Մարշալ Հարի Սթոուն (անգլ.՝ Marshall Harvey Stone), ապրիլի 8, 1903(1903-04-08)[1][2][3][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4] - հունվարի 9, 1989(1989-01-09)[1][2][5], Չեննայ, Հնդկաստան), անգլիացի մաթեմատիկոս: ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1938): Գիտությունների դասավանդման Միջազգային հանձնաժողովի նախագահ (1961 թվականից), Միջազգային մաթեմատիկական միության նախագահ 1952—1954 թվականների ընթացքում,1943-1944 թվականների ընթացքում` ամերիկական մաթեմատիկական հասարակության նախագահ: 1982 թվականին պարգևատրվել է ԱՄՆ-ի Ազգային գիտական մեդալով[8]:

Մարշալ Սթոուն
անգլ.՝ Marshall Harvey Stone
StoneMarhallHarvey Zurich1932.tif
Ծնվել էապրիլի 8, 1903(1903-04-08)[1][2][3][…]
Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]
Մահացել էհունվարի 9, 1989(1989-01-09)[1][2][5] (85 տարեկան)
Չեննայ, Հնդկաստան
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Հարվարդի համալսարան[4], Չիկագոյի համալսարան, Մասաչուսեթսի համալսարան Ամհերստո, Եյլի համալսարան[4] և Կոլումբիայի համալսարան[4]
Գործունեության ոլորտմաթեմատիկա
ԱնդամակցությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
Ալմա մատերՀարվարդի համալսարան[4] և Մասաչուսեթսի համալսարան Ամհերստո
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
Գիտական ղեկավարGeorge David Birkhoff?[6]
Եղել է գիտական ղեկավարRichard Kadison?, George Mackey?[7], Christopher Ian Byrnes?[7], Bernard Galler?[7], Edwin Hewitt?[7], Holbrook Mann MacNeille?[7], John Williams Calkin?[7], William Frederick Eberlein?[7], Joel Lee Brenner?[7], Ádám Korányi?[7], John Vernor Finch?[7], Matthew P. Gaffney, Jr.?[7], John J. McKibben?[7], R. Bruce (Royal) Kellogg?[7], Michael Joseph Norris?[7] և Anne Frances O'Neill?[7]
ՊարգևներԳուգենհայմի կրթաթոշակ[4] Ազգային գիտական մեդալ և Գիբսի լեկցիա
ՀայրHarlan F. Stone?

Հիմնական աշխատությունները Մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիոնալ անալիզի, բուլյան հանրահաշվի, մաթեմատիկական ֆիզիկայի (հատկապես քվանտային մեխանիկայում) բնագավառներում են:

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Նյու-Յորքում, ԱՄՆ-ի գերագույն դատարանի նախագահ Հառլան Ֆ. Սթոունի (1872—1946) ընտանիքում: Ավարտել է Հարվարդի համալսարանը (1922), մեկ տարի դասավանդել է այնտեղ, այնուհետև տեղափոխվեց Կոլումբիական համալսարան (1925—1927): Դիսերտացիան (դիֆերենցիալ հավասարումներից) պաշտպանեց Հարվարդում Ջորջ Դեիվիդի ղեկավարությամբ 1926 թվականին: 1927-1931 թվականներին կրկին դասավանդում է Հարվարդի համալսարանում, 1931—1933 թվականներին Եյլի համալսարանի պրոֆեսոր է եղել, 1933—1946 թվականներին` նորից Հարվարդի համալսարանում (1937 թվականից` հիմնական պրոֆեսոր):

Պատերազմի տարիներին կատարել է զինվորական մինիստրության հանձնարարությունները: 1946-1968 թվականներին դասավանդել է Չիկագոյի համալսարանի մաթեմատիկական ֆակուլտետում (1952 թվականից ղեկավարել է այն): Դասավանդումը բարելավելու համար Սթոունը ֆակուլտետ հրավիրեց հայտնի մաթեմատիկոսներ` Պաուլ Հալմոշին, Անդրե Վելին, Սաունդերս Մակլեինին, Չեռն Շենին:

1968 թվականից Սթոունը դասավանդել է Մասաչուսեթսի համալսարանում: Ավարտել է 1989 թվականին:

Գիտական գործունեությունըԽմբագրել

Ուսումնասիրություններ ֆունկցիոնալ անալիզի (օպերատորների լուսապատկերային տեսություն), տոպոլոգիայի, բուլվեռյան հանրահաշվի շրջանակներում: Ուսումնասիրել է գծային փոխակերպումները հիլբերտյան տարածությունում և իրենց անալիզում: Իր կարևորագույն արդյունքներից է` մեկ պարամետրով ունիտար խմբերի ներկայացման թեորեմը, բուլյան հանրահաշվի ներկայացման համար թեորեմ և մոտարկման թեորեմ: Կառուցել է աբստրակտ տարածության բուլյան օղակ[9]: Կոորդինատների և իմպուլսի միջև կանոնական կոմուտացիոն առնչության միակության մասին հայտնի Սթոն-ֆոն Նեյմանի թեորեմի հեղինակներից մեկն է (1930): Մասնակցություն է ունեցել ԱՄՆ-ում բարձրագույն մաթեմատիկայի ռեֆորմի մեջ:

Հիմնական աշխատություններԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել