Ենս Սթոլթենբերգ (նորվ.՝ Jens Stoltenberg, մարտի 16, 1959(1959-03-16)[1][2][3][…], Օսլո, Նորվեգիա[3]), նորվեգացի պետական քաղաքական գործիչ, 2000-2001 և 2005-2013 թվականներին Նորվեգիայի վարչապետ, 2014 թվականի հոկտեմբերի 1-ից ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար։

Ենս Սթոլթենբերգ
բուկմոլ՝ Jens Stoltenberg
Դիմանկար
Ծնվել էմարտի 16, 1959(1959-03-16)[1][2][3][…] (65 տարեկան)
ԾննդավայրՕսլո, Նորվեգիա[3]
Քաղաքացիություն Նորվեգիա
Մայրենի լեզունորվեգերեն
ԿրթությունDepartment of Economics? (1987), Oslo Waldorf School?, Oslo Cathedral School? և Օսլոյի համալսարան
Գիտական աստիճանCand.oecon.?[4] (1987)
Մասնագիտությունտնտեսագետ, քաղաքական գործիչ և պետական գործիչ
ԱշխատավայրՆԱՏՕ
ԱմուսինԻնգրիդ Շուլերուդ[5]
Ծնողներհայր՝ Թորվալդ Սթոլթենբերգ[3], մայր՝ Կարին Սթոլթենբերգ[3]
Զբաղեցրած պաշտոններՆորվեգիայի ֆինանսների նախարար, Նորվեգիայի վարչապետ, Նորվեգիայի վարչապետ, Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ, ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար, Նորվեգիայի նավթի և էներգետիկայի նախարար, Նորվեգիայի պառլամենտի փոխանդամ, Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ, Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ, Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ, Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ, Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ, Նորվեգիայի խորհրդարանի անդամ, State Secretary? և կուսակցության առաջնորդ
ԿուսակցությունՆորվեգական բանվորական կուսակցություն[3]
Պարգևներ և
մրցանակներ
ԱնդամությունNorwegian Civil Service Union?[22] և Աշխատավորների երիտասարդական լիգա
ԵրեխաներCatharina Stoltenberg?
Ստորագրություն
Изображение автографа
 Jens Stoltenberg Վիքիպահեստում

Վաղ տարիներ

խմբագրել

Ծագում է Նորվեգիայում հայտնի քաղաքական ընտանիքից։ Նրա հայրը` Թուրվալդ Ստոլտենբերգը զբաղեցրել է Նորվեգիայի Արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնը։ Վաղ մանկության տարիներին (1960—1963) ապրել է Հարավսլավիայում, որտեղ նրա հայրը դեսպան էր։ Ավագ քույր Կամիլլայի ազդեցությամբ, որն այն ժամանակ «Կարմիր երիտասարդության» (Մարքս-Լենինի կոմունիստական բանվորական կուսակցության կազմակերպություններից) ակտիվիստներից էր, մասնակցել է ԱՄՆՎիետնամի հետ պատերազմելու դեմ ուղղված ցույցերին։ Սովորել է Օսլոյի Վալդորֆյան (Rudolf-Steiner-Schule) դպրոցում և եկեղեցական դպրոցում (Katedralskole)[23]:

Քաղաքական կարիերա

խմբագրել

Իր կարիերան սկսել է որպես լրագրող ժամանակի ազդեցիկ թերթում` «Arbeiderbladet», որը հանդիսանում էր նորվեգական ձախերի պաշտոնական խոսափողը։ 1985-1989 թվականներին գլխավորել է Նորվեգիայի բանվորական կուսակցության երիտասարդական թևը։ 1993-1196 թվականներին Գրու Հարլեմ Բրունթլանի ղեկավարության կազմում զբաղեցրել է Էներգետիակայի և առևտրի նախարարի պաշտոնը։

