Մարիա (Մաիկկի) Էլիզաբեթ Ֆրիբերգ (շվեդ.՝ Maria (Maikki) Elisabeth Friberg, հունվարի 5, 1861(1861-01-05) կամ 1861[1] - նոյեմբերի 6, 1927(1927-11-06) կամ 1927[1]), ֆին ուսուցչուհի, ամսագրի խմբագիր, սուֆրաժիստ և պացիֆիստ: Առավել հայտնի է դարձել Ֆինլանդիայի կանանց շարժմանը մասնակցելով, հատկապես` որպես Ֆինլանդիայի կանանց ասոցիացիայի նախագահ (ֆին. Suomen Naisyhdistys), ինճպես նաև` որպես «Կանացի ձայն» ամսագրի հիմնադիր և խմբագիր: Շատ է ճամփորդել՝ պատմելով Ֆինլանդիայի մասին արտասահմանում: Մասնակցել է միջազգային կոնֆերանսների և տպագրվել է արտասահմանյան մամուլում[2]։

Մաիկկի Ֆրիբերգ
Դիմանկար
Ծնվել էհունվարի 5, 1861(1861-01-05) կամ 1861[1]
Մահացել էնոյեմբերի 6, 1927(1927-11-06) կամ 1927[1]
ՔաղաքացիությունFlag of Finland.svg Ֆինլանդիա
ԿրթությունԲեռնի համալսարան
Մասնագիտությունլրագրող, սուֆրաժիստ, գրող և խմբագիր
ԱշխատավայրՀելսինկիի համալսարան
Maikki Friberg Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Մարիա Էլիզաբեթ Ֆրիբերգը ծնվել է 1861 թվականի հունվարի 5-ին, Կանկաանպիա քաղաքում՝ Կառլ Արվիդ Ֆրիբերգի և Ֆաննա Ադելաիդա Բոյերի ընտանիքում։ Հոր վաղաժամ մահից հետո նրա մայրը երեխաների հետ տեղափոխվել է Տամպերե, որտեղ հյուրատուն է բացել։ Ֆրիբերգը սովորել է Հելսինկիի շվեդական օրիորդաց դպրոցում, որտեղ նա ընդունվել է՝ ուսուցիչների պատրաստման դասընթացն ավարտելուց հետո։

1883 թվականին Ֆրիբերգը Հելսինկիի ազգային միջնակարգ դպրոցում աշխատանքի է անցել որպես ուսուցչուհի, այնտեղ մնացել է մինչև 1912 թվականը։ Սովորել է Բեռլինում և Ցյուրիխում, 1897 թվականին ավարտել է Բեռնի համալսարանը։ Դրանից հետո Ֆրիբերգը Բրյուսելի համալսարանում տնտեսագիտության վերաբերյալ դասախոսությունների է հաճախել: Տիրապետել է գերմաներենի, ֆրանսերենի և անգլերենի։ Մինչև 1906 թվականը կրթական նպատակով հաճախ է այցելել Եվրոպա՝ կատարելագործելով դասավանդման իր մեթոդները[3]:

1906 թվականին ճանապարհորդության ընթացքում Ֆրիբերգը հետաքրքրվել է կանանց շարժմամբ՝ այցելելով տարբեր համագումարներ և կոնգրեսներ, որտեղ նա հաճախ ներկայացրել է Կանանց ասոցիացիաների միությունը (շվեդ.՝ Kvinnosaksförbundet Unionen)։ Նույն թվականին Կոպենհագենում Կանանց միջազգային դաշինքի հանդիպման ժամանակ նրա խոսքը կանանց ընտրական իրավունքի մասին լավ է ընդունվել հասարակության կողմից, քանի որ այդ տարի ֆին կանայք ձայնի իրավունք էին ստացել։ Այդ ժամանակ Ֆրիբերգին հատկապես հետաքրքրում էին խաղաղասիրակամ թեմաները։ Միևնույն ժամանակ շարունակել է գիտելիքներ տարածել Ֆինլանդիայի մասին՝ դասախոսություններ կարդալով Գերմանիայում, Ավստրիայում և Դանիայում` ֆիննական և սաամական դպրոցների մասին` պատմելոբ նաև ֆիննական ինքնավարության սահմանափակումների վերաբերյալ ռուսական իշխանությունների քաղաքականության մասին[2]։

Ունենալով 30 տարվա հաջող մանկավարժական փորձ՝ Ֆրիբերգը 1912 թվականին դիմում է ներկայացրել Հելսինկյան ազգային դպրոցների տեսուչի տեղակալի պաշտոնի համար, սակայն պաշտոնը ստացել է Հուսս Մաթսոնը։ Ֆրիբերգը այնքան վշտացած էր, որ որոշել է թողնել մանկավարժությունը` նախընտրելով իր ժամանակը նվիրել կանանց իրավունքների համար պայքարին[4]։

Լինելով Ֆին կանանց ասոցիացիայի անդամ 1889 թվականից, դրա վարչության անդամ` 1907-1924 թվականներին, Արհմիությունների ասոցիացիայի անդամ, որ ինքն էր հիմնել 1892 թվականին և ղեկավարել 1920-1927 թվականներին[5], Ֆրիբերգը նաև ակտիվորեն մասնակցում էր Խաղաղության ֆիննական ասոցիացիային (Finlands Fredsförbund): Նաև հոդվածներ է հրապարակել ֆիննական և արտասահմանյան թերթերում, հիմնել է իր սեփական «Կանացի ձայն» ամսագիրը (Naisten Ääni) 1905 թվականին, որի խմբագիրն է եղել մինչև իր մահը։ 1909 թվականին այդ հրատարակչությունում նա հրապարակել է Լոնդոնում կանանց միջազգային դաշինքի կոնգրեսի մասին զեկույցը։

Մայկի Ֆրիբերգը մահացել է Հելսինկիում, 1927 թվականի նոյեմբերի 6-ին[4]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 https://finto.fi/finaf/en/page/000094446National Library of Finland.
  2. 2,0 2,1 Hvenegård-Lassen, Helle Sophie Alberti: kvindesagspioner og førstedame i Kvindelig Læseforening. — BoD – Books on Demand, 2008. — С. 69—. — ISBN 978-87-7691-243-7
  3. Hietala, Merjatta։ «Friberg, Maikki» (շվեդերեն)։ Biografiskt lexikon för Finland 
  4. 4,0 4,1 Hietala, Merjatta։ «Friberg, Maikki» (շվեդերեն)։ Biografiskt lexikon för Finland 
  5. Hvenegård-Lassen, Helle Sophie Alberti: kvindesagspioner og førstedame i Kvindelig Læseforening. — BoD – Books on Demand, 2008. — С. 69—. — ISBN 978-87-7691-243-7