Անտուան Մեյե (ֆր.՝ Antoine Meillet, նոյեմբերի 11, 1866(1866-11-11)[1][2][3][4][5][6][7], Մուլեն[8][9] - սեպտեմբերի 21, 1936(1936-09-21)[8][1][4][5][6], Շատոմեյան[8][10][9]), ֆրանսիացի լեզվաբան, հայագետ, սլավոնագետ, հասարակական գործիչ։ Ֆրանսիական ակադեմիայի (1924 թ.), արտասահմանյան շատ ակադեմիաների և գիտական ընկերությունների անդամ, Պետերբուրգի ԳԱ թղթակից անդամ (1906 թ.)։

Անտուան Մեյե
Antoine Meillet
Meillet Antoine.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 11, 1866(1866-11-11)[1][2][3][4][5][6][7]
Մուլեն[8][9]
Մահացել էսեպտեմբերի 21, 1936(1936-09-21)[8][1][4][5][6] (69 տարեկանում)
Շատոմեյան[8][10][9]
ՔաղաքացիությունՖրանսիա
Մասնագիտությունքերական, professeur agrégé, հայագետ, բառարանագիր և լեզվաբան
Հաստատություն(ներ)Կոլեժ դե Ֆրանս[11], École nationale des langues orientales vivantes?[12] և Բարձրագույն հետազոտությունների գործնական դպրոց[12]
Գործունեության ոլորտլեզվաբանություն, հայերեն, Homeric Question?, լատիներեն, Հնդեվրոպական լեզվաբանություն, հին հունարեն և historical linguistics?
Պաշտոն(ներ)Q15639454?
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Արձանագրությունների և բելետրիստիկայի ակադեմիա[13] և Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա
Ալմա մատերՓարիզի համալսարան և Փարիզի արվեստների ֆակուլտետ
Գիտական աստիճանդոկտորի աստիճան[2]
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[1] և հայերեն
Եղել է գիտական ղեկավարԺորժ Դյումեզիլ
Հայտնի աշակերտներԱնդրե Մարտինե[14], Ժոզեֆ Վանդրիես[14], Լուի Ելմսլև, Էմիլ Բենվենիստ[14], Մարսել Կոհեն[14], Ժորժ Դյումեզիլ[14], Michel Lejeune?[14], Louis Renou?[14], Lucien Tesnière?[14] և Ժան Պոլան
ՊարգևներՎոլնեյի մրցանակ Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ[15] Պատվավոր լեգիոնի շքանշանի սպա և Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Antoine Meillet Վիքիպահեստում

1885-1889 թթ.-ին սովորել է Սորբոնի համալսարանում։ Աշակերտել է Մարսել Բրեալին, Ֆերդինանդ դը Սոսյուրին, Օկյուստ Կարիերին, որից սովորել է ժամանակակից հայերեն։ 1890-1891 թթ.-ին եղել է Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունում, աշակերտել Հակովբոս Տաշյանին, նրանից սովորել է գրաբար։ 1891 թ.-ին այցելել է Հայաստան (երկրորդ անգամ՝ 1903 թ.-ին), Էջմիածնի մատենադարանում զբաղվել բանասիրական աշխատանքով, ուսումնասիրել գրաբարի հնչյունաբանությունը։ 1902-1905 թթ.-ին գրաբար ու ժամանակակից հայերեն է դասավանդել Արևելյան կենդանի լեզուների դպրոցում, 1906-1936 թթ.-ին հնդեվրոպական լեզուների համեմատական քերականություն և ընդհանուր լեզվաբանություն՝ Քոլեժ դը Ֆրանսում։ 1919 թ.-ին Ֆ. Մակլերի և ուրիշների հետ հիմնել է «Սոսիետե դեզ էտյուդ Արմենիեն»-ը («Հայագիտական ընկերություն»-ը), 1920 թ.-ին՝ «Ռևյու դեզ էտյուդ Արմենիեն»-ը («Revue des Études Arméniennes»), 1921 թ.-ին՝ «Ռևյու դեզ էայուդ սլավ»-ը («Revue des Études Slaves»)։

