Դեյվիդ Հասկել Հեկվորտ (անգլ.՝ David Haskell Hackworth, նոյեմբերի 11, 1930(1930-11-11)[1][2][3], Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[4][5][6] - մայիսի 4, 2005(2005-05-04)[1][2][3], Տիխուանա, Ստորին Կալիֆոռնիա, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ, Սան Լուիս[7][8]), ԱՄՆ բանակի գնդապետ, ռազմական լրագրող, ով հայտնի է ամերիկյան զինված ուժերի հասցեին իր քննադատությամբ։ Համարվում է ԱՄՆ-ի կողմից Վիետնամական պատերազմի ժամանակաշրջանի ամենահեղինակավոր զինծառայողներից մեկը։

Դեյվիդ Հեկվորտ
David Hackworth.JPG
նոյեմբերի 11, 1930(1930-11-11)[1][2][3] - մայիսի 4, 2005(2005-05-04)[1][2][3] (74 տարեկան)
ԾննդավայրԿալիֆոռնիա, ԱՄՆ[4][5][6]
Մահվան վայրՏիխուանա, Ստորին Կալիֆոռնիա, Մեքսիկայի Միացյալ Նահանգներ, Սան Լուիս[7][8]
ԳերեզմանԱրլինգտոնի ազգային գերեզմանատուն[9]
ԶորատեսակԱՄՆ բանակ
Կոչումգնդապետ
Հրամանատարն էրTiger Force?
Մարտեր/
պատերազմներ
Կորեական պատերազմ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ և Վիետնամի պատերազմ
ՊարգևներՎաստակների թռչող խաչ, Բրոնզե աստղ, Պատվո լեգիոնի շքանշանակիր, Մանուշակագույն սիրտ, Օդային մեդալ, Արծաթե աստղ, Խաչ «նշանակալի ավանդի համար», Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում տարած հաղթանակի մեդալ, Գովասանքի մեդալ, Ազգային անվտանգության ծառայության մեդալ, Good Conduct Medal?, <<բանակի օկուպացիայի>>շքանշան, Armed Forces Expeditionary Medal?, Vietnam Service Medal?, «Զինված ուժերի պահուստում ծառայության համար» մեդալ, Distinguished Service Order? և Gallantry Cross?
ԿրթությունԱՄՆ հրամանատարական-շտաբային քոլեջ, Los Angeles Harbor College? և Austin Peay State University?

ԿենսագրությունԽմբագրել

Զինվորական ծառայությունԽմբագրել

Դեյվիդ Հեկվորտը ծնվել է Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա Մոնիկա քաղաքում, Վետերանների օրը։ Նրա մանկությունը դժվար է անցել. ծնողները մահացել են, երբ նա դեռ մեկ տարեկան չէր, երեխային դաստիարակել է տատիկը։ 14 տարեկանում նա փախել է տնից և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջում դարձել առևտրային նավատորմի նավաստի։ 15 տարեկանում Հեկվորտը միացել է ԱՄՆ-ի բանակին՝ ստելով իր տարիքի մասին։ Նա զինվորական ծառայության իր առաջին փորձը ստացել է բրիտանական հրամանատարության ներքո գտնվող Տրիեստի օկուպացիոն զորքերի կազմում։

Կորեական պատերազմի սկսվելուց հետո սերժանտ Հեկվորտը կամավոր հայտնվել է ռազմաճակատում։ Նա երկու ժամկետ է ծառայել 25-րդ և 40-րդ հետևակային դիվիզիաների հետախուզական և հետևակային ստորաբաժանումներում, մի շարք պարգևներ է ստացել խիզախության համար, ստացել է սպայի կոչում և պատերազմի ավարտին դարձել այդ պահին ամերիկյան բանակի ամենաերիտասարդ կապիտանը։ Կորեայից հետո նա զորացրվել է, բայց արագ հոգնել է քաղաքացիական կյանքից և 1956 թվականին վերադարձել զինվորական ծառայության։ Գտնվել է Գերմանիայում 1961 թվականի Բեռլինի ճգնաժամի ժամանակ։

