Հելսինկիի համալսարան

Հելսինկիի համալսարան (ֆին.՝ Helsingin yliopisto, շվեդ.՝ Helsingfors universitet, լատ.՝ Universitas Helsingiensis), Ֆինլանդիայի հնագույն և խոշորագույն համալսարանը: Համալսարանում սովորում է մոտ 38 հազար ուսանող (այդ թվում՝ 5 500 ասպիրանտ):

Հելսինկիի համալսարան
Helsingin yliopiston päärakennus.jpg
Տեսակհասարակական համալսարան
Հիմնադրված էմարտի 26, 1640
ՀիմնադրիրՔրիստինա
ՌեկտորJari Niemelä?
ԱնդամակցությունՈւտրեխտի ցանց, ORCID[1] և Եվրոպայի համալսարանների միություն[2]
ԵրկիրFlag of Finland.svg Ֆինլանդիա
ՏեղագրությունՀելսինկի
Կայքhelsinki.fi/en
University of Helsinki Վիքիպահեստում
«Helsinki University» մրտավարդն անվանվել է՝ ի պատիվ Հելսինկիի համալսարանի 350-ամյակի

Բոլոնիայի հռչակագրի եվրոպական ստանդարտներին համապատասխան՝ համալսարանը 2005 թվականի օգոստոսի 1-ից առաջարկում է ուսուցում բակալավրի, մագիստրոսի և գիտությունների դոկտորի աստիճանների համար: Համալսարանը Եվրոպական հետազոտական համալսարանների միության, «Unica»-ի (Եվրոպայի մայրաքաղաքների համալսարաններ) անդամ է: Համալսարանն ընդգրկված է Եվրոպական համալսարանների Ուտրեխտի ցանցի ասոցիացիայի մեջ: Համալսանի շրջակայքում կա բուսաբանական այգի[3]: 2012 թվականի հունվարից համալսարանին կից բացվել է Ռուսաստանի հետազոտությունների նոր կենտրոն[4]: 2017 թվականից համալսարանի կանցլերը Կաարլե Հյամերին է:

Ըստ 2018 թվականի տվյալների՝ Հելսինկիի համալսարանը «Times Higher Education»-ի համալսարանների համաշխարհային վարկանիշում զբաղեցրել է 48-րդ հորիզոնականը[5]:

ՊատմությունԽմբագրել

Համալսարանը հիմնադրվել է 1640 թվականին Աբո (Տուրկու) քաղաքում՝ որպես թագավորական ակադեմիա:

1809 թվականին՝ Ռուսական կայսրությանը Ֆինլանդիայի դքսության միանալուց հետո, համալսարանն սկսել է կոչվել Աբոյի կայսերական ակադեմիա:

Ալեքսանդրի կայսերական համալսարան (1828-1917)Խմբագրել

1827 թվականին տեղի ունեցած ավերիչ հրդեհից հետո կայսր Նիկոլայ I-ի հրամանով համալսարանը տեղափոխվել է Հելսինգֆորս և ստացել Ալեքսանդրի կայսերական համալսարան (ի պատիվ կայսեր հանգուցյալ եղբոր՝ Ալեքսանդր I-ի) անվանումը: Համալսարանի գլխավոր շենքը նախագծել է ճարտարապետ Կարլ Լյուդվիգ Էնգելը (1832):

Հելսինկիի համալսարան (2017-ներկա ժամանակներ)Խմբագրել

Ֆինլանդիայի անկախության հռչակումից հետո (1917) ուսումնական հաստատությունն ստացել է Հելսինկիի համալսարան անվանումը:

1944 թվականին համալսարանի շինությունների մի մասը ոչնչացվել է Հելսինկիի խորհրդային ռմբակոծության ժամանակ։

1990 թվականի օգոստոսի 28-ին՝ ԽՍՀՄ պատմության մեջ առաջին անգամ, խորհրդային «Ռելկոմ» գիտական ցանցը Հելսինկիի համալսարանի գիտնականների հետ հեռախոսային մոդեմի կապ է հաստատել, ինչը Ռունետի զարգացման ելակետերից մեկն է:

Համալսարանում կա դոցենտներ Արտո Լուկանենից և Պեկկի Կաուպալայից կազմված խումբ, որն զբաղվում է ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի կողմից Ֆինլանդիայի տարածքում հետախուզական գործունեության պատմության ուսումնասիրությամբ[6]:

1990 թվականին Ֆինլանդիայում համալսարանի հիմնադրման 350-ամյակի առթիվ 150 հազար տպաքանակով թողարկվել է «350 տարեկան Հելսինկիի համալսարան» անվանումով 100 նամականիշ:

2015 թվականի նոյեմբերին համալսարանի դասախոսները որոշում են կայացրել գործադուլ հայտարարել՝ ի նշան կառավարության կողմից ծրագրվող ֆինանսավորման զգալի կրճատման դեմ բողոքի[7]:

2016 թվականին համալսարանի վարչական բաժնի կառուցվածքը փոփոխությունների է ենթարկվել, կրճատվել է 200-300 աշխատակից[8]:

