Հրաչ Բարթիկյան

հայ հայագետ, պատմաբան

Հրաչ Միքայելի Բարթիկյան (հուլիսի 7, 1927(1927-07-07)[1], Աթենք, Հունաստան - օգոստոսի 16, 2011(2011-08-16), Երևան, Հայաստան), հայ պատմաբան, բյուզանդագետ, հայ–բյուզանդական հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրող։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1972), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս։ Աթենքի ակադեմիայի և Հռոմի «Տիբերինա» արվեստի, գրականության և գիտության ակադեմիայի ակադեմիկոս։

Հրաչ Բարթիկյան
Հրաչ Բարթիկյան.jpg
Ծնվել էհուլիսի 7, 1927(1927-07-07)[1]
Աթենք, Հունաստան
Մահացել էօգոստոսի 16, 2011(2011-08-16) (84 տարեկան)
Երևան, Հայաստան
Բնակության վայր(եր)Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of Greece.svg Հունաստան, Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունպատմաբան, հայագետ և բյուզանդագետ
Հաստատություն(ներ)ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ
ԱնդամակցությունՀայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա և Աթենքի ակադեմիա
Ալմա մատերԵՊՀ պատմության ֆակուլտետ և ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ
Կոչումակադեմիկոս
Գիտական աստիճանպատմական գիտությունների դոկտոր (1972)
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն, հայերեն[1] և հունարեն
Ազդվել էՀովսեփ Օրբելի
Պարգևներ«Պատվո նշան» շքանշան Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան Պողոսյան մրցանակ և Պողոսյան մրցանակ

ԿենսագրությունԽմբագրել

Հրաչ Բարթիկյանը ծնվել է Աթենքում։ Ավարտել է Աթենքի գիմնազիան։ 1946 թվականին հայրենադարձել է։ Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի պատմության ֆակուլտետը, ապա՝ ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտի ասպիրանտուրան՝ Հովսեփ Օրբելու ղեկավարությամբ։

1957-1961 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտի կրտսեր, 1961-1980 թվականներին՝ ավագ գիտաշխատող։ Եղել է Աթենքի ակադեմիայի (1980), Հռոմի «Տիբերինա» ակադեմիայի (1987), Հունական քաղաքակրթության հաստատության (1993) թղթակից անդամ, Հունաստանի բյուզանդական հետազոտությունների ընկերության պատվավոր անդամ (1981)[2][3]։

Շուրջ 150 գիտական հոդվածներից զատ, լույս է ընծայել 17 գիրք։ «Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին, Բյուզանդական աղբյուրներ» մատենաշարով հրատարակել է բյուզանդական մի շարք հեղինակների աշխատությունների հայերեն թարգմանությունները՝ ուսումնասիրությամբ ու ծանոթագրություններով (Պրոկոպիոս Կեսարացի, Կոնստադին Ծիրանածին, Հովհաննես Սկիլիցես, Թեոփանես Խոստովանող, Թեոփանեսի Շարունակող, Պարթենիոս Աթենացի)։ Գիտությունների ակադեմիայի «Գրական հուշարձաններ» մատենաշարով հայերեն հրատարակել է «Դիգենիս Ակրիտաս» էպոսը, Մատթեոս Ուռհայեցու «Ժամանակագրության» աշխարհաբար թարգմանությունը, Պրոկոպիոս Կեսարացու «Գաղտնի պատմությունը», «Հունական արխիվային փաստաթղթեր հայ-հունական հարաբերությունների մասին Առաջին Հանրապետության շրջանում (1918-1920)» աշխատությունը։

ՄրցանակներԽմբագրել

  • «Պատվո մեդալի» դափնեկիր, 1986
  • «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան, 1980
  • Սալոնիկի համալսարանի «Արիստոտել» մեդալ, 1981
  • ՀՀ նախագահի մրցանակ, 2002, 2005

ԵրկերԽմբագրել

  • Հայ-բյուզանդական հետազոտություններ, հ. 1-2, Երևան, 2002։
  • Источники для изучения истории павликианского движения, Е., 1961.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 316