Counter-Strike, հայտնի է նաև ինչպես Half-Life, Valve ընկերության կողմից թողարկված բազմաօգտատեր հրաձգային խաղ առաջին դեմքով, Microsoft Windows-ի համար։ Սկզբնական շրջանում Counter-Strike խաղը իրենից ներկայացնում էր Half-Life խաղի ձևափոխված տարբերակը, որ մշակվել էր 1999 թվականին Մինե Լեի և Ջեսսոմ Կլիֆֆի կողմից, հետագայում Valve-ն վարձեց այս երկու ծրագրավորողներին և նրանցից ձեռք է բերել խաղի ստեղծման իրավունքը, և 2000 թվականին թողարկելով Counter-Strike խաղի ամբողջովին փոփոխված տարբերակը, արդեն ինչպես սեփական խաղը։ Խաղը տարբեր ժամանակներում թողարկվել է տարբեր պլատֆորմների համար (macOS, Linux և Xbox

Counter-Strike
Counter-Strike.svg
ՄշակողValve
ՆախագծողValve, id Software?, Hidden Path Entertainment?, Gearbox Software?, Ritual Entertainment?, Nexon Co. Ltd. և Turtle Rock Studios?
ՀրատարակիչValve, Sierra Entertainment? և Nexon Co. Ltd.
ԴիստրիբյուտորSteam
Սերիայի մասCounter-Strike?[1]
ՀաջորդCounter-Strike: Condition Zero?
ՎայրԱՄՆ
Թողարկման թվականհունիսի 19, 1999[2], նոյեմբերի 9, 2000[3] և հունվարի 25, 2013
ՊլատֆորմներԼինուքս, Xbox, Վինդոուզ և ՕԷս Տաս
ՇարժիչGoldSrc?
Ժանրtactical shooter? և first-person shooter?
Խաղի ռեժիմբազմակառավարելի խաղ
PEGIPEGI 16
USKUSK 16
ESRB17+
CEROCERO D
Կրիչօպտիկական սկավառակ և թվային բաշխում
Կառավարումստեղնաշար, մկնիկ և Բարձրախոս
Պաշտոնական կայքstore.steampowered.com/app/10/CounterStrike/(անգլ.)
Counter-Strike Վիքիպահեստում

Counter-Strike խաղային ընթացքը բաժանված են մի քանի ռաունդների, որտեղ իրար միջև մարտի մեջ են մտնում երկու թիմեր, որոնցից մեկը ահաբեկիչներն են, իսկ մյուսը հատուկ նշանակության զորքերը, խաղի առաջ խաղացողը ընտրում է քարտեզը, որտեղ պետք է տեղի ունենա հակամարտությունը։ Թիմը կարող է հասնել հաղթանակի սպանելով հակառակորդ թմի բոլոր մասնակիցներին կամ կատարելով տարբեր առաջադրանքններ և այն կախված է խաղի համար ընտրված քարտեղից։ Ամեն ռաունդից առաջ խաղացողը կարող է գնել զենք կամ այլ օգնող սպառազինություն, տվյալ ռաունդի վերջում խաղացողին տրվում է իր կատարած գործին հավասար վիրտուալ փող, որը խաղացողը կարող է օգտագործել մյուս ռաունդի սկզբին ավելի զենք գնելու համար։

Counter-Strike խաղը բարձր գնահատականի է արժանացել քննադատների կողմից և մեծ հայտնություն է ունեցել խաղացողների կողմից, այդ թվում խաղը դարձավ 2000-ական թվականների ամենահայտնի կիբերսպորտային խաղը։ Հետագայում թողարկվեցին մի շարք շարունակական-խաղեր, մամուլում խաղացողների շրջանում ավելի կոնկրետ նշելու համար խաղի առաջինը լինելու փաստը որոշվեց օգտագործել Counter-Strike 1.6 անվանումը, որտեղ «1.6» 2003 թվականին թողարկված վերջին մասշտաբային թարմացումն էր։

