Իվան Դարվաշ (հունգ.՝ Darvas Iván, իսկական անունը՝ Սիլարդ Դարվաշ հունգ.՝ Darvas Szilárd, 14 հունիսի, 1925, Բեյե, Չեխոսլովակիա (ներկայում՝ Սլովակիա) – 3 հունիսի, 2007, Բուդապեշտ, Հունգարիա), թատրոնի, կինոյի ու հեռուստատեսության հունգարացի դերասան, հնչյունավորող, նկարիչ։ Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1975), Կոշութի մրցանակի դափնեկիր (1952, 1955, 1978, 1980, 1998)։

Picto infobox masks.png
Իվան Դարվաշ
հունգ.՝ Darvas Iván
Darvas Iván.jpg
Ծնվել էհունիսի 14, 1925(1925-06-14)[1][2]
ԾննդավայրBehynce, Tornaľa, Revúca District, Բանսկա Բիստրիցկա շրջան, Սլովակիա, Չեխոսլովակիայի առաջին հանրապետություն
Մահացել էհունիսի 3, 2007(2007-06-03)[1][2] (81 տարեկան)
Մահվան վայրԲուդապեշտ, Հունգարիա
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary (1989-2003).svg Հունգարիա
Ազգությունհունգար
Մասնագիտությունդերասան, քաղաքական գործիչ, ռեժիսոր, թատրոնի դերասան և կինոդերասան
Ակտիվ շրջան1947-2007
Ամուսին(ներ)Klári Tolnay? և Erzsébet Házy?
Պարգևներ և մրցանակներ
IMDbID 0201780
ԿինոՊոիսկID 20103
Commons-logo.svg Իվան Դարվաշ՝ Վիքիպահեստ

ԿենսագրությունԽմբագրել

Իվան Դարվաշը ծնվել է 1925 թվականի հունիսի 14-ին Բեյեում (ներկայում դա Սլովակիայի Տոռնալյա քաղաքն է)։ Մանկությունն անցկացրել է Պրահայում, որտեղ նրա հայրն աշխատում էր որպես լրագրող։ Վաղ տարիքում սովորել է խոսել գերմաներեն (հաճախել է գերմանալեզու դպրոց) և ռուսերեն (նրա մայրը՝ Անտոնինա Եվդոկիմովնան, ծագումով ռուս էր), իմացել է նաև չեխերեն ու անգլերեն։

1946 թվականին Բուդապեշտում ավարտել է Թատրոնի և կինոյի բարձրագույն դպրոցը։ Խաղացել է Միշկոլցի թատրոններում։ 1949-1956 թվականներին եղել է Բուդապեշտի «Մադաչ» (հունգ.՝ Madách Színház) թատրոնի թատերախմբի անդամ։ 1966-2007 թվականներին ընդգրկված է եղել Բուդապեշտի «Վիգ» (հունգ.՝ Vigh) թատրոնի թատերախմբում[3]։

Կինոյում Իվան Դարվաշի դեբյուտը կայացել է 1947 թվականինԲեստերցի պաշարումը»)։ Առաջին նշանակալի դերը եղել է Ֆերենց Լիստի դերը «Էրկել/Հունգարական մեղեդիներ» ֆիլմում (1952)։ Ճանաչում է ձեռք բերել «Լիլիոմֆի» (1954) ֆիլմում կատարած գլխավոր դերի, ինչպես նաև «Կիրակնօրյա սեր/Զինվորական համազգեստով» (1957) ֆիլմում, «Կրտսեր սերժանտն ու մյուսները» (1965, ռեժիսոր՝ Մարտոն Կելետի) կատակերգությունում, «Ցուրտ օրեր/ Շուրջկալ հունվարին» (1966, ռեժիսոր՝ Անդրաշ Կովաչ) դրամայում, Տ․ Դերիի «Սեր» (1971, ռեժիսոր՝ Կարոյ Մակ) նովելի էկրանավորման մեջ կատարած դերերի շնորհիվ։ 1960-1990-ական թվականներին եղել է հունգարական կինեմատոգրաֆիայի առաջատար դերասաններից մեկը[3]։

1956 թվականի Հունգարական հեղափոխության ժամանակ Իվան Դարվաշ ստեղծել է հեղափոխական կոմիտե, որպեսզի ազատի եղբորը բանտից։ Այդ պատճառով հեռափոխության ճնշումից հետո նա դատապարտվել է 22 ամսվա ազատազրկման, կորցրել է աշխատանքը և որոշ ժամանակ աշխատել է որպես սևագործ բանվոր։

1973 թվականից հայտնի է եղել նաև որպես նկարիչ-գրաֆիկ։ Տպագրվել է նրա նկարների ալբոմը, բազմիցս կազմակերպել է նկարների ցուցահանդեսներ[3]։

1990-1994 թվականներին Իվան Դարվաշը եղել է Հունգարիայի Ազգային ժողովի պատգամավոր․ ներկայացրել է Ազատ դեմոկրատների միությունը։

