Բացել գլխավոր ցանկը

Նոր Բայազետի գավառ, վարչաքաղաքական միավոր Ռուսական կայսրության կազմում։ 1849-1918 թվականներին մտել է Երևանի նահանգի մեջ։ Գավառի կենտրոնը Նոր Բայազետ (հետագայում՝ Կամո, այժմ՝ Գավառ) քաղաքն էր։

Picto infobox map.png
Նոր Բայազետի գավառ
Новобаязетский уезд

Զինանշան
Coat of Arms of Erivan gubernia (Russian empire).png
Երևանի նահանգի զինանշանը
ԵրկիրՌուսական կայսրություն Ռուսական կայսրություն
Կարգավիճակգավառ
Մտնում էԵրևանի նահանգ
Ներառում է16 համայնք
ՎարչկենտրոնՆոր Բայազետ
Խոշորագույն քաղաքՆոր Բայազետ
Հիմնական լեզուՀայերեն, ռուսերեն, ադրբեջաներեն
Բնակչություն (1897)112․111
Ազգային կազմՀայեր (մոտ 67 %)
Տարածք4.731
Erivan Governorate Novobayazetsky uezd.svg
Երևանի նահանգ.png
Հիմնադրված է1849 թ.
Պատմական շրջան(ներ)Գեղարքունիք

Նոր Բայազետի գավառը հյուսիս-արևմուտքում սահմանակցում է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի, արևմուտքում՝ Էջմիածնի ու Երևանի, հարավում՝ Շարուր-Դարալագյազի գավառներին: Արևելքում և հյուսիսում՝ Սևանի և Արևելյան Սևանի լեռնաշղթաների երկայնքով, անցնում էր սահմանը Ելիզավետպոլի նահանգի հետ։

Ներառել է հիմնականում ժամանակակից Գեղարքունիքի մարզի տարածքի մեծ մասը՝ բացառությամբ Ճամբարակի շրջանի, ինչպես նաև ներառել է Հրազդանի շրջանի մի մասը։

ՊատմությունԽմբագրել

Գավառը կազմվել է 1849 թվականին։ 1828 թվականի Թուրքմենչայի պայմանագրի ստորագրումից առաջ գոյություն ունեցող Երևանի խանությունը վերածվում է ռուսական Երևանի գավառի՝ Հայկական մարզի կազմում։ Սևանա լճի ավազանում, մասնավորապես՝ արևմտյան ափերին, 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո Բայազետ քաղաքից հաստատվում են հազարավոր հայեր։

1849 թվականին կայսերական հատուկ հրովարտակով կազմվում է Երևանի նահանգը։ Այն ներառում էր 1840 թվականին լուծարված Հայկական մարզի և Ալեքսանդրապոլի գավառի տարածքը՝ հանդիսանալով ժամանակակից Հայաստանի Հանրապետության հիմքը։

1918-1920 թվականներին մտել է Հայաստանի առաջին հանրապետության, իսկ 1920 թվականից՝ Խորհրդային Հայաստանի կազմի մեջ։

1930-ական թվականներին լուծարվել է, և նրա տարածքում առաջացել են Սևանի, Գավառի, Մարտունու, Վարդենիսի և Հրազդանի շրջանները։

ԲնակչությունԽմբագրել

1897 թվականին գավառի բնակչությունը կազմել էր 112 111[1] մարդ, այդ թվում՝

Գավառի կենտրոն Նոր Բայազետ քաղաքում բնակվել է 8734 մարդ։

Վարչական բաժանումԽմբագրել

1913 թվականին գավառի կազմում եղել են 16 գյուղական համայնքներ[3]՝

  • Աղանբիրի - գ. Աղանբիր
  • Արզաքանդի - գ. Ալափարս
  • Բասարգեչարի - գ. Բասարգեչար
  • Բոյուք Մազրայի - գ. Բոյուք Մազրա
  • Գելքենդի - գ. Գելքենդ
  • Դալի Քարդաշի - գ. Դալի Քարդաշ
  • Ելենովկայի - գ. Ելենովկա
  • Թեյչարուխի - գ. Թեյչարուխ
  • Ծաղկունքի - գ. Ծաղկունք
  • Կարանլուղի - գ. Կարանլուղ
  • Կանկյանի - գ. Կանկյան
  • Ղզըլդարի - գ. Կոլանիկիրլան
  • Ներքին Ախտայի - գ. Ներքին Ախտա հայկական
  • Ներքին Ախտայի - գ. Ներքին Ախտա ռուսական
  • Շորժայի - գ. Շորժա
  • Ռանդամալի - գ. Ռանդամալ

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել