Ասիա (հռոմեական պրովինցիա)

Հռոմեական Ասիա (հուն․՝ Ασία, լատին․՝ Asia), Փոքր Ասիայում գտնվող հռոմեական պրովինցիա, որը ձևավորվել է մ․թ․ա․ 133 թվականին՝ կայսր Ատտալոս III Փիլոմետոր Էվերգետոսի կողմից Պերգամոնի թագավորության անեքսիայից հետո[1]։ Մ․թ․ա․ 1-ին դարից մինչև 1-ին դարն ընկած ժամանակահատվածում Հռոմեական Ասիայի տարածքն ընդլայնվում է։ Պրովինցիայի կարգավիճակը պահպանել է մինչև մ․թ․ա 297 թվականը, որից հետո Դիոկղետիանոս կայսեր բարեփոխումների արդյունքում բաժանվել է 7 առանձին վարչատարածքային միավորների։

Հռոմեական Ասիա
Asia

Հռոմեական կայսրության զինանշանը
Զինանշան

Եփեստոսի անտիկ գրադարանը հռոմեական Ասիա պրովինցիայում
ԵրկիրՀռոմեական կայսրություն Հռոմեական կայսրություն
Մասն էՀռոմեական Արևելք
Կարգավիճակպրովինցիա
Մտնում էԱսիայի դիոդեզիս
ՎարչկենտրոնԵփեսոս
Խոշորագույն քաղաքվարչական կենտրոն
Հիմնական լեզուհունարեն, լատիներեն
Հիմնադրված էմ․թ․ա․ 133 թվական թ.
Պատմական շրջան(ներ)Փոքր Ասիա, մասնավորապես՝ Գալաթիա
ՆախորդՊերգամոնի թագավորություն
ՓոխարինեցԱտտալյան դինաստիա

Մ․թ․ա․ 190 թվականին Սելևկյանների տերության թագավոր Անտիոքոս III Մեծն արշավում է Փոքր Ասիա, սակայն նույն տարում տեղի ունեցած Մագնեսիայի ճակատամարտում պարտություն է կրում հռոմեական լեգեոններից։ Մ․թ․ա․ 188 թվականին կողմերի միջև կնքվում է Ապամեայի հաշտության պայմանագիրը, որով վիճելի տարածքներում ձևավորվում էր Պերգամոնի թագավորությունը, որը գործնականում հանդիսանում էր Հռոմի կամակատարը։ Մ․թ․ա․ 133 թվականին մահանում է Պերգամոնի վերջին թագավորը՝ մահից առաջ իր թագավորությունը կտակելով Հռոմեական հանրապետությանը։ Արդյունքում՝ ձևավորվում է Պրոկոնսուլյան Ասիա պրովինցիան՝ միավորելով Միսիյայի, Լիդիայի, Կարիայի և Փռյուգիայի տարածքները։ Պրովինցիայի կազմում էր գտնվում Փոքր Ասիայի խոշորագույն քաղաքը՝ Եփեսոսը[1], որն էլ սենատի որոշմամբ դառնում է վարչական կենտրոն։

326 թվականին Կոնստանդիանոս I կայսեր կողմից քագավորական ոստանի Կոստանդնուպոլիս տեղափոխությունից հետո, Հռոմեական Ասիան ծայրամասային պրովինցիայից վերածվում է միջանկյալ միավորի։ Դիոկղետիանոսի բաժանումից հետո Փոքր Ասիայի տարածքն անցնում է Բյուզանդական կայսրությանը[1]՝ հետագայում դառնալով Արևելքի հելլենիստական կենտրոնը։

Տես նաև

խմբագրել

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. 1,0 1,1 1,2 «Հռոմեական Ասիա պրովինցիա, հին հռոմեական պրովինցիաները». «Բրիտանիկա» հանրագիտարան (անգլերեն). Վերցված է 2019 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
 Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ասիա (հռոմեական պրովինցիա)» հոդվածին։