Բացել գլխավոր ցանկը

Ստեփան Անդրանիկյան

հայ նկարիչ

Ստեփան Խաչատուրի Անդրանիկյան (օգոստոսի 20, 1927(1927-08-20), Մայկոպ, Հյուսիսկովկասյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - փետրվարի 16, 2017(2017-02-16), Երևան, Հայաստան)[1], հայ նկարիչ, բեմանկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1967), ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (2011)[2]։

Ստեփան Անդրանիկյան
Andranikyanstepan.jpg
Ստեփան Խաչատուրի Անդրանիկյան
Ծնվել էօգոստոսի 20, 1927(1927-08-20)
ԾննդավայրՄայկոպ, Հյուսիսկովկասյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Վախճանվել էփետրվարի 16, 2017(2017-02-16) (89 տարեկանում)
Մահվան վայրԵրևան, Հայաստան
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
ԿրթությունՓանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ, Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ և Մոսկվայի Գերասիմովի անվան կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտ
Մասնագիտություննկարիչ, կինոռեժիսոր և animator
ՊարգևներՀայկական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ և Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական նկարիչ
ԱնդամակցությունՀայաստանի նկարիչների միություն
ԱմուսինԿիրարինա Անդրանիկյան
Stepan Andranikyan Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ստեփան Անդրանիկյանը ծնվել է 1927 թվականին,Կրասնոդարի մարզի Մայկոպ քաղաքում՝ ցեղասպանությունից մազապուրծ հայ ընտանիքում։ Հայրը Բիթլիսի Խնուս գյուղից էր, մայրը՝ Կարս քաղաքից։ Մինչև յոթ տարեկանը Ստեփանը պապի և տատի հետ ապրել է Յալթայում։ 1932 թվականին Անդրանիկյանների ընտանիքը փոխադրվել է Երևան։ 1935 թվականին ութամյա Ստեփանը ընդունվում է դպրոց, ուր ուսումնառության ընթացքում ավելի են ընդգծվում նկարչության հանդեպ նրա ունակությունները։ 1942-1947 թվականներին սովորել է Երևանի գեղարվեստի ուսումնարանի գեղանկարի բաժնում, 1947-1948 թթ.՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի գեղանկարի բաժնում։ Մասնագիտական կրթությունն ստացել է Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտում, որն ավարտել է 1954 թվականին, վերադարձել Հայաստան, աշխատել որպես կինոնկարիչ։ 1954 թվականին գործուղվել է «Լենֆիլմ», ապա հրավեր ստացել աշխատելու Հայֆիլմում[3]։ 1956 թվականից ՀԽՍՀ նկարիչների միության անդամ, 1958 թվականից՝ ԽՍՀՄ կինեմատոգրաֆիստների միության անդամ։ 1971-1982 թթ. եղել է մուլտֆիլմերի միավորման գեղարվեստական ղեկավար։ 1975-1982 թթ. եղել է Հայաստանի նկարիչների միության քարտուղար, 1988 թվականից՝ թատրոնի և կինոյի բաժանմունքի նախագահ։ 1980-1986 թթ և 1999 թվականից դասավանդել է ԵԹԿՊԻ-ում[4]

Ստեփան Անդրանիկյանի գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանում։

Ստեղածգործական գործունեությունԽմբագրել

ՖիլմագրությունԽմբագրել

 
Ստեփան և Կիրարինա Անդրանիկյանները

Մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերԽմբագրել

  • «Արևի հարսնացուն», բեմադրող ռեժիսոր, բեմադրող նկարիչ, սցենարի և մոնտաժի հեղինակ,1971, Համամիութենական կինոփառատոնի մրցանակ, 1973, Ալմա Աթա
  • «Լիլիթ» ֆիլմի գեղարվեստական ղեկավար, 1972
  • «Վին պինգվինը», բեմադրող ռեժիսոր, 1972
  • «Կախարդական լավաշը», սցենարի համահեղինակ, բեմադրող համառեժիսոր Ն. Աթաջանյան, 1973
  • «Կար-չկար՝ մի ոզնի կար», 1977, բեմադրող ռեժիսոր (նկարիչներ՝ Ստեփան Անդրանիկյան և Մ. Վաղարշյան), Համամիութենական կինոփառատոնի 2-րդ մրցանակ, 1978, Երևան
  • «Անընկճելին», սցենարի համահեղինակ, բեմադրող ռեժիսոր։ Նկարիչ՝ Վալենտին Պոդպոմոգով, 1981

