Բացել գլխավոր ցանկը

Ժան Բատիստ Սեյ

ֆրանսիացի գրող

ժան Բատիստ Սեյ (1767—1832), ֆրանսիացի տնտեսագետ, քաղաքատնտեսության պրոֆեսոր (1819 թվական), գռեհիկ քաղաքատնտեսության հիմնադիրներից։

Ժան Բատիստ Սեյ
Jean-Baptiste Say
Jean-Baptiste Say.jpg
Ծնվել էհունվարի 5, 1767(1767-01-05)[1][2][3]
Լիոն
Մահացել էնոյեմբերի 15, 1832(1832-11-15)[1][2] (65 տարեկանում)
Փարիզ, Ֆրանսիա
ԳերեզմանՊեր Լաշեզ[4]
ՔաղաքացիությունՖրանսիա[5]
Մասնագիտությունտնտեսագետ, գրող, գործարանատեր, լրագրող և թարգմանիչ
Հաստատություն(ներ)Կոլեժ դե Ֆրանս[6] և Conservatoire national des Arts et Métiers
Գործունեության ոլորտտնտեսագիտություն
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա և Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[1]
Երեխա(ներ)Հորաս Էմիլ Սեյ և Octavie Say
ՀայրJean-Étienne Say
ՄայրFrançoise Castanet
Jean-Baptiste Say Վիքիպահեստում

Եղել է խոշոր բուրժուազիայի գաղափարախոս, ազատ առևտրի ու տնտեսական կյանքին պետության չմիջամտելու կողմնակից։ Գլխավոր աշխատությունն է «Քաղաքատնտեսության տրակտատը․․․» (1803 թվական)։ Քաղաքատնտեսությունը բաժանել է երեք ինքնուրույն մասի՝ արտադրություն, բաշխում և սպառում։ Կապիտալիստական արտադրության օրենքները համարել է հավիտենական։ Հակադրվել է Դավիթ Ռիկարդոյի արժեքի աշխատանքային տեսությանը, որպես արժեքի հիմք ընդունել ապրանքի օգտակարությունը, արտադրության ծախսերը, պահանջարկի ու առաջարկի հարաբերակցությունը։ Ստեղծել է արտադրության գործոնների տեսություն, որտեղ զարգացրել է արժեստեղծման պրոցեսին աշխատանքի, կապիտալի ու բնության հավասարաչափ մասնակցության գաղափարը։ Այս կապակցությամբ էլ ժխտել է կապիտալիստական արտադրության շահագործողական բնույթը և դասակարգային շահերի ներդաշնակություն քարոզել։ Սեյը իդեալականացրել է ազատ ձեռնարկատիրության համակարգը և մերժել գերարտադրության ընդհանուր ճգնաժամերի անխուսափելիությունը՝ ընդունելով միայն առանձին ապրանքների գերարտադրության հնարավորությունը։ Ձևակերպել է «շուկայի օրենքը», ըստ որի, արդյունքների փոխանակության շնորհիվ գնումն ու վաճառքն իբր ինքնաբերաբար հավասարակշռվում են։ Կառլ Մարքսը քննադատել է Սեյի հայացքները, սակայն նրա գռեհիկ մեթոդաբանությունն ու արտադրության գործոնների «նորացված» տեսությունը ժամանակակից բուրժուական քաղաքատնտեսությունը դեռևս օգտագործում է կապիտալիզմը գովաբանելու նպատակով։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 283