Մարջ Պիրսի (անգլ.՝ Marge Piercy, մարտի 31, 1936(1936-03-31)[1][2][3][…], Դետրոյթ, Միչիգան, ԱՄՆ[4][5][1][…]), ամերիկացի գրող, բանաստեղծուհի, ֆեմինիստ և հասարակական ակտիվիստ, որի գործերը դասվում են դասական ֆեմինիստական գրականության և մասնավորապես ֆեմինիստական գիտական ֆանտաստիկայի շարքին:

Մարջ Պիրսի
Ծնվել էմարտի 31, 1936(1936-03-31)[1][2][3][…] (84 տարեկան)
ԾննդավայրԴետրոյթ, Միչիգան, ԱՄՆ[4][5][1][…]
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծուհի, վիպասան, գիտաֆանտաստիկ գրող, ֆեմինիստ, ակտիվիստ և climate activist
Լեզուանգլերեն[6][7][8][…], ֆրանսերեն[9], իսպաներեն[9] և ամերիկյան անգլերեն
Ազգությունհրեա[9] և սպիտակ մարդ[10]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ[11][7][12][…]
ԿրթությունՄիչիգանի համալսարան[10] և Հյուսիսարևմտյան համալսարան[10]
ԺանրերQ30751799?, գիտական ֆանտաստիկա և պոեզիա
Ուշագրավ աշխատանքներGoing Down Fast?[7] և Woman on the Edge of Time?
ԱշխատավայրԻնդիանայի համալսարան[10]
ՊարգևներԱրթուր Քլարկի մրցանակ և Միչիգանի կանանց փառքի սրահ[13]
Կայքmargepiercy.com

ԿենսագրությունԽմբագրել

Մարջ Պիրսին ծնվել է 1936 թվականի մարտի 31-ին, ԱՄՆՄիչիգան նահանգի Դետրոյթ քաղաքում: Նա Ռոբերտ Պիրսի (ազգությամբ` վալլիացի) և Բերտա Բեռնիս Բունին Պիրսի (ռուս-լիտվական ծագում ունեցող հրեա) դուստրն է: Որպես բանաստեղծուհի` շատ բանով պարտական է մորը, որը նրան սովորեցրել է դիտողականություն: Տատիկը իր թոռնուհուն դաստիարակել է հրեական հավատքով և պատմել է բազմաթիվ ընտանեկան պատմություններ: Պատանեկության շրջանում երկարատև հիվանդությունը ստիպել է Պիրսին կարդալ սովորել: Նա, մասնավորապես, սիրում էր կարդալ Բրոնտե քույրերին, Դորոթի Լի Սեյերսին, Էռնեստ Հեմինգուեյին, Ուոլթ Ուիթմենին, Կարլ Մարքսինի և Զիգմունդ Ֆրեյդին:

Միջնակարգ դպրոցն ավարտելուց հետո նա իր բանաստեղծությունների համար արժանանում է «Գոպվուդ» մրցանակի և ստանում է Միչիգանի համալսարանում կրթություն ստանալու կրթաթոշակ[14][15]: Այնուհետև նա Հյուսիսարևմտյան համալսարանից ստանում է մագիստրոսի կոչում: 1960-ականների վերջին նա արդեն երկու անգամ ամուսնացել էր: Կյանքի այս ժամանակահատվածում Պիրսին դարձել էր քաղաքացիական իրավունքների կրքոտ ջատագով և դեմ էր արտահայտվել պատերազմին: Նա, մասնավորապես, «Նոր ձախեր» շարժման անդամ էր, մասնակցում էր նաև «Ուսանողները հանուն ժողովրդավարական հասարակության» շարժմանը, բայց, նկատելով, որ այստեղ տղամարդիկ գերակշռում են, անցում կատարեց կանանց իրավունքների պաշտպանության շարժմանը: 1977 թվականին նա դարձավ «Կանանց ինստիտուտը հանուն մամուլի ազատության» կազմակերպության անդամ:

Որպես բանաստեղծ նա առաջին անգամ հանդես եկավ 1968 թվականին՝ լույս ընծայելով «Կործանված ճամբար» բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն (անգլ.՝ Breaking Camp): Նրա առաջին վեպը լույս է տեսել 1969 թվականին և կրում էր «Արագ իջնել ընդհատակ» անվանումը: 1982 թվականին Պիրսին կրկին ամուսնացավ:

Ստեղծագործական ուղիԽմբագրել

Մարջ Պիրսը հեղինակ է ավելի քան տասնյոթ բանաստեղծությունների ժողովածուների, այդ թվում` «Լուսինը միշտ կին է» (անգլ.՝ The Moon is Always Female, 1980, համարվում է ֆեմինիստական գրականության դասական) և «Օրվա օրհնության արվեստը», (անգլ.՝ The Art of Blessing the Day, 1999):

Նա նաև գրել է տասնհինգ վեպ, մեկ պիես՝ «Վերջին սպիտակ դասը» (անգլ. The Last White Class), համահեղինակ է Իրա Վուդի հետ, էսսեների ժողովածուի՝ «Խայտաբղետ խորանարդիկներ մգդակած վերմակի համար» (անգլ.՝ Parti-colored Blocks for a Quilt), մեկ ոչ գեղարվեստական գիրք և հուշապատումների մի հատոր[16]: Պիրսի վեպերն ու պոեզիան ուղղորդված են դեպի ֆեմինիստական և սոցիալական թեմաներ: 1993 թվականին գեղարվեստական «Ապակե մարմինը» (անգլ.՝ Body of Glass) գիտաֆանտաստիկ վեպը, որը գրողին բերեց Արթուր Կլարկ մրցանակ:

«Մթության քաղաքը» (անգլ.՝ City of Darkness)և «Լույսի քաղաքը» (անգլ.՝ City of Light) վեպերի իրադարձությունները տեղի են ունենում Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ, իսկ այնպիսի վեպերում, ինչպիսիք են «Ամառային մարդիկ» (անգլ.՝ Summer People) և «Կրքոտ կանանց ցանկությունը» (անգլ.՝ Women of Longings of Women) նկարագրում է մեր օրերի իրադարձությունները: Նրա բոլոր գրքերը վերաբերում են կանանց կյանքին: «Կինը՝ ժամանակի եզրին» (անգլ.՝ Woman on the Edge of Time) վեպը համատեղում է ժամանակի ճանապարհորդության պատմությունը սոցիալական արդարության, ֆեմինիզմի հարցերի և հոգեկան խանգարումներ ունեցող մարդկանց վերաբերմունքի հետ: Ստեղծագործությունը համարվում է ուտոպիական ժանրի դասական ֆեմինիստական գրականության և պատկերում է ավերակ միջավայր ունեցող մի աշխարհ, որտեղ գերակշռում են մեգապոլիսները՝ ինտերնետի ֆուտուրիստական տարբերակով[17]: Պիրսը նաև օգտագործում է հրեական միստիցիզմի տարրեր և «Գոլեմի» մասին լեգենդը, բայց պատմվածքի հիմնական տարրը համարվում է գլխավոր հերոսուհու փորձերը վերականգնել իր որդու նկատմամբ խնամակալությունը:

Պիրսի վեպերում պատումներն իրականացվում են բազմաթիվ կերպարների անունից: Հաճախ գրողը օգտագործում է պատումներ առաջին և երրորդ անձի անունից: Մասնավորապես, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին պատմական վեպում «Բանակ մեկնելը» (անգլ.՝ Gone To Soldiers) նկարագրում է ինը գլխավոր հերոսների կյանքը Միացյալ Նահանգներում, Եվրոպայում և Ասիայում: Օրինակ, վեպում ֆրանսիացի աղջկա Ժաքլին Լևի-Մոնոտի օրագիրը պատմվում է առաջին անձի անունից, բայց նացիստների կողմից նրան գերի վերցնելուց հետո պատումը սկսվում է վարվել երրորդ անձի անունից[18]:

Անձնական կյանքԽմբագրել

Մարջ Պիրսին ամուսնու` Իռա Վուդի հետ բնակվում է Մասաչուսեթսի Վելֆրիթ քաղաքումS[19][20]: Վելֆրիթի տունը նախագծել է Պիրսին և զույգն այնտեղ բնակվում է 1970-ական թվականներից[21][22]:

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

ՆորավեպերԽմբագրել

  • Going Down Fast, 1969
  • Dance The Eagle To Sleep, 1970
  • Small Changes, 1973
  • Woman on the Edge of Time, 1976
  • The High Cost of Living, 1978
  • Vida, 1980
  • Braided Lives, 1982
  • Fly Away Home, 1985
  • Gone To Soldiers, 1988
  • Summer People, 1989
  • He, She And It (հայտնի է նաև որպես` Body of Glass), 1991
  • The Longings of Women, 1994
  • City of Darkness, City of Light, 1996
  • Storm Tide, 1998 (Իռա Վուդի հետ)
  • Three Women, 1999
  • The Third Child, 2003
  • Sex Wars, 2005