Իվան Դարվաշն ամուսնացած է եղել դերասանուհի Կլարի Տոլնաիի (ունեցել են որկու երեխա), Իրեն Մոտորչայի ու երգչուհի Էրժեբետ Հազիի (հունգ.՝ Házy Erzsébet) հետ[4]։

Իվան Դարվաշը մահացել է 2007 թվականի հունիսի 3-ին Բուդապեշտում։

Ընտրյալ ֆիլմագրությունԽմբագրել

  • 1947 – Բեստերցի պաշարումը / Beszterce ostroma
  • 1949 – Տաք դաշտեր / Forró mezőkԼացի Լենդել
  • 1949 – / DíszmagyarԴոդո
  • 1949 – Կինը ճանապարհ ընկնում / Egy asszony elindul
  • 1952 – Էրկել / ErkelՖերենց Լիստ (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Հունգարական մեղեդիներ» խորագրով)
  • 1952 – Բարձրացել է ծովը / Föltámadott a tengerՊալ Վաշվարի
  • 1954 – Ազգականներ / Rokonok
  • 1954 – Լիլիոմֆի / LiliomfiԼիլիոմֆի
  • 1954 – Կյանքի նշան / ÉletjelՅանչո (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Տասնչորս փրկված կյանքեր» խորագրով)
  • 1955 – Բուդապեշտի գարունը / Budapesti tavaszԿարագանով
  • 1955 – Հիվանդասենյակ № 9 / A 9-es kórteremբժիշկ Շոշ
  • 1956 – Այցելություն / GázolásԱնդրաշ Չանադի (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Յուդիտ Բենդիչի հանցանքը» խորագրով)
  • 1956 – Ամերիկյան քեռին / Dollárpapaբժիշկ Ենյո Սեկերեշ
  • 1956 – Հեքիաթ 12 միավորի մասին / Mese a 12 találatrólԳեզա Ֆազեկաշ
  • 1957 – Կիրակնօրյա սեր / BakaruhábanՇանդոր (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Զինվորական համազգեստով»)
  • 1957 – Արկածներ Գերոլշտայնում / Gerolsteini kalandՄարտին
  • 1964 – Նոր Գիլգամեշ / Új GilgamesԴավիթ (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Ճակատագրին հակառակ»)
  • 1964 – / Férjhez menni tilos!Ալան Բրաուն
  • 1964 – / Miért rosszak a magyar filmek?Զենեսերզյո
  • 1964 – Նորից / IgenՅանոշ Կիշ (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Մի սիրո պատմություն» խորագրով)
  • 1964 – Ոսկե գլուխ / Az aranyfej (ԱՄՆ-Հունգարիա)
  • 1964 – Ի՞նչ է արել Ձերդ գերազանցությունը ժամը 3-ից 5-ը / Mit csinált Felséged 3-tól 5-ig?թագավոր Մատյաշ
  • 1965 – Կրտսեր սերժանտն ու մյուսները / A tizedes meg a többiekԷդուարդ Գալֆի
  • 1965 – Արտույտ / PacsirtaՖերի Ֆյուզեշ (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Սիրելի բռնակալը» խորագրով)
  • 1965 – / A tenger csendjeՎերներ ֆոն Էբրենակ (հեռուստատեսային)
  • 1965 – Սիրելն արգելվում է / Tilos a szerelemհերցոգ
  • 1965 – / Denevérհերցոգ Կառնևալ (հեռուստատեսային)
  • 1966 – Շատ հավատարմություն ոչնչից / Sok hűség semmiértԿանտոր
  • 1966 – Հունգարացի նաբոբ / Egy magyar nábobԱբելինո Կարպատի
  • 1966 – Զոլտան Կարպատի / Kárpáthy ZoltánԱբելինո Կարպատի (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Զոլտան Կարպատիի ճակատագիրը» խորագրով)
  • 1966 – Ոչ գեղեցիկ լեդին / Un Fair LadyՀիգինս (հեռուստատեսային)
  • 1967 – Սառած կայծակներ / Die gefrorenen Blitzeգիտնական-ատոմիստ (ԳԴՀ)
  • 1967 – Սիրո երեք գիշեր / Egy szerelem három éjszakájaԲոլդիժար
  • 1967 – Այրին ու կապիտանը / Az özvegy és a századosՖերի
  • 1967 – Էտյուդ կանանց մասին / Tanulmány a nőkrőlԴենեշ
  • 1968 – Ցուրտ օրեր / Hideg napokՏարպատակի (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Շուրջկալ հունվարին» խորագրով)
  • 1968 – Դու մարգարե էիր, թանկագինս / Próféta voltál szívemԳաբոր Սաբադոշ
  • 1968 – Տղաները հրապարակից / Fiúk a térrőlԴիոգենես
  • 1969 – Ժառանգը / Az örökösբժիշկ Պերեշ
  • 1969 – Բարի գալուստ, պարոն մայոր / Isten hozta, őrnagy úr!Բեսելյո (հնչյունավորում)
  • 1970 – N.N., «մահվան հրեշտակը» / N.N., a halál angyalaԲժիշկ Լորանդ
