Ուոլթ Ուիթմեն (անգլ.՝ Walt Whitman, մայիսի 31, 1819(1819-05-31)[1][2][3][…], West Hills, Սաֆոլկ շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4] - մարտի 26, 1892(1892-03-26)[1][2][3][…], Քեմդըն, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ[5]), ամերիկացի խոշոր բանաստեղծ, ամերիկյան ժամանակակից պոեզիայի հիմնադիրը։

Ուոլթ Ուիթմեն
անգլ.՝ Walt Whitman
Walt Whitman - George Collins Cox.jpg
Ծննդյան անունանգլ.՝ Walter Whitman
Ծնվել էմայիսի 31, 1819(1819-05-31)[1][2][3][…]
ԾննդավայրWest Hills, Սաֆոլկ շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]
Վախճանվել էմարտի 26, 1892(1892-03-26)[1][2][3][…] (72 տարեկան)
Վախճանի վայրՔեմդըն, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ[5]
ԳերեզմանHarleigh Cemetery
Մասնագիտությունբուժքույր, բանաստեղծ, վիպասան, լրագրող, ակնարկագիր, գրող և խմբագիր
Լեզուանգլերեն
Քաղաքացիություն44 Star US Flag.svg ԱՄՆ[6]
Ուշագրավ աշխատանքներԽոտի տերևներ և O Captain! My Captain!?
ԱշխատավայրBrooklyn Eagle? և Brooklyn Times-Union?
ՊարգևներՆյու Ջերսիի փառքի սրահ
Walt Whitman signature.svg
Ուոլթ Ուիթմեն Վիքիքաղվածքում
Walt Whitman Վիքիպահեստում

Գրել է պատմվածքներ, հոդվածներ, բանաստեղծություններ։ 1846 թ.-ին խմբագրել է «Բրուքլին Իգլ» («Brooklyn Eagle») թերթը։ 1855 թ.-ին տպագրվել է նրա «Խոտի տերևներ» գիրքը։ 1861 - 1865 թթ.-ի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ աշխատել է որպես սանիտար։ Պատերազմական իրադարձություններին են նվիրված «Թմբկահարություն» (1865) և «Երբ այս գարնանը բակում տան առջև ծաղկում էր եղրևանին» (1865) ժողովածուները։ 1873 թ.-ին Ուիթմենը կաթված է ստացել։

«Խոտի տերևներ» (անգլ.՝ Leaves of Grass) գրքի հիմնական գաղափարները կապված են տրանսցենդենտալիզմի ուսմունքի հետ։

Ուիթմենին հաճախ անվանում են համաշխարհային դեմոկրատիայի երգիչ։ Բանաստեղծը միաժամանակ մերկացրել է հենց իր երգած դեմոկրատիայի արատները, որը պատմականորեն բուրժուականի կերպարանք է ստացել։ Նրա քնարերգության մեջ կարևոր տեղ է գրավում արդյունաբերության թեման, որի մշակումով նա դարձել է այսպես կոչված ուրբանիստական պոեզիայի նախակարապետը։

Շատ երկրներում Ուիթմենը ընկալվում է որպես հեղափոխական բանաստեղծ (շնորհիվ իտալական, ավստրիական, ֆրանսիական ապստամբներին ձոնված հիմներգերի), սակայն նա ամերիկյան իրականության նկատմամբ ռեֆորմիստական ձգտումներից այն կողմ չի անցել։

Ուիթմենը նորարար բանաստեղծ էր։ Նրա գրչի տակ ազատ և անհանգ ոտանավորը ձեռք է բերել ճկունություն և առաձգականություն։ Դեռևս Ուիթմենի կենդանության օրոք նրա հռչակը հասել է Եվրոպա։

Ուիթմենի որոշ բանաստեղծություններ տարբեր ժամանակներում թարգմանվել են հայերեն։ Հատկանշական են Եղիշե Չարենցի թարգմանությունները («Մեր Օրերը», «Եվրոպա»)։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Internet Broadway Database — 2000.
  4. 4,0 4,1 4,2 https://www.waltwhitman.org/about/about-wwba/
  5. 5,0 5,1 5,2 Уитмен Уолт // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. LIBRIS — 2012.

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։