Կարճ պատմվածներԽմբագրել

  • The Cost of Lunch, Etc., 2014

Բանաստեղծական ժողովածուներԽմբագրել

  • Breaking Camp, 1968
  • Hard Loving, 1969
  • Barbie Doll, 1973
  • 4-Telling (Էմմեթ Յարեթի, Դիք Լուրի և Ռոբերտ Հերշոնի հետ միասին), 1971
  • To Be of Use, 1973
  • Living in the Open, 1976
  • The Twelve-Spoked Wheel Flashing, 1978
  • The Moon is Always Female, 1980
  • Circles on the Water, Selected Poems, 1982
  • Stone, Paper, Knife, 1983
  • My Mother's Body, 1985
  • Available Light, 1988
  • Early Ripening: American Women's Poetry Now (ed.), 1988; 1993
  • Mars and her Children, 1992
  • What are Big Girls Made Of, 1997
  • Early Grrrl, 1999.
  • The Art of Blessing the Day: Poems With a Jewish Theme, 1999
  • Colours Passing Through Us, 2003
  • The Hunger Moon: New and Selected Poems, 1980-2010, 2012
  • Made in Detroit, 2015

Այլ ստեղծագործություններԽմբագրել

  • "The Grand Coolie Damn" and "Song of the fucked duck" in Sisterhood is Powerful: An Anthology of Writings From The Women's Liberation Movement, 1970, խմբագիր` Ռոբին Մորգան
  • The Last White Class, (պիեսի համահեղինակ` Իռա Վուդ), 1979
  • Parti-Colored Blocks For a Quilt, (էսսեներ), 1982
  • The Earth Shines Secretly: A book of Days, (օրացույց), 1990
  • So You Want to Write, (ֆանտաստիկ գրականություն), 2001
  • Sleeping with Cats, (հուշեր), 2002
  • My Life, My Body (Outspoken Authors), (էսսեներ, բանաստեղծություններ և հուշեր), 2015

ՄրցանակներԽմբագրել

  • Արթուր Սի. Քլարք մրցանակ ֆանտաստիկ գրականության համար, 1992[21]
  • Բրեդլիի մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1992[21]
  • Brit ha-Dorot մրցանակ, Շալոմ կենտրոն, 1992[21]
  • Մեյ Սարտոնի անվան մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1991[21]
  • Ոսկե վարդ բանաստեղծական մրցանակ, Նոր Անգլիա պոեզիայի ակումբ, 1990[21]
  • Քերոլին Կիցեր պոեզիայի մրցանակ, 1986, 1990[21]
  • Արվեստի ազգային շնորհ մրցանակ, 1978[21]
  • Հրեական յունիոն քոլեջի Հումանիտար գիտությունների պատվավոր դոկտոր, Ցինցինատի, Օհայո, 2004[21]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  2. 2,0 2,1 FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах
  3. 3,0 3,1 Discogs — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 Barbie Doll // encyclopedia.com
  5. 5,0 5,1 5,2 A Work of Artifice by Marge Piercy
  6. Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  7. 7,0 7,1 7,2 OCLC. Record #68934255 // VIAF(բազմ․)[Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
  8. Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  9. 9,0 9,1 9,2 Poets & writers — 1970. — ISSN 0891-6136
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Notable Names Database — 2002.
  11. http://www.bbc.co.uk/bradford/culture/words/graham_carey.shtml
  12. https://musicbrainz.org/artist/495f118d-81b6-4887-a407-cb07c06c2a0c
  13. Marge PiercyMichigan Women's Hall of Fame.
  14. «Архивная копия»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-10-14-ին 
  15. «Marge Piercy»։ The Poetry Foundation։ Վերցված է ապրիլի 30, 2013 
  16. «Sisterhood is powerful : an anthology of writings from the women's liberation movement (Book, 1970)»։ [WorldCat.org]։ Վերցված է 2015-05-08 
  17. Magali Cornier Michael Feminism and the postmodern impulse : post-World War II fiction. — Albany : State University of New York Press, 1996. — 298 с.
  18. Marge Piercy Gone to Soldiers. — Fawcett Crest, 1988. — 794 с. — ISBN 978-0-449-21557-9
  19. «Marge Piercy»։ Poets.org։ American Academy of Poets։ Վերցված է ապրիլի 30, 2013 
  20. Wood Ira (2012)։ You're married to her?։ Leapfrog Press։ ISBN 9781935248255 
  21. 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 21,5 21,6 21,7 21,8 «Marge Piercy | Jewish Women's Archive»։ jwa.org։ Վերցված է 2019-03-05 
  22. Marge Piercy, Biography

Արտաքին հղումներԽմբագրել