Խաղի ընթացքԽմբագրել

Խաղի տեսակներԽմբագրել

Կախված քարտեզից խաղի տեսակները կարող են լինել հետևյալը՝

  • Hostage Rescue («Պատանդների փրկություն»)

Խաղի նպատակը համարվում է պատանդների փրկումը հատուկ զորքերի համար և դրանց պահումը ահաբեկիչների համար։ ՀԶ հաղթում են այն դեպքում, երբ բոլոր պատանդները տեղափոխված են լինում փրկության գոտի, իսկ եթե դա տեղնի չի ունենում ապա հաղթում են ահաբեկինչները։ ՀԶ-ի համար պադանդները ռադարի վրա պատկերվում են կապույտ կետով։ Պատանդի փրկության դեպքում բոլոր խաղացողներին ուղղարկվում է ձայնային հաղորթագրույուն՝ Hostage has been rescued, իսկ բոլոր պատանդների փրկության դեպքում էկրանին հայտնվում է նամակ։ Որպեսզի պատանդը հետևի ՀԶ-ին, խաղացողը պետք է սեղմի Use կոճակը։ Որպեսզի պատանդի դադարի հետևի նրան, նա պետք է ևս մեկ անգամ սեղմի այդ կոճակը։ Ի տարբերույթուն ահաբեկիչների ՀԶ-նը կարող է հրել պատանդին։ Վատ է մտածված պատանդների վարքը, նրանք չեն կարող կքանստել, բացել դուռ, ցատկել և այլն։ Եթե պատանդը հետ է մնացել, ապա խաղացողը կարող է մոտենալ նրան և նորից սեղմել Use կոճակը։ Երբ ՀԶ-ինը հայտնվում է փրկության գոտում ձախ մասում հայտնվում է «R» նշանը։

Սովորաբար քարտեզները, որոնք ունեն այս սցենարը անվանված են լինում cs_. նախածանցով։ Օրինակ՝ cs_siege, cs_mansion, cs_wpndepot և cs_prison։

  • Bomb / Defuse («Ական/վնասազերծում»)

Ահաբեկիչների առաջադրանքը ականը հատուկ տեղում տեղադրել է, որը քարտեզի թվով 2-ն է։ Ականը թիմից կրում է մեկը (bomber), բայց նա կարող է նետել իր վրաից ականը։ Այս խաղացողը պատկերվում է նարնջագույն գույնով, իսկ երբ ականը արդեն գործընթացի մեջ է այլ պատկերվում է թարթող կարմիր գույնով։ Խաղացողին, ով կրում է ականը ունի պայուսակ, իսկ էկրանի ձախ մասում կա պատկերված համապատասխան նշան։ Երբ ահաբեկիչը գտնվում է տեղադրման տարածքում այդ նշանը թարթում է կարմիր գույնով։ Տեղադրումից հետո բոլորին խաղացողերը ստանում են The bomb has been planted նամակը։ ՀԶ-ը կարող է կրճատել վնասազերծման արագությունը գնելով հատուկ՝ Defusal Kit։ Ականի տեղադրումը տևում է 3 վայրկյան։

Այսպիսի առաջին քարտեզները առաջացել են beta 4.0-ի հետ միասին, նրանք ունեին՝ de_nuke, de_dust, de_prodigy։

  • VIP Assassination («VIP-ի սպանություն»)

Ահաբեկիչների առաջադրանքը այս քարտեզում կայանում է այն, որ պետք է սպանել VIP-խաղացողին, որը դառնում է ՀԶ-ից ինչ-որ մեկը։ VIP-խաղացողը չի կարող ոչինչ գնել, սակայն նա ունի 200 % AP (Armor Points), զրահաբաճկոն առանց սաղավարտի և ստանդարտ ատրճանակ, իր հավելյալ պահեստատուփով։ ՀԶ-ի առաջադրանքը VIP-ին փրկության գոտի հասցնելն է։ Քարտեզները այս սցենարով ունեն as_ նախածանցը։ CS-ի պաշտոնական տարբերակում միակ հասանելի քարտեզը as_oilrig-ն է։ Այս ռեժիմը մեծ ճանաչում ձեռք չի բերել ինչպես մյուսները։

