Բացել գլխավոր ցանկը

Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան

հայ նկարիչ

Ալեքսանդր Ալեքսանդրի Բաժբեուկ-Մելիքյան (օգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 11), 1891, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 20, 1966(1966-07-20), Թբիլիսի, ԽՍՀՄ), վրացահայ նկարիչ, Վրաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության վաստակավոր նկարիչ (1961): Հայտնի է որպես դիմանկարի վարպետ։

Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան
AM-2016-Ag-100dram-Bajbeuk-Melikian-b.png
Ծնվել էօգոստոսի 30 (սեպտեմբերի 11), 1891
ԾննդավայրԹիֆլիս, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհուլիսի 20, 1966(1966-07-20) (74 տարեկանում)
Մահվան վայրԹբիլիսի, ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտություննկարիչ
ԱմուսինՆեկտար Բաժբեուկ-Մելիքյան
ԶավակներԼավինիա Բաժբեուկ-Մելիքյան, Վազգեն Բաժբեուկ-Մելիքյան և Զուլեյկա Բաժբեուկ-Մելիքյան
Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան Վիքիդարանում
Alexander Bazhbeuk-Melikyan Վիքիպահեստում

Նկարիչներ Լավինիա, Զուլեյկա և Վազգեն Բաժբեուկ-Մելիքյանների հայրն է։

Բովանդակություն

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանը ծնվել է 1891 թվականին, Թիֆլիսում, ծառայողի ընտանիքում: Բեյբբեուկ-Մելիքովները եղել են բնիկ թիֆլիսցիներ: 1906-1910 թթ. սովորել է Գեղեցիկ արվեստը խրախուսող կովկասյան ընկերության Թիֆլիսի գեղանկարչության և քանդակագործության դպրոցում, 1911-1912 թթ. Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիայում։ 1922-1929 թթ. դասավանդել է Մ. Ի. Թոիձեի գեղարվեստի ստուդիայում, 1929-1938 թթ.՝ Թբիլիսիի գեդարվեստի ակադեմիայում։

 
«Բաժբեուկ-Մելիքյաններ.Երկու սերունդ» Հայաստանի ազգային պատկերասրահում

ՍտեղծագործություններԽմբագրել

Ստեղծել է հատուկ մշակված գունածածկույթով փոքրածավալ գեղանկարչական երկեր։ Վաղ շրջանի գործերին («Երեք կին», «Տեսողական պատրանք», երկուսն էլ՝ 1928 թ.) բնորոշ են մուգ կոլորիտը և նուրբ ձևերը։ 1930-1940-ական թթ. Բաժբեուկ-Մելիքյանն ուսումնասիրել է դասական գեղանկարիչների գործերը, հրաժարվել ժամանակակից ձևերից՝ աստիճանաբար երանգապնակը հարստացնելով լույսով, գույնով՝ հասել է ոսկեգույնին մոտեցող շողշողուն գունաշարի[1]։ «Բակ Պեսկիում», «Ջրաղաց Օրթաճալայում», «Լավինիան իսպանական գլխարկով», «Մերկ Լիդան» նկարներում իշխում են վարդագույնը, բաց կանաչավունը, դեղինը, վառ կարմիրը: Բաժբեուկ-Մելիքյանի 1940-ական թվականներին ավելի են պայծառացել նկարչի գույները՝ հասնելով ոսկեգույնին մոտեցող շողշողուն գունաշարի՝ «Մերկ կին», «Ձեռնածու կին», «Ձեռքերը բարձրացրած Լիդան» և այլն: 1950-ական թվականներին Բաժբեուկ-Մելիքյանի նկարների գուներանգը դարձել է նյութական ու կենսալից՝ «Ճոճ», «Աճպարարուհին», «Քրդական պար»: Ուշագրավ են նաև նրա հայաստանյան բնանկարները՝ «Տանիքի վրա», «Զանգեզուր» և այլն:

Ինքնատիպ գեղարվեստականությամբ ու ճաշակով են առանձնանում կանանց դիմանկարները («Նազելի Տերյան», 1929 թ., «Լավինա», 1961 թ., «Կիռա Գոզաշվիլի», 1963 թ., ) կոմպոզիցիաները («Լողացող կանայք», 1928 թ., «Լողորդուհիներ», 1929 թ., «Կրկեսի արտիստների խումբը», 1940 թ.), որոնք առանձնանում են բնորդի հուզաշխարհի դիպուկ ընկալումով, անհատական գծերի շեշտադրմամբ, հյութեղ երփնագրով։

Բաժբեուկ-Մելիքյանը ստեղծել է նաև հայաստանյան բնանկարներ («Զանգեզուր», 1965 թ.)։ Գործերը պահվում են Վրաստանի կերպարվեստի թանգարանում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, անհատական հավաքածուներում[2]։

Բաժբեուկ-Մելիքյանի գործերը պահվում են Վրաստանի կերպարվեստի թանգարանում, Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[3], անհատական հավաքածուներում:

ՑուցահանդեսներԽմբագրել

  • 2016 թվականին Հայաստանի ազգային պատկերասրահում տեղի է ունեցել «Բաժբեուկ- Մելիքյաններ. երկու սերունդ» ցուցահանդեսը` նվիրված Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանի ծննդյան 125-ամյա հոբելյանին և նրա զավակներին՝ Լավինիային, Զուլեյկային ու Վազգենին[4]:
  • 2017 թվականին Վրաստանի ազգային թանգարանի Դմիտրի Շևարդնաձեի անվան ազգային պատկերասրահի չորս դահլիճում ներկայացվել է Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանի 96 կտավ՝ նվիրված նկարչի ծննդյան 125 և մահվան 50-րդ տարելիցին: Սա նկարչի աշխատանքների առաջին ցուցադրությունն է եղել Թբիլիսիում[5]:

ԸնտանիքԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան, Տոնիկյան, Ա, Երևան: Ա. հ., 1968[6]:
  • Дрампян Р., Бажбеук-Меликян, М., 1970.
  • Популярная художественная энциклопедия / Под ред. Полевого В. М. М. : Советская энциклопедия, 1986.
  • Государственный Русский музей. Живопись. Первая половина XX века. Каталог А-В. СПб. : Palace Edition, 1997. Т. 8. С. 36.

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. LLC Helix Consulting։ «Նոր շունչ են հաղորդել հայկական գեղանկարչությանը... Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան (լուսանկարներ)»։ www.panorama.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-02-12 
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  3. «Շտեմարան - Հավաքածու - Հայաստանի ազգային պատկերասրահ»։ www.gallery.am։ Վերցված է 2019-02-12 
  4. «Գեղանկարիչ Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանը մինչ օրս թանգարան չունի»։ Երկիր Մեդիա (ru-RU)։ Վերցված է 2019-02-12 
  5. LLC Helix Consulting։ «Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյանի ցուցահանդեսը՝ Թբիլիսիի ազգային պատկերասրահում»։ www.panorama.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2019-02-12 
  6. Տոնիկյան Ա, Հայաստանի կերպարվեստագետների միություն, Հայաստանի նկարչի տուն, eds. (1968)։ Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքյան =: Александр Бажбеук-Меликян: Ցուցահանդեսի կատալոգ։ Երևան: Ա. հ 

Արտաքին հղումներԽմբագրել