Պաուլա Մոդերզոն-Բեկեր

գերմանացի նկարիչ

Պաուլա Մոդերզոն-Բեկեր (գերմ.՝ Paula Modersohn-Becker, փետրվարի 8, 1876(1876-02-08)[1][2][3][…], Դրեզդեն, Գերմանական կայսրություն[4] - նոյեմբերի 30, 1907(1907-11-30)[5][6], Worpswede, Osterholz, Գերմանիա), գերմանացի նկարչուհի, վաղ էքսպրեսիոնիզմի հայտնի ներկայացուցիչ: Ստեղծագործական գործունեության 14 տարիների ընթացքում Մոդերզոն-Բեկերը ստեղծել է 750 գեղանկարչական աշխատանք, շուրջ 1000 գծագիր և 13 փորագրություններ, որոնք ներառում են 20-րդ դարասկզբի արվեստի հիմնական ուղղությունները:

Պաուլա Մոդերզոն-Բեկեր
գերմ.՝ Paula Modersohn-Becker
Modersohn-Becker 01.jpg
Ի ծնեգերմ.՝ Paula Becker
Ծնվել էփետրվարի 8, 1876(1876-02-08)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԴրեզդեն, Գերմանական կայսրություն[4]
Վախճանվել էնոյեմբերի 30, 1907(1907-11-30)[5][6] (31 տարեկան)
Մահվան վայրWorpswede, Osterholz, Գերմանիա
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (1867–1919).svg Գերմանական կայսրություն
ԿրթությունԺյուլիանի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարչուհի և նկարիչ-փորագրող
Ոճէքսպրեսիոնիզմ
Ժանրդիմապատկեր
Ներշնչվել էՊոլ Գոգեն
ՀայրCarl Woldemar Becker?
ԱմուսինՕտտո Մոդերզոն
ԶավակներTille Modersohn?
Կայքpaula-modersohn-becker.de(գերմ.)(անգլ.)
Paula Modersohn-Becker Վիքիպահեստում

ԸնտանիքԽմբագրել

Պաուլա Բեկերը ինժեներ Կառլ Վալդեմար Բեկերի ընտանիքում երրորդ երեխան էր: Նրա կինը՝ Մաթիլդան, ծնունդով Թյուրինգյան ազնվականներից է եղել ֆոն Բյուլցինգսլևեն ընտանիքից: Հայր Պաուլային ուղղված նամակներից հայտնի է, որ Բեքերը լավ ծանոթ էր Փարիզին, Սանկտ Պետերբուրգին և Լոնդոնին և, բացի ռուսերենից, գիտեր Ֆրանսերեն և անգլերեն: Նրա մայրական կողմը տարբերվում էր կոսմոպոլիտիզմով: Նրա հայրը ֆոն Բյուլցինգսլևեն արտասահմանյան ռազմական զորախմբերի հրամանատար է եղել,Պաուլայի եղբայրները գաղթել են Ինդոնեզիա, Նոր Զելանդիա և Ավստրալիա: Բեկերի ընտանիքում արվեստը, գրականությունը և երաժշտությունը մեծ տեղ էին գրավում երեխաների մեծացման գործում: Պաուլան եղբայրների և քույրերի հետ միասին սովորում էր դաշնամուր նվագել: Պաուլայի քույրերից ավագը, ով գեղեցիկ ձայն ուներ, զբաղվում էր վոկալով: Ամբողջ ընտանիքը, բացառությամբ Պաուլայի, պաշտում էր Ռիչարդ Վագներին, բայց Պաուլան նրան համարում էր անբավարար «գերմանացի»:

Վաղ տարիներԽմբագրել

Դրեզդեն և ԲրեմենԽմբագրել

 
Ֆրիդրիխստադտ: Տուն Ֆրիդրիխստրաս 29-ում Դրեզդենում (ներկայումս Ֆրիդրիխստրաս 46)

Նրա կյանքի առաջին տասներկու տարին, որի մասին շատ քիչ բան է հայտնի, Պաուլա Բեկերը անցկացրեց Ֆրիդրիխստադտի արվարձաններում (այժմ ՝ Դրեզդենի քաղաքային թաղամաս): Տեղեկություն կա այն դժբախտ դեպքի մասին, որը տեղի է ունեցել տաս տարեկան Պաուլայի և նրա երկու զարմիկների՝ Կորայի և Մայդլի Փարիզոյի հետ, երբ աղջիկները մնացել են մեծ քանակությամբ ավազի տակ: Պաուլոյին և Մեյդլիին հաջողվեց փրկել, իսկ տասնմեկամյա Կորա Փարիզոն շնչահեղձ եղավ ավազի զանգվածի տակ: Նամակներից, որոնք Պաուլա Մոդերսոն-Բեկերը հետագայում գրել է Ռայներին ՝ Մարիա Ռիլկեին, հայտնի է, որ այս ողբերգությունը խորը հետք թողեց նրա հետագա կյանքի վրա:

 
Առանձնատուն Բրեմենում, որտեղ 1888-1899 թվականներին ապրում էին Բեկերի ընտանիքը

1888 թվականին Կարլ Վոլդեմար Բեկերը ստացավ ճարտարապետի պաշտոն Բրեմենում, և Բեքերի ընտանիքը տեղափոխվեց Դրեզդենից և բնակություն հաստատեց Շվախհաուզեր Հերերստրասեի 23 տանը: Այստեղ Պաուլան սկսեց արվեստի բնագավառում իր առաջին քայլերը: Այդ ժամանակ արվեստը Բրեմենում վերելք էր ապրում, և մոր ծանոթությունների միջոցով Պաուլան ծանոթանում է մի շարք նկարիչների հետ, որոնք աջակցում էին Բեկերի ամբողջ ընտանիքին:

Նկարչության առաջին դասերԽմբագրել

1892 թվականի ամռան սկզբին ծնողների խնդրանքով Պաուլան գնաց Անգլիա: Լոնդոնի արվարձանում ապրում էր Պաուլայի հոր խորթ քույրը։ Իր տանը Պաուլան ստիպված էր սովորել տնային տնտեսություն և անգլերեն: Հորեղբոր օգնությամբ Պաուլան նաև նկարչությամբ էր զբաղվում Անգլիայում: Նկարչության առաջին դասերից հետո Պաուլան գնաց մասնավոր արվեստի դպրոց: Յուրաքանչյուր օր ժամը 10:00-ից մինչև 16:00-ն անց էին կացվում նկարչության դասընթացներ, որոնք երկար չտևեցին: Ծնողները հույս ունեին, որ Պաուլան կմնա Լոնդոնում մեկ տարի, բայց նա շատ էր ձանձրացել ուստի վեց ամիս հետո վերադարձավ տուն:

Ուսուցչական դասընթացներԽմբագրել

1893 թվականից ի վեր, նրա հոր պնդմամբ, Պաուլան, ավագ քրոջը հետևելով, սովորում էր Բրեմենում ուսուցչուհիների պատրաստման դասընթացներում նաև հայրը թույլ տվեց Պաուլային մասնավոր նկարչության դասեր անցել նկարիչ Բերնհարդ Վիգանդտի մոտ: Այսպիսով, Պաուլան նախ հնարավորություն ստացավ գրել մարդկանց: 1895 թվականի սեպտեմբերին Պաուլան հաջողությամբ հանձնեց քննությունը ուսուցչուհու մոտ:

Բեռլինում սովորելու տարիներԽմբագրել

1896 թվականի գարնանը Պաուլա Բեկերը մեկնել է Բեռլին և վեց շաբաթ մասնակցել Բեռլինի նկարիչների միության հայտնի գեղարվեստի դպրոցում նկարչության և  գեղանկարչության դասընթացներին: Այս դպրոցում սովորել է, օրինակ, Քեթի Կոլվիցը: Կանայք իրավունք չունեին սովորելու Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Այս դասընթացի ավարտին Պաուլա Բեկերը ուսումը շարունակեց արվեստի դպրոցում: Նրա մորը հաջողվեց զեղչ ստանալ ուսման վարձի դիմաց: Մաթիլդայի եղբայրը ՝ Բեքեր Վոլֆ ֆոն Բալտցինգսլվենը և նրա կինը՝ Կորան, Պաուլային ապահովեցին բնակարանով:

Դասընթացների ընթացքում նրանք նկարում էին կենդանի բնությունը: Նկարելու դասեր թույլ տրվեց միայն նրանց, ովքեր վստահորեն տիրապետում էին նկարչության տեխնիկային: 1897 թվականին Պաուլան ընդունվել է նկարչական դասընթացների նկարիչ Ժաննա Բաուկի մոտ: Պաուլան ուրախացավ իր ուսուցչով և երազում էր որոշ ժամանակ անցկացնել Փարիզում:

Պաուլա Բեքերի ծնողները որոշել են արծաթե հարսանիքը տոնել 1897 թվականի ամռանը իրենց ամբողջ ընտանիքի հետ Բրեմենի մերձակայքում գտնվող Վորպսվդա փոքրիկ գյուղում: Բնության գույների, վայրի մենության և Վորպսվդայում բնակություն հաստատած նկարիչների անջնջելի տպավորություն թողեց Պաուլոյի վրա: 1897 թվականի աշնանային կիսամյակից առաջ Պաուլան կրկին ընկերոջ հետ եկավ Վորպսվդա, քայլեց այնտեղ և խոսեց նկարիչների հետ: 1898 թվականի հունվարին Պաուլան ստացել է 600 նամականիշի ժառանգություն, իսկ նրա անտուն հարազատները՝ Արթուրն ու Գրետա Բեքերը, նրան հատկացրին տարեկան նպաստի 600 նիշ` երեք տարի շարունակելու ուսումը: Ծնողների համաձայնությամբ Պաուլան որոշեց մեկնել Վորպսվդա: Սկզբնապես նախատեսվում էր արձակուրդների համար ընդամենը կարճատև ուղևորություն: Մաթիլդա Բեկերը առաջարկել է, որ իր դուստրը երկու շաբաթ զբաղվի նկարչությամբ և գեղանկարչությամբ, և աշնանը նա կուղևորվի Փարիզ՝ որպես տնային դաստիարակչուհի: Պաուլայի հոր ազդեցության շնորհիվ Ֆրից Մակենսենը իսկապես համաձայնվեց ուսուցանել աղջկան նկարչություն: Բայց արդեն 1898 թվականի սեպտեմբերին Պաուլան երկար ժամանակ բնակություն հաստատեց Որորպվեդայում:

