Չհարմահալ և Բախտիարի

նահանգ Իրանում

Չհարմահալ և Բախտիարի նահանգը (պարսկերեն` استان چهارمحال و بختیاری) Իրանի Իսլամական Հանրապետության նահանգներից մեկն է։

Picto infobox map.png
Չհարմահալ և Բախտիարի
An unique beauty and the splendor of the Khanmirza agricultural plain 2010.jpg
ԵրկիրԻրան Իրան
ԿարգավիճակԻրանի վարչական բաժանում
Մտնում էԻրան
ՎարչկենտրոնՇահրեկորդ
Բնակչություն947 763 մարդ (2016)[1]
Տարածք16 332 կմ²
Locator map Iran Chaharmahal and Bakhtiari Province.png
Սահմանակցում էԽուզեսթան և Ֆարս
ISO 3166-2 կոդIR-08
Հեռախոսային կոդ0541

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Նահանգի կենտրոնը Շահրեքորդ քաղաքն է։ Շահրեքորդը գտնվում է Սպահան քաղաքից 97 կմ դեպի հարավ-արևմուտք։ Սպահանում է գտնվում Սբ. Ամենափրկիչ վանք ը (Նոր Ջուղա)։

Նահանգի մակերեսը 16532 քկ է։ Չհարմահալ և Բախտիարին՝ Իրանի կենտրոնական բարձրավանդակի լեռնային շրջաններից է։ Բախտիարի Զարդ քուհը (հայերեն՝ Դեղին սար) 4222 մ. բարձրությամբ նահանգի ամենաբարձր գագաթն է։ Նահանգի կարևոր քաղաքներն են՝ Շահրեքորդը, Բորուջենը, Հաֆշեջանը, Ֆառոխշահրը և Լորդեգանը։ Հյուսիսից և արևելքից հարևան է Սպահան, արևմուտքից՝ Խուզեսթան, հարավից՝ Քոհքիլուէ և Բոյեր-Ահմադ և հյուսիս-արևմուտքից Լոռեսթան նահանգներին։

Տեսարժան վայրերԽմբագրել

Նահանգի տեսարժան վայրերից են.-

  1. Ջղախորի լճակ
  2. Շալամզարի աղբյուր
  3. Քուհռանգի աղբյուր
  4. Աթաշգահ ջրվեժ
  5. Դառեյէ Էշղ ջրվեժ
  6. Փիռ ղառ

Եւ այլն։

ԺողովրդագրությունԽմբագրել

2011 թ. դրությամբ նահանգի բնակչության թիւը եղել է 895263 հոգի։
Ըստ 2010 թ. տեղի ունեցած ուսումնասիրման, Չհարմահալ և Բախտիարի նահանգում ապրում են բախտիյարիներ (56.3%), ֆարսեր (30.5%), ղաշղայի թուրքեր (12.1%) և այլ (0.6%)։ 0.5% պատասխանել են, թե չգիտեն, թե ինչ էթնիկ խմբի են պատկանում կամ չեն պատասխանել հարցումին։ Չհարմահալ և Բախտիարի նահանգի ժողովուրդը հիմնականում բաղկացած է երկու մասից՝ չարմահալցիներ և բախտիյարցիներ։

Չարմահալ նահանգի հայազգի բնակչությունԽմբագրել

Շահ Աբբաս Ա. կազմակերպած բռնագաղթի հետևանքով 17-րդ դարից սկսյալ հայերը բնակություն են հաստատել Չհարմահալ և Բախտիարի նահանգում։

Ըստ Առաքել Դավրիժեցու հայերը Չհարմահալ և Բախտիարի նահանգ են բռնագաղթեցվել Մեծ Հայքի Բասեն գավառից։ Հայերը հատկապես հաստատված են եղել նահանգի արևելյան շրջաններում, ընդորում Շահրեքորդ և Բորուջեն քաղաքներում և այդ քաղաքների շրջակա գյուղերում։ Ներկայիս մատահաշիւ հայեր են ապրում այնտեղ։ Նահանգի հայաբնակ գյուղերից կարելի է հիշատակել Սիրաք, Լիւասյան, Գիշնիգան, Գյանդուման, Ահմադաբադ, Վաստիգան, Շալամզար, Մամուքա, Մահամռա, Ներքին Քոնարք, Վերին Քոնարք, Աղբուլաղ գյուղերը։

ԱյլԽմբագրել

  • Չարմահալ բառը որոշ աղբյուրներում և հեղինակների մոտ գրվում է նաև Չհարմհալ ձևով։
  • Հայերենում տարածված է նաև Չարմահալ գավառ ձևակերպումը՝ որպես հոմանիշ նահանգի։

Տես նաևԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  1. Իրանի Չհարմհալ գավառը, Ավ. Քահ. Եդգարյան, 1963 թ., Տպարան Անի, Թեհրան
  2. Յարութիւն Թ. Տէր Հովհանեանց, Պատմութիւն Նոր Ջուղայու որ յԱսպահան, հատոր առաջին, Նոր Ջուղա, 1880
  3. Առաքել Դաւրիժեցի, Գիրք պատմութեանց, Եւ վերակացութեամբ Տեառն Ոսկանայ Երևանցւոյ բանի սպասաւորի, Յամսթէլօդամ, Տպ. Սբ. Էջմիածին եւ Սբ. Սարգիսի զօրավար, 1669

Արտաքին հղումներԽմբագրել

  1. https://www.ostan-chb.ir/
  1. 1,0 1,1 https://www.amar.org.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1395