Անմիջապես այն բանից հետո, երբ նախագահ Քենեդին հայտարարել է Հարավային Վիետնամ ռազմական խորհրդականներ ուղարկելու մասին, Հեկվորտը խնդրել է կամավոր աշխատել այնտեղ։ Սակայն նա մերժվել է այն պատճառով, որ նա «չափազանց շատ» մարտական փորձ ունի[10] (այն ժամանակ ենթադրվում էր, որ խորհրդականները չեն մասնակցի մարտական գործողություններին)։ Ավելի ուշ, Վիետնամական պատերազմին ամերիկյան լայնածավալ միջամտությունից հետո, Հեկվորտը, այնուամենայնիվ, հայտնվել է Վիետնամում։ Սկզբում՝ 1965-1966 թվականներին, նա ծառայել է 101-րդ օդադեսանտային դիվիզիայում և մասնակցել Թումորոնգում (1966 թվականի հունիս) տեղի ունեցած խոշոր ճակատամարտին։ Ծառայության առաջին ժամկետից հետո Պենտագոնում շտաբային աշխատանք է կատարվել, այնուհետև նա հայտնի ռազմական պատմաբան գեներալ «Սլեմ» Մարշալի հետ վերադարձել է Վիետնամ՝ ուսումնասիրելով ամերիկյան զորքերի և հակառակորդի գործողությունների մարտավարությունը։ Նրանք միասին գրել են «Վիետնամերեն դասագիրք» (the Vietnam Primer) գիրքը, սակայն Մարշալի հետ աշխատելիս Հեկվորտը հասցրել է ազատվել այդ բավական երկիմաստ պատմաբանի վերաբերյալ պատրանքներից։ Այնուհետև Հեկվորտը հրամանատարել է 9-րդ հետևակային դիվիզիայի գումարտակը Մեկոնգի դելտայում՝ տասը շաբաթվա ընթացքում թույլ ստորաբաժանումը վերածելով արդյունավետ մարտական միավորի, որը պատրաստված է Մաո Ցզե Դունի, Չե Գևարայի և Հարավային Վիետնամի ազգային ազատագրական ճակատի պարտիզանական մարտավարությամբ[11]։ Նա նաև խորհրդական էր Հարավային Օսիայի բանակի զորամասերում։ Ընդհանուր առմամբ, Հեկվորտն այդ պատերազմում ծառայության չորս ժամկետ է անցկացրել[11], այն դեպքում, երբ հազվադեպ է Վիետնամում մնացել երրորդ ժամկետով։

Վիետնամից վերադառնալուց հետո Հեկվորտը կարգադրություն Է ստացել մեկնել բանակային ռազմական քոլեջ սովորելու, ինչը ճանապարհ էր բացում դեպի գեներալի կոչում։ Բայց նա գեներալ դառնալու ցանկություն չուներ։ Ավելին, 1970-ականների սկզբին Հեկվորտը, բանակում անցկացնելով քառորդ դար, ստանալով հսկայական մարտական փորձ և լինելով ԱՄՆ Զինված ուժերի շարքերում պարգևատրված զինվորներից մեկը[12], լիովին հիասթափվել է ինչպես Վիետնամի պատերազմից, այնպես էլ բանակային ծառայությունից։ 1971 թվականին նա դեն է նետել իր մարտական պարգևները[13] և հրաժարական տվել ABC հեռուստաալիքին տված սկանդալային հարցազրույցից հետո, որտեղ կտրուկ քննադատել է պատերազմը (մասնավորապես, հայտարարել է, որ այն չի կարող հաղթել, և կանխագուշակեց Սայգոնի անկման տարին՝ տարբեր վարկածներով, ճիշտ[14] կամ մեկ տարվա սխալմամբ[12])։ Այդ ընթացքում նա բաժանվել է կնոջից։

Հրաժարականից հետոԽմբագրել

Հեռանալով բանակից՝ Հեկվորտը տեղափոխվել է Ավստրալիա և այնտեղ կազմակերպել շահավետ բիզնես, ինչպես նաև աչքի է ընկել ավստրալական հակամիջուկային շարժման մեջ։ 1980-ականներին վերադարձել է Ամերիկա և դարձել ռազմական տեսաբան։ Բազմիցս հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով հանդես է եկել որպես ռազմական փորձագետ։ 1990-ականների կեսերին նրա անվան շուրջ նոր սկանդալ է ծագել։ Հեկվորտը հետաքննություն է անցկացրել ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի գործողությունների այն ժամանակվա ղեկավար ծովակալ Ջերեմի Բուրդայի պարգևների վերաբերյալ և հայտարարել Է, որ Բուրդան Վիետնամում ստացած երկու մրցանակների վրա կրել է V տառը (նկատի ունի, որ նրանք ստացել է մարտական խիզախության համար)՝ չունենալով դրա իրավունքը։ Նա պատրաստվում էր Բուրդայից հարցազրույց վերցնել, սակայն չհասցրեց։ Այդ դեպքից հետո CNN-ը և NBC-ն ուսումնասիրել են Հեկվորտի պարգևները և հայտարարել, որ նա անհիմն կերպով յուրացրել է ռեյնջերի մատանին և թռիչքային արժանիքների մեկ խաչ։

