Բացել գլխավոր ցանկը

Բարդուղիմեոս Արտեմի Ֆանարջյան (սեպտեմբերի 1, 1898, Ախալցխա - ապրիլի 9, 1976, Երևան), հայ ռենտգենաբան, բժշկական գիտությունների դոկտոր, ՀԽՍՀ ռենտգենառադիո-ուռուցքաբանական ծառայության հիմնադիրը, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1956), ԽՍՀՄ ԲԳԱ թղթակից անդամ (1960), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1940), Հայաստանում ռենտգենոլոգիայի և ռադիոլոգիայի հիմնադիրը։ ԵՊԲՀ-ում առաջադեմ ուսանողներին տրվում է նրա անունով անվանական կրթաթոշակ։

Բարդուղիմեոս Ֆանարջյան
Bardughemeos Fanarjyan.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 1, 1898(1898-09-01)
Ախալցխա, Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն
Մահացել էապրիլի 9, 1976(1976-04-09) (77 տարեկանում)
Երևան, Հայկական ԽՍՀ
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունռենտգենոլոգ
Հաստատություն(ներ)Երևանի Մխիթար Հերացու անվան Պետական Բժշկական Համալսարան
Ալմա մատերԲաքվի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանբժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր և ակադեմիկոս
Ինչով է հայտնիԳիտական հետազոտությունները վերաբերում են ստամոքս-աղիքային հիվանդությունների ռենտգենային ախտորոշման հարցերին։ Ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության բնագավառների հիմնադիրն է Հայաստանում։
ՊարգևներԼենինի շքանշան Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և «Պատվո նշան» շքանշան
Երեխա(ներ)Վիկտոր Ֆանարջյան

ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս Վիկտոր Ֆանարջյանի հայրն է։

Բարդուղիմեոս Ֆանարջյանի կիսանդրին նրա անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի առջև

ԿենսագրությունԽմբագրել

Բարդուղիմեոս Ֆանարջյանը ծնվել է 1898 թվականի հունվարի 9-ին Ախալցխայում: Նախնական կրթությունն ստացել է Աբասթումանում: 1917 թվականին ավարտել է Թիֆլիսի առևտրական ուսումնարանը: 1923 թվականին ընդունվել է Թիֆլիսի բժշկական համալսարան, այնուհետև 4-րդ կուրսից տեղափոխվել Բաքվի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ, որն ավարտել է 1924 թվականին[1]: 1925 թվականին Հայաստանի կառավարությունը հրավիրում է վերջինիս Երևան և գործուղում վերապատրաստման Գերմանիա։ Վերադառնալուց հետո Հանրապետական կլինիկական ինստիտուտին կից ձևավորում է ռենտգենառադիոբանության բաժանմունքը, իսկ 1927 թվականից՝ ռենտգենաբանության ամբիոնը[2]։ 1936 թվականից՝ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ռենտգենաբանության ամբիոնի վարիչ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1936): 1946 թվականից՝ իր նախաձեռնությամբ կազմակերպված ՀԽՍՀ առողջապահության նախարարության ռենտգենաբանության և ուռուցքաբանության (1977 թվականից՝ Բ․ Ա․ Ֆանարջյանի անվան) ԳՀԻ տնօրեն։ ՀԽՍՀ ԳԱ նախագահության անդամ, կենսաբանական (1956-1959), բժշկական (1960-1963) գիտությունների բաժանմունքների ակադեմիկոս-քարտուղար[3]։

Գիտական գործունեությունԽմբագրել

150 գիտական աշխատանքների հեղինակ է, այդ թվում՝ 21 մենագրության։ Աշխատանքները վերաբերում են ստամոքսի (քաղցկեղ, խոցային բորբոքումներ), բարակ և հաստ աղիքների, սրտի, թոքերի (քաղցկեղ, տուբերկուլոզ, թոքամզաբորբ, աթելեկտազ, սիլիկոզ), ոսկրային համակարգի հիվանդությունների ռենտգենախտաբանությանը, իոնացնող ճառագայթների կենսաբանական ազդեցության և չարորակ ուռուցքների բուժման հարցերին։

Բացահայտել է ռենտգենյան ախտորոշմամբ 12-մատնյա աղիքի խոցի դիրքը որոշելու՝ «Բ․ Ա․ Ֆանարջյանի օրինաչափությունը»[3]։

ԱնդամակցությունԽմբագրել

Ֆանարջյանի նախաձեռնությամբ կազմակերպվել են նաև հանրապետական ուռուցքաբանական դիսպանսերը, ռադիոկենսաբանության բաժանմունքը, սրտաբանության ԳՀԻ-ն։ Եղել է «էքսպերիմենտալ և կլինիկական բժշկության հանդեսի» խմբագիրը, Ռենտգենաբանների, ռադիոլոգների և ուռուցքաբանների գիտական ընկերության, ինչպես նաև համամիութենական մի շարք գիտական ընկերությունների նախագահ[4][5][6]։

1971 թվականին ընտրվել է ԽՍՀՄ ռենտգենաբանների և ռադիոլոգների գիտական ընկերության նախագահության պատվավոր անդամ[3]։

ՊարգևներԽմբագրել

ԱշխատանքներԽմբագրել

  • Рентгенодиагностика, 1951
  • Рентгенодиагностика заболеваний органов грудной клетки, Е․, 1957;
  • Рентгенодиагностика заболеваний пищеварительного тракта, т․ 1-2, Е․, 1961-1964;
  • Значение рентгеновых лучей в диагностике некоторых заболеваний внутренних органов, 1972
  • Рентгенодиагностика, 2 изд․, Е., 1977․

ԳրականությունԽմբագրել

  • Соколов Ю․ Н․ "Памяти Варфоломея Артемьевича Фанарджяна (к 80-летию со дня рождения)", «Вестник рентгенологии и радиологии», 1978, № 6, с․ 90 - 92․

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «ԲԱՐԴՈւՂԻՄԵՈՍ ԱՐՏԵՄԻ ՖԱՆԱՐՋՅԱՆ»։ www.ysu.am։ Վերցված է 2016-08-20 
  2. А. П. Айриян (1998)։ Армянские учёные-медики։ Ереван: Амарас։ էջ 49։ ISBN 99930-1-001-7 
  3. 3,0 3,1 3,2 ՀՍՀ գլխավոր խմբագրություն (1986)։ Հայկական Սովետական Հանրագիտարան։ Երևան: Հայկական Հանրագիտարան Հրատարակչություն։ էջեր հատոր 12, 615 
  4. Բարդուղիմեոս Ֆանարջյանի մասին ՀՀ ԳԱԱ կայքում
  5. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007 
  6. «Կոչումով բժիշկ». Ֆանարջյաններ