Հաջիե Ջնդի Ջաուարի

քուրդ խորհրդային բանագետ, գրականագետ, գրող, թարգմանիչ, մանկավարժ
(Վերահղված է Ջնդի Հաջիեից)

Հաջիե Ջնդի Ջաուարի (մարտի 18, 1908(1908-03-18), Յամանչաիր, Կարսի մարզ, Ռուսական կայսրություն - մայիսի 1, 1990(1990-05-01)), քուրդ խորհրդային բանագետ, գրականագետ, գրող, թարգմանիչ, մանկավարժ։ Քրդական գրականության հիմնադիրներից (Խորհրդային Հայաստանում)։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1964), պրոֆեսոր (1966), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1974)։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1936 թվականից: ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից։ 1930-1966 թվականներին եղել է Հայաստանի գրողների միության քուրդ գրողների մասնաճյուղի նախագահը։

Հաջիե Ջնդի Ջաուարի
քրդ.՝ Heciyê Cindî
Ծնվել էմարտի 18, 1908(1908-03-18)
ԾննդավայրՅամանչաիր, Կարսի մարզ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էմայիսի 1, 1990(1990-05-01) (82 տարեկան)
Մասնագիտությունգրող
Լեզուքրդերեն և հայերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԿրթությունԵրևանի պետական համալսարան (1933)
Գիտական աստիճանպրոֆեսոր (1966)
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն և Iraqi Academy of Sciences?
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
ԱշխատավայրՌյա թազա, Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա և Երևանի պետական համալսարան
ՊարգևներԺողովուրդների բարեկամության շքանշան

ԿենսագրությունԽմբագրել

Հաջիե Ջնդին ծնվել է 1908 թվականի մարտի 18-ին Կարսի մարզի Յամանչաիր գյուղում: 1929 թվականին ավարտել է Լենինականի (այժմ՝ Գյումրի) մանկավարժական տեխնիկումը: 1929-1930 թվականներին ուսուցչություն է արել Ղոնդաղսազ (այժմ՝ Ռյա թազա) գյուղի դպրոցում: 1933 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը։ Սովորել է ՀԽՍՀ նյութական մշակույթի պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրայում: 1936-1959 թվականներին աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ գրականության ինստիտուտում, համատեղության կարգով՝ նաև Երևանի քրդական մանկավարժական տեխնիկումում (1930-1938), «Ռյա թազա» քրդերեն թերթում (1930-1935 և 1955-1957): 1959 թվականից ՀԽՍՀ ԳԱ արևելագիտության սեկտորի ավագ գիտաշխատող է (1959-1967 թվականներին եղել է այդ սեկտորի վարիչը), միաժամանակ քրդական ժողովրդական բանահյուսություն և քրդերեն է դասավանդել Երևանի պետական համալսարանի արևելագիտության ֆակուլտետի քրդագիտական բաժնում: Գրում է քրդերեն և հայերեն։ Նրան է պատկանում մայրենի լեզվով առաջին «Քրդերենի քերականություն»-ը (1936, պրոֆեսոր Ա. Խաչատրյանի հետ)։ 1964 թվականին առանց դիսերտացիայի պաշտպանության, նրան շնորհվել է բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան: Կազմել է քրդերենի բազմաթիվ դասագրքեր, քրդական ժողովրդական հեքիաթների ժողովածուներ: Աշխատությունները հիմնականում վերաբերում են քրդական բանահյուսությանը. «Կառ ու Քուլուկե Սլեմանե Սլիվի» (1941, հայերեն և քրդերեն), «Քրդական ֆոլկլոր» (1947, հայերեն), «Քյոռ օղլի» էպոսի քրդական պատումները» (1953, հայերեն և քրդերեն), «Մամե ու Զինե» (1956, հայերեն), «Քրդական էպիկական վիպերգեր» (1962, ռուսերեն), «Հայ և քուրդ ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը բանահյուսության մեջ (1965, հայերեն), «Ակնարկ Սովետական Հայաստանի քրդական գրականության» (1970, հայերեն), «Քրդական ժողովրդական քնարական երգեր» (1972, քրդերեն), «Ռոստամ և Զալ» էպոսի քրդական պատումները» (1978, քրդերեն) և այլ գործեր։ Քրդերեն լույս են տեսել Հաջիե Ջնդիի «Նոր առավոտ» (1947) պատմվածքների ժողովածուն, «Օգնություն» (1967) վեպը, «Քրդական ժողովրդական երգեր» (1975) գիրքը, հայերեն՝ «Քրդական ժողովրդական հեքիաթներ» (1952), «Քրդական ժողովրդական վիպերգեր»-ը (1960)։ Քրդերեն է թարգմանել հայ և խորհրդային գրողների շատ գործեր։ Կազմել է դասագրքեր։ 1979 թվականից՝ Իրաքի ԳԱ թղթակից անդամ[1][2]։

ՊարգևներԽմբագրել

Պարգևատրվել է Ժողովուրդների բարեկամության և «Պատվո նշան» շքանշաններով։

ԵրկերԽմբագրել

  • Քրդական հեքիաթներ, Ե., Պետհրատ, 1940, 34 էջ:
  • Քրդական ֆոլկլոր, Ե., Հայպետհրատ, 1947, 260 էջ:
  • Քրդական հեքիաթներ, Ե., Հայպետհրատ, 1952, 82 էջ:
  • Քյոռ-օղլի էպոսի քրդական պատումները, Ե., Հայպետհրատ, 1953, 238 էջ:
  • Մամե և Զինե (քրդական ժողովրդական վիպերգ), Ե., Հայպետհրատ, 1956, 190 էջ:
  • Քրդական ֆոլկլոր, (ժողովածու), Ե., Հայպետհրատ, 1957, 300 էջ:
  • Քրդական հերոսական վիպերգեր, Ե., Հայպետհրատ, 1960, 90 էջ:
  • Հայ և քուրդ ժողովուրդների բարեկամության արտացոլումը բանահյուսության մեջ, Ե., «Հայաստան», 1965, 160 էջ:
  • Ակնարկ Սովետական Հայաստանի քրդական գրականության, Ե., ՀԽՍՀ ԳԱ, 1970, 174 էջ:
  • Քրդական ժողովրդական հեքիաթներ, Ե., «Հայաստան», 1973, 88 էջ:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Գրական տեղեկատու։ Երևան: «Սովետական գրող»։ 1986։ էջ 229-230 
  2. «Аджиэ Джинди // Краткая литературная энциклопедия. Т. 1. — 1962 (текст)»։ feb-web.ru։ Վերցված է 2019-01-30 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 242