Հողեր, գյուղ Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։

Գյուղ
Հողեր
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
ՇրջանՀադրութի
Այլ անվանումներԳոգա
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն4 մարդ (2005)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի Հայ ԱԵ
Ժամային գոտիUTC+4
Հողեր (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)##
Հողեր (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ[1]

Անուն խմբագրել

Գյուղի անվանումը ստուգաբանվում է երկու տարբերակով․ առաջինը ՝ «բերրի հող ունենալ», իսկ երկրորդ տարբերակով գյուղը ունեցել է Ողեր անվանումը, որը վկայում է նաև Մակար Բարխուդարյանցը, ինչը նշանակում է օղակի մեջ առնված բնակավայր։ Հետագայում Ողեր անվանումը տեղացիների բարբառով դարձել է Հողեր։ Արցախյան ազատամարտից հետո գյուղը չի բնակեցվել։ Նախկինում անվանվել է Գոգա, նաև Ողեր, իսկ 1998 թվականին վերանվանվել է Հողեր։

Աշխարհագրություն խմբագրել

Գտնվում է Ղարաբաղի Լեռնաշղթայի արևելյան Իշխանասարի լեռնաճյուղերի հյուսիսային կողմում, ձորի ձախ լանջերի հարթավայրային մասում , Իշխանագետի միջին հոսանքի աջ գետահովտում, Գոգա վտակի վրա, Ջրակուս գյուղից 1-2 կմ հեռու, Հադրութ քաղաքից 25 կմ դեպի հյուսիս։

Գտնվում է ծովի մակերևույթից 700մ բարձրության վրա։

Պատմություն խմբագրել

Արցախյան ազատամարտի տարիներին գյուղի բնակչությունը լքել է իր պապենական բնակավայրը և բնակություն է հաստատել հարևան Ծաղկավանք գյուղում։ Գյուղը 1923-1936 թվականներին եղել է Դիզակի, ապա Հադրութի շրջանի մեջ։ 1936 թվականին անջատվել է Հադրութի շրջանից և կցվել է Ադրբեջանի Կարյագինոյի (Ֆիզուլու) շրջանին։

Գյուղը Արցախյան ազատամարտին խմբագրել

Գյուղի հայ բնակիչները 1988-1989 թվականներին կազմավորել են ինքնապաշտպանական ջոկատ, որն առանձին, իսկ 1992 թվականին Հադրութի Առաջին պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանումների կազմում մասնակցել է Հադրութի, Մարտունու և ԼՂՀ այլ րջանների բնակավայրերի ինքնապաշտպանական և ազատագրական մարտերին[2]։

Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020) խմբագրել

2020 թվականի հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել է և անցել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո[3][4][5]։

Բնակչություն խմբագրել

Հողեր գյուղում բնակչության թիվը 19-րդ դարի վերջի տվյալներով կազմել է 130 հայ բնակիչ, 2005 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմել է 4 մարդ, իսկ 2010 թվականի տվյալներով բնակչություն չկար։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը[6].

Տարի 2008 2009 2010
Բնակիչ 1 - -

Պատմամշակութային հուշարձաններ խմբագրել

Գյուղում և նրա շրջակայքում պահպանվել են ՝ սբ․Աստվածածին եկեղեցին (վերակառուցվել է 1880 թվականին) , 15-18-րդ դարերի գյուղատեղի մնացորդները, 19-րդ դարի գերեզմանոցը։ Գերեզմանոցին մոտ ձորակում պահպանվել է հայ քարագործների կառուցած աղբյուրը։ [7]։

Հասարակական կառույցներ խմբագրել

Մինչև 1960 թվականը Հողեր գյուղում գործել է միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորել են նաև հարևան Ծակուռի, Ջրակուս, Քյուրաթաղ (Դուդուկչի.), Ուխտաձոր (Էդիլլու), Ակնաղբյուր, Ծաղկավանք գյուղերի 4-րդ և 7-րդ դասարանի աշակերտները։ 1960 թվականին միջնակարգ դպրոցը դարձել է ութամյա, 1970 թվականին՝ տարրական, 1974 թվականին դպրոցը փակվել է։ 1974-1988 թվականներին Հողեր գյուղի երեխաները սովորել են Ջրակուս գյուղում։

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, (արխիվացված 05․04․2021թ․)
  2. Մանուկյան, Մարտին (2020). Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղ) Հանրապետության Շրջանները, Քաղաքները, Գյուղերը. Երևան: ԱՍՈՂԻԿ. p. 209.
  3. "Արցախը հրապարակել է Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը". Ազատություն Ռադիոկայան. 2020 թ․ դեկտեմբերի 10.
  4. «Հրապարակվել է Արցախի՝ Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։
  5. «Հրապարակվել է Արցախի՝ Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը», (արխիվացված
  6. "Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների". Վերցված է 2021 Մայիսի 1-ին. {{cite web}}: |archive-date= requires |archive-url= (help)
  7. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 3, էջ 433, Հողեր

Արտաքին հղումներ խմբագրել