Դուբրավկա Ուգրեշիչ

Դուբրավկա Ուգրեշիչ (խորվաթերեն՝ Dubravka Ugrešić, մարտի 27, 1949(1949-03-27)[1][2][3][…], Kutina, Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ[8]), խորվաթ արձակագրուհի, էսսեիստ, հրապարակագիր, գրականագետ, թարգմանչուհի։

Դուբրավկա Ուգրեշիչ
խորվ.՝ Dubravka Ugrešić
DubravkaUgresic.jpg
Ծնվել էմարտի 27, 1949(1949-03-27)[1][2][3][…] (72 տարեկան)
ԾննդավայրKutina, Խորվաթիայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ
Մասնագիտությունթարգմանիչ, վիպասան, մանկագիր, ոչ գեղարվեստական գրող, համալսարանի դասախոս, գրող, հեղինակ, Դիմադրության մարտիկ, սցենարիստ և ակնարկագիր
Ազգությունխորվաթ
ՔաղաքացիությունFlag of Yugoslavia (1946-1992).svg Հարավսլավիայի Դաշնային Ժողովրդական Հանրապետություն, Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg ՀՍՖՀ և Flag of Croatia.svg Խորվաթիա
ԿրթությունՄիջազգային գրական ծրագիր և Զագրեբի համալսարան
ԱշխատավայրԶագրեբի համալսարան
ՊարգևներՆԻՆ մրցանակ[4] Միշա Սելիմովիչի մրցանակ Հենրիխ Մանի մրցանակ[5] Prix Européen de l'Essai Charles Veillon? «Լավագույն գրողների ցանկ» SWR մրցանակ Verzetsprijs van de Stichting Kunstenaarsverzet? Otherwise Award?[6] Ժան Ամերիի մրցանակ Եվրոպական գրականության Ավստրիական պետական պարգև[7] և Մանես Շպերբերի մրցանակ
Կայքdubravkaugresic.com
Դուբրավկա Ուգրեշիչը (2006 թ., Վարշավա)

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է 1949 թվականի մարտի 27-ին, Խորվաթիայի Կուտինա քաղաքում։ Հայրը խորվաթ է, մայրը՝ բուլղարուհի[9]։ Ուսանել է Զագրեբի և Մոսկվայի համալսարաններում, ավարտելուց հետո վերադարձել է Զագրեբի համալսարան, արդեն՝ որպես դասախոս. դասավանդել է ռուսաց լեզու և գրականություն։ Հավասարակշռված մոտեցում է հանդես բերել սերբ-խորվաթական հարաբերությունների հարցում, սուր քննադատության ենթարկել Խորվաթիայի քաղաքական կյանքում նկատած բռնապետական միտումները և այդ պատճառով քանիցս ենթարկվել է տեղի ազգայնականների հարձակումներին։ Նրան մինչև անգամ մեղադրել են «ազգային դավաճանության» մեջ, և այդ մեղադրանքը պաշտպանել են գրչակիցներից շատերը։ Դուբրավկա Ուգրեշիչը, հարկադրված, լքել է Խորվաթիան և 1993 թվականից ապրում ու ստեղծագործում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում և Նիդերլանդներում։ Գրում է խորվաթերեն ու անգլերեն։ Հեղինակել է վեպեր, վիպակներ, պատմվածքներ, էսսեներ, կինոսցենարներ, նաև՝ գրքեր մանուկների համար։ Իր արձակում հաճախ է օգտագործում զանգվածային բանարվեստի կարծրատիպեր, ծաղրանմանակումներ, գրական բազմապիսի «խաղեր»... Նրա գեղարվեստական արձակն ու էսսեները թարգմանվել են աշխարհի շատ ժողովուրդների լեզուներով։

Դուբրավկա Ուգրեշիչը արժանացել է բազմաթիվ հեղինակավոր գրական մրցանակների, այդ թվում՝ Հայնրիխ Մանի[10], Կենտրոնական Եվրոպայի «Angelus», 2017 թվականին՝ Vilenica և այլ գրական մրցանակների։ Մշակութաբան, ժուռնալիստ Աննելի Դուվֆան, ելույթ ունենալով շվեդական ռադիոյով, փաստարկված ներկայացրել է իր պնդումը, որ Ուգրեշիչն արժանի է Նոբելյան մրցանակի[11]։

Դուբրավկա Ուգրեշիչը 2017 թվականին ստորագրել է խորվաթների, սերբերի, բոսնիացիների ու չեռնոգորցիների միասնական, ընդհանուր լեզվի մասին հռչակագիրը[12]։