Հանդես է եկել Իրաքի պատերազմի վարման մեթոդների քննադատությամբ։ Հայտարարել է, որ պատերազմի օկուպացիոն փուլն անցնում է որպես ամերիկյան ռազմական պատմության մեջ ամենամեծ «SNAFU»[13][15]։ Մինչև իր մահը զբաղեցրել է իր ազդեցությամբ ստեղծված «Զինվորները հանուն ճշմարտության» կազմակերպության նախագահի պաշտոնը, որի նպատակը էր հանրությանը տեղեկացնել ԱՄՆ Զինված ուժերի վիճակի մասին և պայքարել դրանցում բարեփոխումների համար։

Մահացել է քաղցկեղից 2005 թվականի մայիսին Մեքսիկայի Տիխուանա քաղաքում։ Գոյություն ունեն (չհաստատված) ենթադրություններ, որ նրա հիվանդությունը առաջացել է «Agent Blue»-ի քիմիական նյութի ազդեցության հետևանքով, որը Վիետնամի պատերազմի ժամանակ օգտագործվել էր որպես ապակողմնորոշիչ շատ ավելի հայտնի «Agent Orange»-ի հետ միասին։

Գեներալ Կրեյտոն Աբրամսը, ով ԱՄՆ զորքերի և Վիետնամում դաշնակիցների հրամանատարն էր 1968-1972 թվականներին, Դեյվիդ Հեկվորտին անվանել է «լավագույն գումարտակային հրամանատար, որ երբևէ տեսել եմ»[12]։ 9-րդ հետևակային դիվիզիայում իր հրամանատարության ներքո ծառայող զինվորները անհաջող կերպով փորձում էին համոզել Պենտագոնին Հեկվորտին հանձնել ԱՄՆ բարձրագույն ռազմական պարգևը՝ Պատվո մեդալ[14] (Վիետնամում նրան երեք անգամ էին ներկայացնում[12]

ԱրվեստումԽմբագրել

Համարվում է, որ Հեկվորտը ծառայել է որպես «Ապոկալիպսիսը հիմա» ֆիլմում (1979) փոխգնդապետ Քիլգորի կերպարի նախատիպ[12]։

ՄրցանակներԽմբագրել

Ծառայության ընթացքում Դեյվիդ Հեկվորտը ստացել է ավելի քան 90 տարբեր պարգևներ, մասնավորապես[16]՝

  • «Ակնառու ծառայությունների համար» խաչ (ԱՄՆ բանակի նշանակությամբ երկրորդ մարտական պարգևը կաղնու տերևներով)՝ երկու,
  • Արծաթե աստղը (ԱՄՆ բանակի՝ կարևորությամբ երրորդ մարտական պարգևը ինը կաղնու տերևներով)՝ տաս,
  • «Պատվո լեգիոն» շքանշան (երեք կաղնու տերևներով)՝ չորս,
  • Բրոնզե աստղ՝ ութ,
  • Մանուշակագույն սիրտ (մեդալի համար)՝ ութ,
  • Թռիչքի վաստակավոր խաչ,
  • Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հաղթանակի մեդալ։

ԳրքերԽմբագրել

  • About Face: The Odyssey of an American Warrior
  • Steel My Soldiers' Hearts
  • Hazardous Duty
  • Price of Honor
  • Brave Men
  • The Vietnam Primer

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118916866 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Find A Grave — 1995.
  4. 4,0 4,1 4,2 http://projects.militarytimes.com/citations-medals-awards/recipient.php?recipientid=7479
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.yelp.com/search?find_desc=Amc+Imax&find_loc=San+Jose%2C+CA
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.yelp.com/search?find_desc=imax+theater&find_loc=San+Jose%2C+CA
  7. 7,0 7,1 7,2 http://www.tweeddailynews.com.au/news/apn-us-colonel-sought-solace-on/148481/
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.utsandiego.com/uniontrib/20050508/news_lz1j08hackwrh.html
  9. https://ancexplorer.army.mil/publicwmv/index.html#/arlington-national/
  10. David Hackworth, About Face.
  11. 11,0 11,1 Joe Holley. David Hackworth Dies; Esteemed Army Colonel Defied Military Brass. Washington Post, 6 мая 2005 г.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Michael Carlson. Obituary. David Hackworth. The Guardian, 6 мая 2005 г.
  13. 13,0 13,1 Thomas Smith Jr.David Hackworth: Unforgettable soldier. Seattle Post-Intelligencer, 12 мая 2005 г.
  14. 14,0 14,1 «Col. David. H. Hackworth, 1930—2005. Legendary U.S. Army Guerrilla Fighter, Champion of the Ordinary Soldier»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-10-19-ին։ Վերցված է 2008-10-07 
  15. Снафу — слово в американском военном жаргоне, обозначающее бардак (SNAFU — Situation Normal: All Fucked Up; «Ситуация нормальная, всё летит к чёрту»).
  16. «Награды Дэвида Хэкворта»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-09-16-ին։ Վերցված է 2008-10-07 

Արտաքին հղումներԽմբագրել