2000 թվականի մարտին ղեկավարել է երկրի կառավարությունը։ 2001 թվականի սեպտեմբերի 10-ին հերթական պառլամենտական ընտրություններում Նորվեգական բանվորական կուսակցությունը իր ամբողջ պատմության մեջ ստացել է ամենավատ արդյունքը` հավաքելով ընտրողների ձայների միայն 24 տոկոսը։

Ներքին կուսակցական ճգնաժամի պայմաններում փոխարինել է Տուրբյորն Յագլանդին կուսակցության ներկայացուցչի պաշտոնում և 2002 թվականին ղեկավարել Նորվեգիայի բանվորական կուսակցությունը։ Կարողացել է պառլամենտական ընտրություններում կուսակցության համար հաղթանակ ապահովել։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 12-ի պառլամենտական ընտրությունների արդյունքներով կուսակցությունը կարողացավ կոալիցիա ձևավորել կենտրոնամետների և Սոցիալիստական ձախ կուսակցության հետ։ 2005 թվականի հոկտեմբերի 17-ին կառավարությունը Ենս Սթոլթենբերգի ղեկավարությամբ անցավ աշխատանքի։

2009 թվականի սեպտեմբերի 13-ի պառլամենտական ընտրությունների արդյունքով Նորվեգիայի բանվորական կուսակցությունը իր հետ կոալիցիա կազմած համախոհների հետ կարողացավ պառլամենտում նշանակալի տեղ ապահովել, որը Ենս Սթոլթենբերգին հնարավորություն տվեց կրկին լինել վարչապետ[24]։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Ենս Սթոլթենբերգը ներկայացրեց երկրի նախարարների նոր կազմը։ Նոր կառավարության գլխավոր տարբերությունը նախկինից գենդերային հավասարության ապահովումն էր. նախարարների կազմում էին 10 տղամարդ և 10 կին[25]։

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար

խմբագրել
 
Երկրների ղեկավարությունների հանդիպմանը` նվիրված նոր հազարամյակի սկզբին, Նյու Յորք, 2000

2014 թվականի մարտի 28-ին ՆԱՏՕ-ի խորհուրդը Սթոլթենբերգին նշանակեց ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար, որտեղ նա փոխարինեց Անդերս Ռասմուսենին (պաշտոնը ստանձնելու էր 2014 թվականի հոկտեմբերի 1-ից)[26]։ Սթոլթենբերգը առաջին նորվեգացին էր այդ պաշտոնում։ Նրա առաջխաղացման նախաձեռնությունը Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելինն էր։ Թեկնածու դնելուց առաջ Մերկելը ստացել էր ԱՄՆ-ի և Անգլիայի հովանավորությունը, այնուհետև նաև ալյանսի այլ անդամների[27]։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 1-ին նա սկսեց աշխատանքը[28]։

Ռուսաստանի հանդեպ դիրքորոշում

խմբագրել

Մեկնաբանների կարծիքով, Սթոլթենբերգի այդ պաշտոնում աշխատանքի կարևոր ուղղությունը ՆԱՏՕ-ի քաղաքական հարաբերություններն էին Ռուսաստանի հետ նախագահ Պուտինի օրոք[29]։

Սթոլթենբերգը խիստ քննադատում էր Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականությունը դեռևս մինչև պաշտոնի ստանձնումը։ Այսպես, 2014 թվականի մարտի 25-ին Նորվեգիայի բանվորական կուսակցության համագումարում իր խոսքում նա հայտարարեց, որ Ռուսաստանը խանգարում է Եվրոպայի անվտանգությանն ու կայունությանը[30]։

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար ընտրվելուց հետո Սթոլթենբերգը ընդգծեց ալյանսի զինվորական ուժի ամրապնդման անհրաժեշտությունը, ներառելով միջուկային զենք, Ռուսաստանի կողմից միջազգային օրենքների խախտման և ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների հարաբերություններում սպառնալիքի կասեցման համար[31]։