  • 1970 – Մեծ կապույտ նշան / A nagy kék jelzésՄոց
  • 1970 – Ցանկություն Անադա անունով / Touha zvaná AnadaԿրիշտոֆ
  • 1970 – Սեր / SzerelemՅանոշ
  • 1971 – Բռնվիր ամպերից— Յանոշ Պերցել (ԽՍՀՄ-Հունգարիա)
  • 1971-1993 – Երաժշտական հեռուստաթատրոն / Zenés TV színházդատավոր (սերիալ)
  • 1973 – Ժամանակի պատուհանը / Az idö ablakaiգիտնական
  • 1973 – Չինական սափոր / Kínai kancsóՄարտին Լովագ (հեռուստատեսային)
  • 1974 – Յոթ տոննա դոլար / Hét tonna dollárԶիմա
  • 1974 – Պենդրագոնի լեգենդը / A Pendragon legendaEarl of Gwynmedrl
  • 1974 – Մոլեգնություն / ÁmokfutásՄարիայի հայրը (ԽՍՀՄ-ում ցուցադրվել է «Մոլագարների վազքը» խորագրով)
  • 1974 – Դժոխք / Pokol - Inferno (հեռուստատեսային)
  • 1974Ոսկե հորթը / AranyborjúՕստապ Բենդեր (հեռուստատեսային)
  • 1974 – / NapraforgóԱնդոր
  • 1975 – Կեցցես, Բանյովսկի / Vivát, Benyovszky!D'Aquillon (մինի սերիալ)
  • 1975 – Նախագահը / Az Elnökasszony (հեռուստատեսային)
  • 1977 – Պարոնայք Գլեմբաի / A Glembay családԼեոն Գլեմբաի (հեռուստատեսային)
  • 1979 – / Az örök Don Juan (հեռուստատեսային)
  • 1980 – Մեծ ոսկերիչը / A nagy ékszerészԴյարոշ (հեռուստատեսային)
  • 1980 – Ես տեսնում եմ գունավոր երազներ / Színes tintákról álmodomԱսպետ
  • 1981 – Ամեն մուկ սիրում է պանիր / Minden egér szereti a sajtot — Զաքարիաս (հնչյունավորում, հեռուստատեսային)
  • 1984 – / Megbízható úriemberկոմս (հեռուստատեսային)
  • 1987 – Ոչ ոք հետ չի վերադառնա / Nessuno torna indietroՀորշ (մինի սերիալ)
  • 1988 – Նախարար / MiniszterՖերենց Լիստ (հեռուստատեսային)
  • 1989 – Մեկ շաբաթում / Hét akasztott (հեռուստատեսային)
  • 1994 – Մահ ծանծաղուտում / Halál sekély vízbenԿոզլով
  • 1998 – Տղան «Մերալ» ֆիրմայից / A Morel fiúՏանար (կարճամետրաժ)
  • 1999 – Բերեղինա, կամ Շվեյցարիայի վերջին օրերը / Beresina oder Die letzten Tage der Schweizռեժիսոր Վետերլի
  • 1999 – Յակոբ Սուտասանը / Jakob the Liar – Հարդտլոֆ
  • 1999 – Մարիամը՝ Հիսուսի մայրը / Mary, Mother of Jesus – Սիլա (հեռուստատեսային)
  • 2000 – Ֆիլմ / Film...
  • 2002 – Մարդ-կամուրջը / A Hídember — Մետերնիխ
  • 2003 – Սուրբ Իվանի օրը / Szent Iván napjaտարեց դերասան
  • 2003 – Մեկ շաբաթ Պեշտում ու Բուդայում / Egy hét Pesten és BudánԻվան Դրեգեյ
  • 2004 – / Hóesés a VizivárosbanՆադյապա (հեռուստատեսային)
  • 2005 – Վինի Թուխ / MicimackóEeyore (հեռուստատեսային)
  • 2007 – Թակարդ կատուների համար-2 / Macskafogó 2: A sátán macskájaԲոբ Պոլյակոֆ (հնչյունավորում)

ՊարգևներԽմբագրել

  • Կոշութի մրցանակ (1952, 1955, 1978, 1980, 1998)
  • Մարի Յասաիի մրցանակ (1955, 1967)
  • Significant artist award մրցանակ (1969)
  • Excellent artist award մրցանակ (1975)
  • "Erzsébet Prize" մրցանակ (1989)
  • Հունգարիայի կինոքննադատների միության մրցանակ կյանքում ունեցած ձեռքբերումների համար (2003)
  • Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության վաստակավոր արտիստ (1969)
  • Հունգարիայի Ժողովրդական Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (1975)
  • Հունգարական ազգի դերասան (2000)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 filmportal.de — 2005.
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 «Իվան Դարվաշը kino-teatr.ru կայքում»։ Վերցված է 25 հոկտեմբերի, 2016 
  4. «Իվան Դարվաշը kinopoisk.ru կայքում»։ Վերցված է 25 հոկտեմբերի, 2016 

ԳրականությունԽմբագրել

  • Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич Москва, «Советская энциклопедия», 1987. — с. 112

Արտաքին հղումներԽմբագրել