2017 թվականին համալսարանն ստացել է իր գոյության պատմության մեջ ամենամեծ դրամական նվիրատվությունը։ Ընդհանուր գրականագիտության և գեղագիտության նախկին պրոֆեսոր Մայա Լեհտոնենը համալսարանին 4 միլիոն եվրո Է կտակել՝ նպատակ ունենալով դրանք օգտագործել ֆրանսերենի, ֆրանսիական գրականության, Ֆրանսիայի պատմության, ֆինն-ֆրանսիական մշակութային հարաբերությունների և ֆիննական գրականության ուսումնասիրությանն աջակցելու համար[9]:

ՈւսուցումԽմբագրել

Ներկայումս այստեղ ներկայացված է ավելի քան 30 միջազգային մագիստրոսական ծրագիր: Ուսուցման տևողությունը երկու տարի է (120 ECTS): Կա նաև դոկտորի աստիճան ստանալու հնարավորություն (PhD): PhD-ի համար դիմելու գործընթացն անհատական է յուրաքանչյուր ֆակուլտետի համար:

Համալսարանն առաջարկում է համաշխարհային մակարդակի ուսումնական միջավայր: Արտասահմանցի ուսանողները շատ գոհ են լսարանների և լաբորատորիաների հագեցվածությունից, առցանց գրադարաններից, տեխնոլոգիաների և գիտահետազոտական աշխատանքի զարգացումից, ինչպես նաև դասախոսական կազմի աջակցությունից և բարյացակամ մթնոլորտից:

Արտասահմանցի ուսանողների ուսուցումը բոլոր մակարդակներում, բացի բակալավրից, դասավանդվում է անգլերեն: Բակալավրի ծրագրերը դասավանդվում են ֆիններեն և շվեդերեն:

Հելսինկիի համալսարանում Ֆինլանդիայի, Եվրոպական միության և Եվրոպական տնտեսական գոտու քաղաքացիների համար կրթությունն անվճար է: Արտասահմանցի ուսանողները (բացառությամբ Շվեյցարիայի քաղաքացիների) 2016 թվականից ի վեր վճարում են իրենց ուսման վարձը[10]:

2013 թվականի աշնանից ի վեր բոլոր շրջանավարտ ուսանողների դիպլոմային աշխատանքները ստուգվում են «Moodle» համակարգչային ծրագրի միջոցով՝ գրագողությունից խուսափելու համար: Գրագողության առավելագույն պատիժը համալսարանից 1 տարի ժամկետով ժամանակավոր ազատումն է[11]:

ՎարկանիշԽմբագրել

2015 թվականին համաշխարհային կարգի համալսարանների հետազոտության կենտրոնը (CWCU) Շանհայի Ցզյաո Տունի համալսարանում Հելսինկիի համալսարանին շնորհել է 67-րդ տեղը (500-ից), ինչը վեց հորիզոնականով ավելի բարձր է, քան 2014 թվականին[12]:

«Times Higher Education»-ի վարկանիշում.

Տարի 2011[13] 2012[14] 2013 2014 2015[15] 2016[15] 2018[5]
Հորիզոնականը լավագույն հարյուրյակում 91 - 67 - 48

Բրիտանական հեղինակավոր «Quacquarelli Symonds» (QS) ընկերության վարկանիշում.

Տարի 2011 2012 2013[16] 2014[17] 2015 2016 2017[18]
Հորիզոնականը լավագույն հարյուրյակում 69 67 91 102

ԴասախոսներԽմբագրել

  • Լեո Աարիո, աշխարհագրագետ
  • Վիլհելմ Բոլին, փիլիսոփա
  • Վիկտոր Աքսել Հաքման, երկրաբան
  • Յակով Կարլովիչ Գրոտ, բանասեր
  • Հեյկի Կլեմետի, գիտությունների դոկտոր, կոմպոզիտոր, խմբավար, ֆիննական երգչախմբային երաժշտության դպրոցի հիմնադիր
  • Իոսիֆ Եմելյանովիչ Մանդելշտամ, ռուսաց լեզվի և գրականության պրոֆեսոր
  • Գունար Միկվից, պատմաբան
  • Օննի Օկկոնեն, ակադեմիկոս, արվեստագետ
  • Աննա-Մարի Սարայաս, ակադեմիկոս գրականագետ
  • Ֆրեդերիկ Սիգնեուս, գեղագիտության և գրականության պրոֆեսոր
  • Իլմարի Սուսիլուոտո, քաղաքագետ
  • Ֆրեդերիկ Էլվինգ, բուսաբան
  • Թոյվո Հաափանեն, երաժշտագետ
  • Յուլի Կարլովիչ Շիմանովսկի, վիրաբույժ