Գեղանկարչական գործեր, դիմանկարներԽմբագրել

  • «Հին ընկուզենին», 1946
  • «Ինքնադիմանկար» (19 տարեկան), 1946
  • «Իմ անկյունը հանրակացարանում», 1948
  • «Ամառային մոտիվ», 1946
  • «Եկեղեցու գավիթ», 1946
  • «Մերձմոսկովյան բնապատկեր», 1951
  • «Տյուտչևի տունը Մուրանովո գյուղում», 1953
  • «Կոլաժ նվիրված Փարաջանովի 75-ամյակին»,
  • «Գրիգորի Սարկիսով» (կինոռեժիսոր),1961
  • «Կոմիտասը հոգևոր ճեմարանի ուսանող», 1961
  • «Բետիի դիմանկարը», 1962
  • «Լեոնիդ Ենգիբարով», 1962
  • «Հրաչյա Ներսիսյան», 1962
  • «Սերգեյ Փարաջանովը Հաղպատում», 1968
  • Նկարիչ, կինոռեժիսոր Ա. Իվանով, 1974
  • Նատյուրմորտ «Նռան գույնը», 1975
  • «Ավետիք Իսահակյան», 1975
  • «Հին Երևանը», 1975
  • «Եղիշե Չարենց», 1975
  • «Տղաս, Սաշան՝ 16 տարեկանում», 1976
  • «Նկարիչ Առաքել Առաքելյանի դիմանկարը», 1981
  • «Գդալներով նատյուրմորտ», 1980
  • «Վիլյամ Սարոյան», 1981
  • «Սինյոր Մարտիրոս։ Ինքնադիմանկար», 1990
  • «Նյու Յորքի կենտրոնական այգին», 1997
  • «Ջոն Լենոն», 1997
  • «Փարաջանովը իր մուսաների հետ», 2003
  • «Ինքնանկար», 2002
  • «Սերգեյ Փարաջանով», 2003
  • «Սոս Սարգսյան», 2003
  • «Սիամանթո», 2004
  • «Իմ Կարինեն», 2007
  • Նատյուրմորտ «Մենություն», 2007

ՑուցահանդեսներԽմբագրել

1954 թվականից մասնակցել է բազմաթիվ ցուցահանդեսների։ Արժանացել է միջազգային և համամիութենական մրցանակների[5]։

Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Երևանում (1978, 1982, 2003, 2014[6], 2017 (հետահայաց ցուցահանդես Հայաստանի նկարիչների միությունում[7][8]))։

ՊարգևներԽմբագրել

ԸնտանիքԽմբագրել

  • Կինը՝ Կիրարինա Անդրանիկյան, զգեստների նկարիչ
  • Որդին՝ Ալեքսանդր Անդրանիկյան, կինոռեժիսոր, նկարիչ
  • Դուստր՝ Կարինե Անդրանիկյան, արվեստաբան
  • Դուստր՝ Մարիամ Անդրանիկյան, բալետի պարուհի

ՄատենագիտությունԽմբագրել

  • Ս. Փոշոտյան, Փոքր ֆիլմի մեծ հաջողությունը. Տժվժիկ։-«Ավանգարդ», 1961, 30 մայիսի
  • Միքայել Ալեքսանդրյան, Հյուսիսային ծիածան, «Սովետական Հայաստան», Երևան, 1961
  • Ա. Սահակյան, Ճանապարհ դեպի հանդիսատես։-«Ավանգարդ», Երևան, 1963, 10 հոկտեմբերի
  • Ռուբեն Կարապետյան, Քայլ մեծ ուղիով։-«Սովետական Հայաստան», Երևան, 1963, 10 հոկտեմբերի
  • Ա. Ա Ռեժիսորի զինակիցները։-«Էկրան», Երևան, 1969, 7 էջ, էջ 3
  • Ռոբերտ Մաթոսյան, Հայկական մուլտեր։-«Ավանգարդ», Երևան, 1973, 25 փետրվարի (4 վերատպ)
  • Վ. Ք. Հայֆիլմ սթիւտիօի նորագույն նախաձեռնությունը՝ կենդանի պատկերը և արդիւնքը... «Զարթօնք», Բեյրութ, 1972, 22 մայիսի (2 վերատպ)
  • Անահիտ Պարսամյան, Անմիջական արվեստի լեզվով։-Հայրենիքի ձայն, Երևան, 1974, 6 մարտի (2 վերատպ)
  • Ռոբերտ Մաթոսյան, Բեմադրող-նկարիչը կինոյում (մեր հարցազրույցը)։-Ֆիլմ «Երևան», 1975, 10 հուլիսի
  • Սուրեն Սարուխանյան, Հայկական մուլտկինո. իրականացումներ և վրիպումներ։- «Սովետական Հայաստան», Երևան, 1976, 8 ապրիլի
  • Նաիրա Ղազարյան «Դիմանկար հարցազրույց Ստեփան Անդրանիկյանի հետ», «Եթեր», 2003
  • Արևիկ Բադալյան, «Նկարչին կինոյում աշխատելն ավելի բարդ է, քան թատրոնում», հարցազրույց Ստեփան Անդրանիկյանի հետ։ «Իրավունք», 2004
  • Վրեժ Առաքելյան, Հարցազրույց Ստեփան Անդրանիկյանի հետ, «Իրավունք», 2007

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Մահացել է ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Ստեփան Անդրանիկյանը»։ www.panorama.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2017-02-16 
  2. Հայաստանի Հանրապետության պատվավոր կոչումներ շնորհելու մասին
  3. www.websystems.am։ «Ստեփան Անդրանիկյան»։ www.arm-cinema.am։ Վերցված է 2018-08-20 
  4. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005 
  5. Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ Կենսագրական բառարան, հատոր Ա։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 96 
  6. «Բեմանկարիչ եւ գեղանկարիչ Ստեփան Անդրանիկյանի անհատական ցուցահանդեսը»։ Առավոտ - Նորություններ Հայաստանից։ Վերցված է 2016-08-20 
  7. «Ստեփան Անդրանիկյանի հայտնի ու «չտեսնված» էսքիզները»։ mediamax.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-08-20 
  8. «Ստեփան Անդրանիկյանի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսում իր ուղին է կինոարվեստում»։ www.armeniatv.am։ Վերցված է 2018-08-20 

Արտաքին հղումներԽմբագրել

ԱղբյուրներԽմբագրել

  • Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 1990
  • «Ով ով է. Հայեր», կենսագրական հանրագիտարան, հատոր Ա., Երևան, 2005: