Ուիլյամ Հենրի Ֆոքս Տալբոտ

Ուիլյամ Հենրի Ֆոքս Տալբոտ (անգլ.՝ William Henry Fox Talbot, փետրվարի 11, 1800(1800-02-11)[1][2][3][…], Դորսետ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն - սեպտեմբերի 17, 1877(1877-09-17)[1][2][3][…], Լեյկոք, Wiltshire, Ուիլտշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), անգլիացի ֆիզիկոս, քիմիկոս, լուսանկարչության գյուտարարներից մեկը: Հնարել է կալոտիպը, որն առաջին անգամ հնարավորություն է ընձեռել կրկնօրինակել լուսանկարները լուսազգայուն նյութի վրա նախ ստանալով նեգատիվը, ապա անսահմանափակ թվով պոզիտիվ օրինակներ[8]:

Ուիլյամ Հենրի Ֆոքս Տալբոտ
անգլ.՝ William Henry Fox Talbot
William Henry Fox Talbot, by John Moffat, 1864.jpg
Ծնվել էփետրվարի 11, 1800(1800-02-11)[1][2][3][…]
Դորսետ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Մահացել էսեպտեմբերի 17, 1877(1877-09-17)[1][2][3][…] (77 տարեկան)
Լեյկոք, Wiltshire, Ուիլտշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
ՔաղաքացիությունFlag of England.svg Անգլիա և Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն[4]
Մասնագիտությունգյուտարար, լուսանկարիչ, մարդաբան, քաղաքական գործիչ, գյուտարար, քիմիկոս, մաթեմատիկոս, assyriologist և հնագետ
Գործունեության ոլորտexperimental physics?
Պաշտոն(ներ)Միացյալ Թագավորության 11-րդ խորհրդարանի անդամ[5]
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատերՀերոու դպրոց և Թրինիթի քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Թագավորական մեդալ Ռումֆորդի մեդալ և Բեյքերյան լեկցիա
Ամուսին(ներ)Constance Fox Talbot?[6]
Երեխա(ներ)Charles Henry Talbot?[7], Ella Talbot?[7], Rosamond Constance Talbot?[7] և Matilda Caroline Talbot?[7]
ՀայրWilliam Davenport Talbot?[7][6]
ՄայրElizabeth Theresa (Lady) Talbot?[6]
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն)Fox Talbot
Henry Fox Talbot Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ուիլյամ Հենրի Ֆոքս Տալբոտը ծնվել է 1800 թվականին Լեքոկում (Ուիլթշիր): 1835 թվականին ստացել է առաջին նեգատիվը որպես պատկերի կրող օգտագործելով արծաթե նիտրատով և աղի լուծույթով ներծծված թուղթ: Նա 8 սանտիմետր չափով օպտիկական տեսախցիկով ներսից լուսանկարել է իր գրադարանի պատուհանը:

 
The Pencil of Nature գրքի կազմը

1838 թվականին Լոնդոնի թագավորական ընկերությունը գիտնականին պարգևատրել է իր բարձրագույն պարգևներից մեկով` թագավորական մեդալով[9]:

1840 թվականին հայտնաբերել է թղթի նեգատիվից աղի թղթի վրա պոզիտիվ պատճեն ստեղծելու ձևը, որից հետո կարելի է ստեղծել հաջորդական օրինակներ: Այս տեխնոլոգիան համատեղել է բարձր որակը և պատկերները պատճենելու հնարավորությունը (պոզիտիվները տպագրվել են անալոգիական թղթի վրա): Տալբոտն այս տեխնոլոգիան անվանել է «կալոտիպի», և ոչ պաշտոնական կերպով այն գյուտարարի անունով «տալբոտիպեյ» են անվանել: Նրա մեթոդը իրականում ստեղծել է ժամանակակից լուսանկարը, քանի որ դագերոտիպիայից առաջ օգտագործված լուսանկարը թույլ է տալիս ստանալ պոզիտիվ պատկեր մեկ օրինակով[10]:

1841 թվականին Տալբոտը գրանցեց լուսանկարները բացասական-դրական ձևով ստեղծելու արտոնագիրը: Լուսանկարելու համար նա օգտագործում է յոդ-արծաթե թուղթ` օգտագործելով նաև արծաթի նիտրատ: Սևեռակումը կատարվում է նատրիումի թիոսուլֆատի միջոցով: Ստացված նեգատիվը իջեցվում է մոմով լցված տարողության մեջ, որը նկարը դարձնում է թափանցիկ: Դրանից հետո նա թափանցիկ նեգատիվը տեղադրում է նկարի մաքուր յոդաարծաթային թղթի վրա, լուսակայում է ստանում պոզիտիվ պատճենի երևակումից և սևեռակումից հետո:

1844 թվականին Տալբոտը հրապարակում է «The Pencil of Nature» առաջին գիրքը նկարազարդումներով` օգտագործելով ձեռքով սոսնձված կալոտիպեր:

Նաև բացահայտում է պարբերական ցանցի պատկերման ինքնավերարտադրության Տալբոտի էֆեկտը:

«Philosophical Magazine» ամսագրում 1836 թվականին հրապարակված հոդվածում նա նկարագրում է փորձերը, որտեղ բացահայտում է գույների և դիֆրակցիոն ցանցի պարբերական փոփոխությունները դիտարկման համար` օգտագործելով ֆոկուսավորող ոսպնյակի տեղաշարժը: Նրա աշխատանքներում չկան ոչ քանակական չափումները, ոչ էլ դիտարկման բացատրության փորձերը: Նրա ամենամտերիմ ընկերներից և աշխատակիցներից են եղել Նիկոլաս Հեննեմանը և Անտուան Կլոդեն: Տալբոտին նախկինում վերագրվող որոշ լուսանկարներ ներկայումս պատկանում են Կլոդեին:

ՀիշատակԽմբագրել

1976 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը Տալբոտի անունով խառնարան է կոչել Լուսնի տեսանելի հատվածում:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Архив по истории математики Мактьютор
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 William Henri Fox Talbot
  4. https://www.moma.org/artists/5791
  5. Hansard 1803–2005
  6. 6,0 6,1 6,2 Kindred Britain
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Lundy D. R. The Peerage
  8. Краткий справочник фотолюбителя, 1985, էջ 9
  9. Royal Medal (անգլ.).
  10. Алексей Добротворский։ «Тальботипия»։ История фотографии (ռուսերեն)։ «Фотодром»։ Վերցված է 2016-02-07 

ԳրականությունԽմբագրել

  • Н. Д. Панфилов, А. А. Фомин. Немного истории // Краткий справочник фотолюбителя / Н. Н. Жердецкая. - М.: «Искусство», 1985. - С. 5-13. - 367 с. - 100 000 экз.

Արտաքին հղումներԽմբագրել