Ղեկավարում և միջերեսԽմբագրել

 
Counter-Strike

Ինչպես հրաձգային խաղերի մեծ մասում, Counter-Strike-ում նույնպես կիրառվում է ստեղնաշարի և մկնիկի ղեկավարումը։ Ի սկզբանե մկնիկի միջոցով կատարվում է կողմնորոշումը, կրակը, զենքի երկրորդ ֆունկցիային միանալը և այլն։ Իսկ ստեղնաշարի շնորհիվ կատարվում է նրա տեղափոխումը և այլ ֆունկցիաներ։

Միջերեսը իրենից ներկայացնում է HUD-համակարգ։ Խաղային էկրանին պատկերված է՝

  1. Ռադար։ Ավելի բաց հատված, որ ներկայացնում է խաղացողի տեսողության անկյունը։ Ռադարի վրա պատկերվում են քո թմի խաղացողները, պատանդները, ականը և այլն։ Կա հնարավորություն նշել թիմակիցներին trackplayer և անջատել այն clearplayers հրամանով։
  2. Զենքի ընտրություն։ Նշանները ցույց են տալիս զենքերի հավաքածուն՝ առաջնային (primary), երկրորդական (secondary) զենքերը, դանակը, նռնակը և ականը։ Գիծը ցույց է տալիս փամփուշտների քանակը։
  3. Սպանությունը պատկերվում են վերևի աջ անկյունում։ Ցույց է տրվում այն զենքի տեսակը, որով կատարվել է սպանությունը և ինչ տեսակի սպանություն է։
  4. Լապտեր։ Ցուցադրվում է միացման ու անջատման ժամանակ։
  5. Ձայնային կապ։ Պատկերվում է խոսող խաղացողի խաղային անունը։
  6. Գումարի քանակը։ Այն իսկզբանե $16000 է և ոչ ավել։
  7. Փամփուշտների քանակը
  8. Առողջություն։ Սկզբնական շրջանում դա 100 % է։
  9. Զրահաբաճկոն։ Զրահաբաճկոնի և սաղավարտի առկայության դեպքում այն պատկերվում է իր հատուկ նշանով։ Սկզբում այն 0 % է։
  10. Տրանսպորտային միջոցի ղեկավարման իդիկատոր։
  11. Ռաունդի ժամանակահատված։ Եթե ռաունդի վերջին մնացե է 30 վայրկյան, այն սկսում է թարթել կարմիր գույնով։
  12. Նշան։ Հնարավոր է փոխել գույնը, չափը։
  13. Ինդիկատորներ, որոնք կապված են կոնկրետ քարտեզի հետ։
  14. Գնման գոտի։
  15. «Վտանգավոր պայման»։

Խաղի նամակագրությունը պատկերվում է ներքևի ձախ անկյունում։ Խաղում նաև պատկերվում սպանության վիճակագրությունը։ Հնարավոր է կարգավորել և ղեկավարել արտաքին տեսքը։

Գումարային համակարգԽմբագրել

Ի տարբերություն Half-Life-ի, Counter-Strike-ի կարևոր ասպեկտներից է խաղացողի հաշվին առկա գումարի քանակը։ Այդ գումարը կարելի է ծախսել զենքերի գնման և սպառազինության համար։ Գնումներ կարելի է կատարել գնման գոտում, որը ունի իր նշանը։ Հաշվի վրա կա սահմանափակում, եթե խաղի ընթացքում ճիշտ պլանավորի գնումները, դա կարող է թիմին ավելի մոտեցնել հաղթանակի։ Ողջ պատմության ընթացքում այս համակարգը կրել է բազում փոփոխություններ։ Ստեղծողները փորձել են գտնել ավելի հավասարակշռված տարբերակ։ Փոփոխվել է զենքերի գները։

Ամեն ռաունդի ավարտից հետո հաղթող թիմը ստանում է որոշակի գումարաչափ։ Կախված առաջադրանքի տիպից և կատարած գործողությունից գումարի չափը կարող է տարբեր լինել։ Առավելագույն գումարաչափը խաղացողի հաշվին $16000-ն է, նվազագույնը՝ $0[4]։

Խաղային հերոսներԽմբագրել

Counter-Strike հեղինակները ամեն թիմի համար նախատեսել եմ մի քանի տարաբնույթ մոդելներ, որոնք իրարից տարբերվում են արտաքին տեսքով։ Ամեն թիմի համար հասանելի է 4 մոդել։ ՀԶ-ներն են՝ ամերիկյան՝ SEAL Team 6, գերմանական՝ GSG-9, անգլիական SAS և ֆրանսիական GIGN-նը։ Ահաբեկինչերն են՝ արևելաեվրոպական՝ Phoenix Connexion, մերձարևելյան՝ Elite Crew, շվեդական՝ Arctic Avengers և միջարևելյան՝Guerilla Warfare։ Բացի այս մոդելներից, խաղում կան հատուկ մոդելներVIP-խաղացողների և պատանդների համար։ Բոլոր մոդելների մոտ էլ առաջին դեմքից բաց ձեռքեր են, չնայած նրան, որ մեծ մասը հագուստի մեջ է։

ԶենքերԽմբագրել

Ողջ արսենալը բաղկացած է 5 մասից՝ առաջնային զենք, երկրորդային զենք, երրորդը՝ դանակը, չորրորդը՝ նռնակ, հինգերորդը՝ ական, եթե խաղացողը ահաբեկիչ է և կրում է ականը։

Մշակման պատմությունԽմբագրել

Առաջին ծրագրավորողը դարձան Minh «Gooseman» Lê և Jess «Cliffe» Cliffe։ 1999 թվականի հունվարին Մին Լին ավարտեց իր գործունեությունը Quake 2-ում, նա ցանականում էր ստեղծել իր անձնական առցանց խաղը։ 1988 թվականին դուրս եկավ Half-Life խաղը։ 1999 թվականի ձմռանը Մին Լին սկսեց մշակել իր խաղը, Ջեսս Կլիֆֆը օգնում էր նրան, ինչպես նաև զբաղվում էր նախագծի մշակմամբ։ Մարտի կեսերից համացանցում հայտնվեց առաջին հորինված անունը՝ Counter-Strike։ 1999 թվականի հուլիսին թողարկվեց առաջին բետա-տարբերակը, իսկ արդեն աշնանը թողարկվեց առաջին online-սերվերը։ Լինելով անվճար այն արագ տեմպերով կարողացավ գրավել հանդիսատեսին, և սկսեց մրցել այնպիսի նախագծերի հետ ինչպիսին են՝ Quake III և Unreal Tournament։

2000 թվականի գարնանը նախագծին միացավ նաև Valve-ն։ Նրանք գենցին խաղը, վարձեցին ծրագրավորողներին և 2000 թվականի նոյեմբերի 8-ին լույս տեսավ Counter-Strike 1.0 ռելիզը։

ԽաբումԽմբագրել

Counter-Strike խաղը մեծ ճանաչում ունի նաև «խաբեբաների» և հաքերների շրջանում։ Խաղի գոյության ընթացքում մշակվել և ստեղծվել են հնարքներ խաղում անարդար կերպով առավելություն ստանալու համար։ Այսպիսի խաբկանքների են պատկանում՝

  • Կողմնակի ծրագրերի օգտագործումը։
  • Սկրիպտների օգտգործումը (օրինակ՝ Attack+Use, No-Recoil և ալյն), ինչպես նաև խաղում առկա սխալների օգտագործումը (օրինակ՝ mapswimming, silentbomb, pixelwalking, flashbang bug, jump bug, edge bug)։
  • Գրաֆիկայի հատուկ կարգավորում և ցանցային հաղորդակցությունը
  • Մոնիտորինգ և այլն։