ՓարիզԽմբագրել

ԱմուսնությունԽմբագրել

1901 թվականի մայիսի 25- ին Օտտո Մոդերսոնը և Պաուլա Բեկերը ամուսնացան: Ծնողների ճնշման ներքո Պաուլա Մոդերսոն-Բեկերը նույնիսկ հարսանիքից առաջ գնում էր Բեռլինի խոհարարական դասընթացներ, բայց արագ լքեց դրանք: Ծնողները դեմ էին այդ միությանը: Պաուլայի հետ ապրելու առաջին երեք տարիները շատ ուրախ էին Օտտո Մոդերսոնի համար: Նրա օրագրից հայտնի է, որ Մոդերսոնը համոզված էր, որ նա ամուսնացած է արվեստի մեջ նոր ուղղություն ներկայացնող նկարչի հետ, չնայած դրան ոչ ոք չէր նկատում: Պաուլա Բեքերը Օտտո Մոդերսոնում գտավ սիրող ամուսին, որը ոչ միայն չխոչընդոտեց նրան հետագա ստեղծագործական զարգացմանը, այլև օգնեց նրան իր խորհուրդներով: Այնուամենայնիվ, Պաուլան նույնիսկ իր ամուսնու կողմից իրական զգացողություն չէր զգում իր կատարած աշխատանքի մասին: Ամբողջ կյանքի ընթացքում Պաուլայի հետ միասին նա զարմացավ, թե որքան սերտ կապ է ունեցել փարիզացի նկարիչների հետ աշխատանքում:

Փարիզ 1905Խմբագրել

Վերադառնալով 1903 թվականին Փարիզից՝ Պաուլան անմիջապես հայտարարեց, որ կցանկանար որոշ ժամանակ վերադառնալ Փարիզ: Մեդերսոնը, ով իրեն գերմանացի նկարիչ էր համարում և հերքում էր ֆրանսիական արվեստը, որն ավելի ու ավելի հաճախ հայտնվում էր Գերմանիայի ցուցահանդեսներում և արվեստի պատկերասրահներում, կնոջ այս ցանկությունը հասկացողություն չգտավ: Այնուամենայնիվ, Պաուլան համառ էր իր ցանկության մեջ: 1905 թվականի փետրվարի 14-ին նա կրկին քրոջ՝ Գերմա Բեկերի հետ մեկնել է Փարիզ՝ մի քանի անգամ հրավիրելով իր ամուսնուն միանալ իրենց: Փարիզում նա նորից սովորեց մասնավոր ակադեմիաներում, բայց կամաց-կամաց հասել է այն եզրակացության, որ նա արդեն զարգացրել է իր պատկերապատման ոճը: Պաուլան հանդիպել է նաև Նաբիի շրջապատի մի շարք նկարիչների, այդ թվում՝ Մորիս Դենիսի:

Կյանքի վերջին տարիներԽմբագրել

Փարիզ կատարած երրորդ ուղևորությունը ոգեշնչել է Պաուլա Մոդերզոն Բեկերին նատյուրմորտներ ստեղծելու համար։ Մինչև 1905 թվականը նրա աշխատանքների մեջ կային միայն տասը նատյուրմորտներ, իսկ 1905-1907 թվականներին ստեղծվեց մոտ հիսուն։ Պաուլայի ստեղծագործական զարգացումը ավելի ու ավելի է քննադատվում նրա ամուսնու կողմից: Եվ Պաուլան նորից ցանկացավ մեկնել Փարիզ: 1907 թվականին նա և իր ամուսինը որոշեցին վերջնականապես տեղափոխվել Փարիզ: Նոյեմբերի 20-ին ծննդաբերության ժամանակ մահանում է Պաուլա Մոդերզոն-Բեկերը:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Paula Modersohn-Becker
  3. 3,0 3,1 Paula Modersohn-Becker — 2008.
  4. 4,0 4,1 4,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118582933 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  5. 5,0 5,1 5,2 https://doi.org/10.1093/benz/9780199773787.article.B00123731 — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  6. 6,0 6,1 6,2 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978.