ՊարգևներԽմբագրել

  • Մեշա Սելիմովիչ մրցանակ (1988)
  • Քսավեր Շանդոր Ջալսկու մրցանակ (1988)
  • NIN-ova nagrada տարվա լավագույն վեպի համար(1988)
  • Զագրեբ քաղաքի մրցանակ (1989)
  • Եվրոպական Charles Veillon մրցանակ՝ լավագույն էսսեի համար (1996)[13]
  • 1942–1945 թթ. Դիմադրության շարժման արվեստի հիմնադրամի մրցանակ (1997)[14]
  • Գերմանական SWR-Bestenlistea մրցանակ (1998)[15][16]
  • Ավստրիական պետական մրցանակ եվրոպական լավագույն գրքի համար (1999)[17]
  • Հայնրիխ Մանի մրցանակ (2000)[18]
  • BiH կոչում PEN կենտրոնական ակումբի կողմից (2002)
  • Katarina Frankopan մրցանակ (2002;
  • Լավագույն գրքի Feronia մրցանակ՝ ի գնահատումն արտասահմանցի հեղինակի (2004)[19]
  • Independenta մրցանակ՝ արտասահմանյան լավագույն գիտաֆանտաստիկ ստեղծագործության համար (2006)
  • James Tiptree, Jr. մրցանակ (ԱՄՆ) – 2010
  • Jean-Améry-Preis (Ավստրիա) – 2012[20]
  • Neustadt International Prize for Literature (ԱՄՆ) – 2016
  • Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում (2019)[21]

ԵրկերԽմբագրել

ՎեպերԽմբագրել

  • 1981Štefica Cvek u raljama života
  • 1988Forsiranje romana-reke
  • 1997Muzej bezuvjetne predaje (Den ovillkorliga kapitulationens museum, översättning: Djordje Žarković, 2000)
  • 2004Ministarstvo boli (Smärtans ministerium, översättning: Djordje Žarković, 2005)
  • 2008Baba Jaga je snijela jaje (Baba Jaga la ett ägg, översättning: Djordje Žarković, 2009)
  • 2017Lisica

ՎիպակներԽմբագրել

  • 1978Poza za prozu
  • 1983Život je bajka

ԷսսեներԽմբագրել

  • 1993Američki fikcionar
  • 1995Kultura laži
  • 2001Zabranjeno čitanje
  • 2005Nikog nema doma
  • 2010Napad na minibar
  • 2014Europa u sepiji
  • 2015Karaoke kultura

Մանկական գրքերԽմբագրել

  • 1971Mali plamen
  • 1976Filip i Srećica
  • 1988Kućni duhovi

ԱյլԽմբագրել

  • 1980Nova ruska proza (antologi)

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  3. 3,0 3,1 FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах
  4. НИН online
  5. http://www.adk.de/de/akademie/preise-stiftungen/H_Mann_Preis.htm
  6. https://tiptree.org/award/2010-james-tiptree-jr-award
  7. https://www.kunstkultur.bka.gv.at/staatspreis-fur-europaische-literatur (գերմ.)
  8. http://booksa.hr/dossier/dubravka-ugresic%7Ctitel=Ugrešić(չաշխատող հղում), Dubravka|hämtdatum=27 september 2017|verk=Booksa.hr}}
  9. «Արխիվացված պատճենը»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-03-ին։ Վերցված է 2020-05-13 
  10. https://www.adk.de/de/akademie/preise-stiftungen/H_Mann_Preis.htm 
  11. |programvärd=Anneli Dufva|titel=2. Nobelpriset borde tilldelas Dubravka Ugresic|beskrivningurl=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=478&artikel=5667671%7Cdatum=8 oktober 2013|utgivare=Sveriges Radio|url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=478&artikel=5667671%7Chämtdatum=9 oktober 2013|website=http://sverigesradio.se}}
  12. |Autor=Derk, Denis |Titel=Deklaration über die gemeinsame Sprache der Kroaten, Serben, Bosniaken und Montenegriner wird verabschiedet |Sammelwerk=Večernji list |Ort=Zagreb |Datum=2017-03-28 |ISSN=0350-5006 |Seiten=6–7 |Originaltitel=Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca |Originalsprache=sh |Online=http://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142 |Abruf=2019-05-09}} (archiviert auf https://www.webcitation.org/6qg0sFVHO?url=https://www.vecernji.hr/vijesti/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142 | webciteID= 6qg0sFVHO | text=WebCite}})
  13. «Le Prix Européen de l'Essai Charles Veillon - Fondation Charles Veillon»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-07-06-ին։ Վերցված է 2020-05-13 
  14. Verzetsprijs van de Stichting Kunstenaarsverzet 1942-1945
  15. Preis der SWR-Bestenliste, Literaturpreis Gewinner
  16. Bestenliste des SWR
  17. Österreichischer Staatspreis für Europäische Literatur, Literaturpreis Gewinner
  18. Heinrich-Mann-Preis, Akademie der Künste, Berlin
  19. Premio Letterario Feronia Città di Fiano 2004
  20. Jean Améry-Preis für Dubravka Ugresic. In: Saarbrücker Zeitung (Kultur) vom 29. August 2012, S. BB5
  21. „Дубравка Угрешич ще бъде удостоена с почетното звание „доктор хонорис кауза“ на Софийския университет“, сайт на Софийския университет.

Արտաքին հղումներԽմբագրել