Առաջնությունների ժամանակ գործում են կանոններ, որոնք արգելում են խաղի ընթացքում օգտգործել նմանատիպ հնարքներ, իսկ դրանց չընթարկվելու դեպքում կիրառվում են սանկցիաներ՝ անգամ մինչև զրկում առաջնության մասնակցելու իրավունքից[5][6]։ Public-սերվերներում գործում անդմինստրատրներ որոնք հետևում են խաղին և կարող են օգտագործել ծրագրեր, որոնք ուղղված են հակախաբեբաների։

Խաղում տեղի ունեցող անհավասարակշռությունը հիմնականում տեղի է ունենում խաբկանք առաջացնող ծրագրերի պատճառով, քանի-որ դրանք արմատասպես ազդում են խաղի ֆիզիկաի վրա։ Հիմանական հնարքներն են՝

  • Wallhacking (wallhack), հնարավորություն տեսնել պատերի ր օբյեկների միջով։
  • Aimbotting (aimbot) (auto-aim) և Triggerbot , նշանի ավտոմատացված տեղափոխություն թշնամիների վրա, և ինքնավար կրակ։
  • SpeedHacking (speedhack), հնարավորություն ավելացնել արագությունը
  • ESP (ExtraSensory Perception), ցուցադրում է թշնամու տվյալները
  • KnifeBot, սպանությունը կատարում է դանակի միջոցով, երբ խաղացողը թշնամուց գտնվում է ոչ մեծ հեռավորության վրա։

Նաև գոյություն ունեն այլ հնարավորություններ, որոնք տրվում են ծրագրերի շնորհիվ (Lambert, WireFrame, No-Recoil և այլն)։ Համացանցում կան վերը թվարկվածներից բացի շատ այլ հնարքներ։ Կա կարծիք ըստ, որի նման ծրագրերը վնասակար ծրագրերի, վիրուսների տարածման համար են ստեղծված։

Ստանդարտ լուծում է համարվում Valve Anti-Cheat ծրագիրը, որը ծրագրավորված է Valve Corporation-ի կողմից։ Ծրագիրը խաղի հետ միասին տրամադրվում է խաղի 1.4 տարբերակի հետ[7]։ Այս ծրագրի արդյունավետությունը նույնպես մնում է կասկածի տակ քանի, որ շատ ծրագրեր շրջանցում են նրա պաշտպանությունը։

Սերվերային շատ ծրագրեր չունեն հաճախորդային մաս, այսինքն ծրագիրը տեղադրվում է խաղացողի համակարգչում։ Շատ այսպիսի լուծումներ իրականացրել է ինչպես Metamod կամ AmxModX։ Այսպիսի օրինակ է ծրագրավորողների կողմից վաղուց չթարմացվող, բայց մինչ այժմ արդյունավետ աշխատող Reallite HLGuard ծրագիրը[8]։

Counter Strike: Global OffensiveԽմբագրել

Counter-Strike: Global Offensive (CS:GO; անգլերենից՝ «Հակահարված: համընդհանուր հարձակում») – բազմամասնակցային(multiplayer) համակարգչային խաղ, ստեղծված Valve և Hidden Path Entertainment կազմակերպությունների կողմից: Counter-Strike խաղային շարքի ամենավերջին խաղը: Windows և macOS օպերացիոն համակարգերով աշխատող սեփական համակարգիչների, նաև Xbox 360 ու PlayStation 3 խաղային բարձակների վրա խաղի թողարկումը տեղի է ունեցել 2012թ. օգոստոսի 21-ին: Linux օպերացիոն համակարգի վրա խաղը թողարկվել է 2014թ.-ին, իսկ 2016թ.-ին  հետադարձ համատեղության ծրագրի շրջանակներում խաղը հասանելի դարձավ Xbox One բարձակի համար: 2018թ. թողարկվել է խաղի անվճար տարբերակը՝ իրական խաղացողների ու բոտերի հետ խաղալու հնարավորությամբ: Հետագայում՝ նույն տարվա դեկտեմբերին խաղը դարձել է ամբողջությամբ անվճար:

Ինչպես խաղային շարքի մյուս խաղերում, այնպես էլ Counter-Strike: Global Offensive-ում խաղացողները բաժանվում են 2 թիմի՝ ահաբեկիչների ու հատուկ ջոկատայինների, որից հետո կռվում են իրար դեմ բազմաթիվ խաղափուլերի ընթացքում, որոնց արդյունքներով էլ ընտրվում է հաղթող թիմը: Խաղացողին հասանելի են տարբեր խաղային ռեժիմներ, որոնք փոխում են թմերի միջև պայքարի կանոնները: Կա նաև բոտերի հետ խաղի ռեժիմ:

Խաղի ընթացքըԽմբագրել

Ինչպես խաղային շարքի մյուս խաղերը, այնպես էլ Counter-Strike: Global Offensive-ը եռաչափ բազմամասնակցային առաջին դեմքից կրակոցի է, որում խաղացողները բաժանվում են երկու թիմերի ու պայքարում են միմյանց դեմ: Խաղի մեջ ներկայացված են երկու թիմ՝ ահաբեկիչների ու հատուկ ջոկատայինների, ինչպես նաև երկու խաղային սցենար՝ ռումբի վնասազերծում և պատանդի փրկում: Առաջին սցենարում ահաբեկիչների թիմի խաղացողները պետք է տեղադրեն ռումբը մի քանի տեղադրման վայրերից մեկում, իսկ հատուկ ջոկատայինները պետք է այն վնասազերծեն: Երկրորդ սցենարում ահաբեկիչները չպետք է թույլ տան հատուկ ջոկատայիններին փրկել պատանդներին, որոնց նրանք գերեվարել են:

ԿիբերսպորտԽմբագրել

Counter-Strike: Global Offensive-ը, ինչպես իր նախնիները՝ Counter-Strike և Counter-Strike: Source, հանդիսանում է կիբերսպորտային սպորտաձև: Ամենամեծ ու հեղինակավոր մրցաշարերը համարվում են Major և Blast Premier մրցաշարերը: Major մրցաշարերը անցկացվում են Valve և մրցաշարը կազմակերպած կազմակերպությամ միացյալ ուժերով: Այդպիսի առաջին մրցաշարը Dreamhack Winter 2013-ը, որը ուներ 250.000$ մրցանակային ֆոնդ, իսկ սկսած MLG Columbus 2016-ից մրցանակային ֆոնդը դարձել է 1.000.000$: Մինչև 2019թ. անցկացվել է 15 այդպիսի մրցաշարեր: Եվս մեկ մեծ իրադարձություն է Blast Premier լիգան:  Blast Premier 2020-ի ամբողջական մրցանակային ֆոնդը կազմել է 4.250.000$: Գոյություն ունեն բազմաթիվ այլ մրցաշարեր, ինպիսիք են՝  IEM, ESL, Blast Pro Series և այլն:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. https://www.valvesoftware.com
  2. https://web.archive.org/web/20000816001005/http://www.counter-strike.net/haxornews/arc.html
  3. https://web.archive.org/web/20001201214200/http://counter-strike.net/
  4. Team Pandemic — Features — Counter-Strike Money System Overview
  5. ESWC.com(չաշխատող հղում)(անգլ.) Регламент ESWC 2008
  6. WCG.com Archived 2011-11-08 at the Wayback Machine.(անգլ.) Регламент WCG 2008
  7. bbc.co.uk(անգլ.) Статья «Online cheaters face games ban» — о внедрении VAC компанией Valve
  8. Reallite Labs(չաշխատող հղում)