Ընդհանուր լեզվաբանական հայացքներով հարել է Ֆ. դը Սոսյուրի հիմնադրած հասարակագիտական ուղղությանը, հետազոտական սկզբունքներով՝ երիտքերականներին, տարբերվելով լեզվի էության և զարգացման պատճառների իր մեկնաբանությամբ։ Հետևելով Ֆ. դը Սոսյուրին՝ Մեյեն լեզուն դիտել է որպես նշանների համակարգ։ Լեզվական երևույթները և հատկապես լեզվի զարգացումը բացատրել է հասարակության զարգացման պայմաններով, իսկ լեզվի հասարակական էությունը կապել նրա հաղորդակցական գործառույթի հետ։ Համեմատական լեզվաբանության մեջ ընդունել է լեզուների ցեղակցության և ծագումնաբանական դասակարգման սկզբունքները, հնդեվրոպական բարբառների փոխհարաբերություններն ու տեղաբաշխումը պարզելու համար դիմել է լեզվաբանական աշխարհագրության մեթոդներին, հասարակագիտական ուղղության դիրքերից մեկնաբանել երիտքերականների առաջ քաշած հիմնական դրույթները հնչյունական օրենքի, համաբանության, փոխառության վերաբերյալ, սակայն չի սահմանափակվել նշված սկզբունքներով և առաջ է քաշել լեզվի զարգացման ընդհանուր օրենքներ սահմանելու հարցը։

Զբաղվել է առանձին հնդեվրոպական լեզուների (հունարեն, լատիներեն, հին պարսկերեն, թոխարերեն, գերմաներեն, սլավոներեն, և այլն) ուսումնասիրությամբ։

«Հայերենի բարբառային դիրքը» (1896 թ.) առաջին հայերենագիտական ուսումնասիրության մեջ Մեյեն, հիմք ընդունելով հայերենի և այլ լեզուների հնչյունական փոփոխությունները, որոշել է հայերենի դիրքը հնդեվրոպական լեզուների շարքում, հայերենը համարել առանձին լեզվաճյուղ, որն իր համակարգով բավական հեռացել է հնդեվրոպական մայր լեզվից։ «Դասական հայերենի համեմատական քերականության ուրվագիծ» (1903 թ.) աշխատության մեջ քննության է ենթարկել հայերենի քերականությունն ամբողջությամբ և անդրադարձել հայոց լեզվի պատմական զարգացման ընթացքին, նրա առանձնահատկություններին։ Ձևաբանության հարցերին զուգահեռ քննել է ձևույթների շարահյուսական կիրառությունները («Հետազոտություններ հայերենի համեմատական շարահյուսության վերաբերյալ», 2-րդ հրատարակություն, 1968 թ., տե՛ս «Mémoires de la Société de Linguistique de Paris» ամսագրում) ցեղակից լեզուների համեմատությամբ, այն իր տեսակի մեջ ցարդ միակն է և մեծ ավանդ է հայերենի համեմատական շարահյուսության ուսումնասիրության գործում։ Մեյեն անդրադարձել է հայերենագիտության այլևայլ խնդիրների՝ այբուբենին, ուղղագրությանը, տառադարձությանը, բառաբարդմանը, ստուգաբանությանը, գրել «Հին հայերենի տարրական դասընթաց» (1913 թ., գերմաներեն) դասագիրքը։ Նա հանդես է եկել հայերին հուզող զանազան հարցերի քննությամբ, քննադատել է ցարիզմին (հայկական դպրոցների փակման կապակցությամբ), Թուրքիայի հայաջինջ քաղաքականությունը։

ԳրականությունԽմբագրել

  • Անտուան Մեյե, Հայագիտական ուսումնասիրություններ, Երևանի պետական համալսարանի հրատարակչություն, Երևան, 1978, 822 Էջ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118782878 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 Base Léonoreministère de la Culture.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 KNAW Past Members
  7. 7,0 7,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 8,8 Мейе Антуан // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 https://data.bnf.fr/fr/11915465/antoine_meillet/
  10. 10,0 10,1 10,2 https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1952_num_96_4_10016
  11. Ֆրանսիայի քոլեջի պրոֆեսորների ցանկ
  12. 12,0 12,1 Ֆրանսիայի ազգային գրադարան — 1537.
  13. http://www.aibl.fr/membres/academiciens-depuis-1663/article/antoine-meillet
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 14,7 http://www.slp-paris.com/spip.php?article4
  15. Base Léonoreministère de la Culture.

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Անտուան Մեյե հոդվածին
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 453