Ժան Բատիստ Սեյ

ֆրանսիացի գրող

ժան Բատիստ Սեյ (հունվարի 5, 1767(1767-01-05)[1][2][3][…], Լիոն, Ֆրանսիայի թագավորություն - նոյեմբերի 15, 1832(1832-11-15)[1], Փարիզ, Ֆրանսիա), ֆրանսիացի լիբերալ տնտեսագետ, քաղաքատնտեսության պրոֆեսոր (1819

Ժան Բատիստ Սեյ
Jean-Baptiste Say
Jean-Baptiste Say.jpg
Ծնվել էհունվարի 5, 1767(1767-01-05)[1][2][3][…]
Լիոն, Ֆրանսիայի թագավորություն
Մահացել էնոյեմբերի 15, 1832(1832-11-15)[1] (65 տարեկան)
Փարիզ, Ֆրանսիա
ԳերեզմանՊեր Լաշեզ[4]
ՔաղաքացիությունFlag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg Ֆրանսիա[5]
Մասնագիտությունտնտեսագետ, գործարանատեր, լրագրող, թարգմանիչ և գրող
Հաստատություն(ներ)Կոլեժ դե Ֆրանս[6] և Conservatoire national des Arts et Métiers?
Գործունեության ոլորտտնտեսագիտություն
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[1]
Երեխա(ներ)Հորաս Էմիլ Սեյ և Octavie Say?
ՀայրJean-Étienne Say?
ՄայրFrançoise Castanet?
Commons-logo.svg Jean-Baptiste Say Վիքիպահեստում

Եղել է ազատ առևտրի ու տնտեսական կյանքին պետության չմիջամտելու կողմնակից։ Գլխավոր աշխատությունն է «Քաղաքատնտեսության տրակտատը․․․» (1803 թվական)։ Քաղաքատնտեսությունը բաժանել է երեք ինքնուրույն մասի՝ արտադրություն, բաշխում և սպառում։ Կապիտալիստական արտադրության օրենքները համարել է հավիտենական։ Հակադրվել է Դավիթ Ռիկարդոյի արժեքի աշխատանքային տեսությանը, որպես արժեքի հիմք ընդունել ապրանքի օգտակարությունը, արտադրության ծախսերը, պահանջարկի ու առաջարկի հարաբերակցությունը։

Ստեղծել է արտադրության գործոնների տեսություն, որտեղ զարգացրել է արժեստեղծման պրոցեսին աշխատանքի, կապիտալի ու բնության հավասարաչափ մասնակցության գաղափարը։ Այս կապակցությամբ էլ ժխտել է կապիտալիստական արտադրության շահագործողական բնույթը և դասակարգային շահերի ներդաշնակություն քարոզել։ Սեյը իդեալականացրել է ազատ ձեռնարկատիրության համակարգը և մերժել գերարտադրության ընդհանուր ճգնաժամերի անխուսափելիությունը՝ ընդունելով միայն առանձին ապրանքների գերարտադրության հնարավորությունը։

Ձևակերպել է «շուկայի օրենքը» (Սեյի օրենք), ըստ որի, արդյունքների փոխանակության շնորհիվ գնումն ու վաճառքն իբր ինքնաբերաբար հավասարակշռվում են։ Օրենքի իմաստն այն է, որ ազատ մրցակցության պայմաններում գերարտադրության ընդհանուր ճգնաժամերի առաջացումը հնարավոր չէ, այսինքն՝ ստացված ապրանքների արժեքը արտահայտվում է համախառն եկամուտներով և դրանցով գնվում են ապրանքները՝ ըստ արժեքի։ Նա հնարավոր էր համարվում գերարտադրության ճգնաժամ առանձին ապրանքների գծով։

Նա շահույթը քննարկել է այնպես, ինչպես որ այն հանդես է գալիս իրականում, այսինքն՝ եկամտի ու տոկոսի ձևով։ Եթե տոկոսը կապիտալի ծառայությունների դիմաց տրվող վճարն է, ապա ձեռնարկատիրական եկամուտը ռիսկի դիմաց տրվող վարձատրությունն է։ Այսինքն այն յուրահատուկ վարձատրություն է, որը տրվում է ձեռնարկատիրոջը։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 283