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. 1,0 1,1 Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 Albert M. Encyclopædia Britannica
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 https://www.stortinget.no/no/Representanter-og-komiteer/Representantene/Representantfordeling/Representant/?perid=JES&tab=Biography
  4. https://www.stortinget.no/no/Representanter-og-komiteer/Representantene/Representant/?perid=JES
  5. ANDERSEN M. A., SKARVØY L. J. Stoltenberg vil ikke vurdere om forloveren må gåVG, 2012.
  6. https://peergynt.no/gallery/arets-peer-gynt/
  7. http://www.europeiskungdom.no/omoss/arets-europeer/
  8. https://krogerup.dk/om-krogerup/hal-koch-prisen/
  9. http://www.kongehuset.no/binfil/download2.php?tid=133159
  10. https://www.nrk.no/nyheter/jens-stoltenberg-far-sonstebyprisen-1.16217002
  11. https://www.president.gov.ua/documents/5562023-48201
  12. https://www.forsvaretsforum.no/nato-pris-tyskland/stoltenberg-fikk-kissinger-pris/352474
  13. https://www.vg.no/nyheter/innenriks/i/8Jy7v2/jens-stoltenberg-er-aarets-navn
  14. https://www.cdm.me/english/vujanovic-awarded-medal-montenegro-stoltenberg/
  15. https://president.ee/et/teenetemargid/teenetemarkide-kavalerid/30924-jens-stoltenberg
  16. https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/a8cc4243316411e98893d5af47354b00?positionInSearchResults=11&searchModelUUID=9656b006-686f-4285-86f2-971954ea25e0
  17. https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/987369d311fe11eea9b3de7dd350a34e?positionInSearchResults=0&searchModelUUID=c7c6a594-ef0c-4102-a66d-e2f34d5e1a79
  18. https://www.vestnesis.lv/op/2024/97.14
  19. https://www.belganewsagency.eu/nato-secretary-general-receives-belgiums-highest-honour
  20. https://www.atlantik-bruecke.org/events/eric-m-warburg-preisverleihung-fuer-jens-stoltenberg/
  21. https://www.idnes.cz/zpravy/domaci/pavel-rad-tgm-generalni-tajemnik-jens-stoltenberg.A240528_114036_domaci_vlc
  22. Johnsen A. B., Røsvik E., Fjellanger R. Jens Stoltenberg vil fortsatt være LO-medlem — 2022.
  23. «„Stoltenberg beste Wahl, die ich mir vorstellen kann" -...». bundeswehr-journal (գերմաներեն). 2014 թ․ ապրիլի 1. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 7-ին.
  24. Mitte-Links-Regierung bleibt wohl im Amt(գերմ.)
  25. Норвежский король утвердил новое правительство
  26. «Appointment of Secretary General designate». North Atlantic Treaty Organization. 2014 թ․ մարտի 28. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 29-ին. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 28-ին.
  27. «Stoltenberg skal lære seg fransk» [Stoltenberg will learn French]. Aftenposten (նորվեգերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 29-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
  28. «Генсеком НАТО назначен бывший премьер Норвегии Йенс Столтенберг». ИТАР-ТАСС. Վերցված է 28 марта, 2014-ին.
  29. James Kanter (2014 թ․ մարտի 28). «Norwegian to Lead NATO as It Is Poised for Bigger Role». Նյու Յորք Թայմս. Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ ապրիլի 8-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
  30. Lars Molteberg Glomnes (2014 թ․ մարտի 25). «Stoltenberg med hard Russland-kritikk» [Stoltenberg was met with fierce criticism from Russia]. Aftenposten (նորվեգերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 29-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 22-ին.
  31. Tron Strand, Anders Haga; Kjersti Kvile, Lars Kvamme (2014 թ․ մարտի 28). «Stoltenberg frykter russiske raketter» [Stoltenberg fears of Russian missiles]. Bergens Tidende (նորվեգերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ մարտի 31-ին. Վերցված է 2016 թ․ նոյեմբերի 22-ին.