսակցությունSlovak National Party?
ԱզգականներՍամուել Յուրկովիչ
Սվետոզար Գուրբան Վայանսկի Վիքիքաղվածքում
Svetozár Hurban-Vajanský Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Սվետոզար Գուրբան Վայանսկին ծնվել է 1847 թվականին Սլովակիայի ազգային զարթոնքի քաղաքական գործիչ և գրող Յոզեֆ Միլոսլավ Գուրբանի ընտանիքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է հայրենի քաղաքում, այնուհետև ուսումը շարունակել է Մոդրայում, Ցեշինում, Շտենդալում։ Ավարտել է Բանսկա-Բիստրիցայի գիմնազիան, որից հետո ընդունվել է Բրատիսլավայի ակադեմիա, որտեղ ուսումնասիրել է իրավագիտություն, վերապատրաստվել է Բուդապեշտում: Տրնավայում, Բուդապեշտում, Բրատիսլավայում և Վիեննայում զբաղվել է իրավաբանի կարիերայով, հետագայում Սկալիցայում բացել է իր սեփական իրավաբանական գրասենյակը։ 1878 թվականից եղել է Մարտինեում հրատարակվող «Národnie noviny» թերթի խմբագիրը, 1906 թվականից՝ գլխավոր խմբագիր։ Լրագրողական և հասարակական գործունեության ընթացքում մի քանի անգամ բանտարկվել է, բազմիցս եղել է Ռուսաստանում, Պրահայում, Բուդապեշտում, Վիեննայումն, Մյունխենում: 19-րդ դարի 80-ական թվականներին եղել է տաղանդավոր բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող։ Լյուդովիտ Շտուրի նման գլխավորել է գրողների և ազգային մշակութային գործիչների ամբողջ դպրոց։ Որպես իսկական պանսլավիստ՝ նա սլովակ ժողովրդի փրկությունն ակնկալել է ռուս ժողովրդից և քննադատվել է «Hlas» ամսագրի շուրջ համախմբված մի խումբ բուրժուական դեմոկրատների կողմից։ Համագործակցել է «Orol» ամսագրի հետ, 1881 թվականին վերսկսել է «Slovenské pohlady» թերթի հրատարակությունը։ 1894 թվականից մինչև մահը եղել է «Živena» սլովակ կանանց ընկերության քարտուղարը։ Եղել է նաև «Naprej» ուսանողական միավորման անդամ և Սլովակիայի ազգային կուսակցության ակտիվ գործիչ։

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

Վայանսկուն է պատկանում սլովակյան սոցիալական վեպի ստեղծման պատիվը[5]:

  • «Տարիներու ծովը», 1879 թ.
  • «Լծի տակից», 1884 թ.
  • «Բանաստեղծություններ», 1890 թ.
  • «Չորացած ճյուղ», 1884 թ.
  • «Արմատ և ընձյուղներ», 1895-1896 թթ.
  • «Կոտլին», 1901 թ.
  • «Թեկնածուն», 1881 թ.
  • «Պառավի ամառ», 1882 թ.
  • «Թռչող ստվերներ», 1883 թ.

ԳրականությունԽմբագրել

  • Sobrané diela, sv. I-18, Turč. sv. Martin, 1936-49; в рус. пер. — Летящие тени, в кн.: Словацкие повести и рассказы, М., 1953.
  • Vlček J., Dejiny literatury slovenskej, Brat., 1953.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118775340 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Brockhaus Enzyklopädie
  5. Չեխ և սլովակ բանաստեղծներ, Երևան, 1966, «Հայաստան» հրատարակչություն
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Արտաքին հղումներԽմբագրել