ՌեկտորներԽմբագրել

  • 1640-1641, 1649-1650 Էսկիլ Պետրեուս
  • 1647-1648, 1652-1653 Գեորգ Ալանուս
  • 1676-1677, 1683-1684 Էլիաս Թիլանդս
  • 1729-1730 Դանիել Յուլենիուս
  • 1755-1756 Կարլ Աբրահամ Կլևբերգ
  • 1756-1757, 1765-1766, 1772-1773 Պեռ Կալմ
  • 1767-1768 Մարտին Վալենիուս
  • 1786-1787, 1798-1799 Հենրիխ Գաբրիել Պորտան
  • 1803-1804, 1811-1812, 1825-1827 Յուհան Գադոլին
  • 1806-1807, 1813-1814, 1827-1828, 1829-1832 Գուստավ Գաբրիել Գյոլստրյոմ
  • 1824-1825 Կարլ Ռեյնգոլդ Զալբերգ
  • 1828-1829 Դանիիլ Միրեն
  • 1832-1833 Էրիկ Գաբրիել Մելարտին
  • 1833-1839 Ֆրեդերիկ Վիլհելմ Փիփինգ
  • 1839-1845 Նիլս Աբրամ ֆոն Ուրսին
  • 1845-1848 Վիլհելմ Գաբրիել Լագուս
  • 1848-1858 Գավրիիլ Ռեյն
  • 1859-1869 Ադոլֆ Էդվարդ Արպե
  • 1869-1872 Լոուրենս Լինդելյոֆ
  • 1872-1875 Ադոլֆ Մոբերգ
  • 1875-1878 Սակարիաս Տոպելիուս
  • 1878-1884 Վիլհելմ Գաբրիել Լագուս
  • 1884-1887 Ավգուստ Ալկվիստ
  • 1887-1896 Թեոդոլֆ Ռեյն
  • 1896-1899 Յակո Ֆորսման
  • 1899-1905, 1905-1907 Էդվարդ Հիելթ
  • 1905 Ռաբբե Աքսել Վրեդե
  • 1907-1911, 1920-1922 Իվաև Հեյկել
  • 1911-1915 Անդերս Սևերին Դոներ
  • 1915-1920 Վալդեմար Ռուին
  • 1926-1930 Անտի Թուլենհեյմո
  • 1941-1945 Ռոլֆ Հերման Նևանլինա
  • 1956-1962 Էդվին Լինկոմիես
  • 1971-1973 Միկկո Յուվա
  • 2003-2008 Իլկա Նիյնիլուոտո
  • 2008-2013 Թոմաս Վիլհելմսոն
  • 2013-2018 Յուկա Կոլա[19]
  • Յարի Նիեմելյա (2018 թվականից)[20]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. https://orcid.org/members/001G000001zUlVeIAK-university-of-helsinki
  2. https://eua.eu/about/member-directory.html
  3. Растения, находящиеся под угрозой исчезновения, сохраняют в Хельсинки с помощью банка семян // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 8 июля 2013.(Ստուգված է 9 Հուլիսի 2013)
  4. В Финляндии создан новый центр исследования России — директор центра Кивинен: на Западе не понимают Россию // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 10 января 2012.(Ստուգված է 10 Հունվարի 2012)
  5. 5,0 5,1 «Хельсинкский университет вошел в топ-50 лучших университетов мира»։ Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle։ 2018-11-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-11-18-ին։ Վերցված է 2018-11-18 
  6. Арто Луукканен: Данных о советской разведке в Финляндии открывается все больше. // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 20 сентября 2013.(Ստուգված է 22 Սեպտեմբերի 2013)
  7. В университетах готовят забастовку против политики правительства. // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 12 ноября 2015.(Ստուգված է 12 Նոյեմբերի 2015)
  8. Университет Хельсинки увольняет 200-300 человек. // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 13 января 2016.(Ստուգված է 14 Հունվարի 2016)
  9. «Гуманитарии университета Хельсинки получили крупное денежное пожертвование»։ Վերցված է 2017-03-15 
  10. «Вузы теряют иностранных студентов — платное образование нравится не всем»։ YLE։ Վերցված է 2017-10-17 
  11. «Университет Хельсинки усилит борьбу с плагиатом»։ YLE։ Վերցված է 2017-10-17 
  12. «Университет Хельсинки поднимается в мировом рейтинге»։ YLE։ Վերցված է 2017-06-04 
  13. «Университет Хельсинки — в числе 100 лучших вузов в мире»։ YLE։ Վերցված է 2017-06-04 
  14. «Университет Хельсинки больше не входит в сотню престижных университетов мира»։ Фонтанка.Fi։ Վերցված է 2017-06-04 
  15. 15,0 15,1 «Университет Хельсинки лишился места в списке ста лучших университетов мира»։ YLE։ Վերցված է 2017-06-04 
  16. «Рейтинг лучших вузов по версии QS: Хельсинкский университет на 69-ом месте»։ YLE։ Վերցված է 2017-06-04 
  17. «Хельсинкский университет занял 67-ое место в рейтинге лучших мировых вузов»։ YLE։ Վերցված է 2017-06-04 
  18. «Позиция университета Хельсинки в рейтинге QS ухудшилась»։ YLE։ Վերցված է 2017-06-04 
  19. «Выбран новый ректор Университета Хельсинки»։ YLE։ Վերցված է 2017-10-17 
  20. «Professor Jari Niemelä appointed as rector of the University of Helsinki | University of Helsinki»։ University of Helsinki (անգլերեն)։ 2018-04-25։ Վերցված է 2018-08-01 


ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել