Ֆրանկո Կալիֆանո (իտալ.՝ Franco Califano, սեպտեմբերի 14, 1938(1938-09-14)[1][2], Տրիպոլի, Լիբիա - մարտի 30, 2013(2013-03-30)[4][1][2], Հռոմ, Իտալիա), իտալացի երգիչ, կոմպոզիտոր, գրող, դերասան[5]։

Ֆրանկո Կալիֆանո
Բնօրինակ անունիտալ.՝ Franco Califano
Ի ծնե անունիտալ.՝ Francesco Califano
Ծնվել էսեպտեմբերի 14, 1938(1938-09-14)[1][2]
Տրիպոլի, Լիբիա
Երկիր Իտալիա[3] և  Իտալիայի թագավորություն
Մահացել էմարտի 30, 2013(2013-03-30)[4][1][2] (74 տարեկան)
Հռոմ, Իտալիա
Ժանրերփոփ և թեթև երաժշտություն
Մասնագիտությունհեղինակ-կատարող, բանաստեղծ, գրող, դերասան, կոմպոզիտոր, ֆիլմերի երաժշտությունների հեղինակ, կինոդերասան, ստուդիական երաժիշտ և երաժշտական պրոդյուսեր
ԼեյբլCGD
Կայքfrancocalifano.it
 Franco Califano Վիքիպահեստում

Կենսագրություն խմբագրել

Ծնվել է ինքնաթիռում, կյանքի մեծ մասն անցկացրել Հռոմում ու Միլանում[6]։ Գործունեությունն սկսել է 1960-ական թվականներին՝ որպես իր հորինած երգերի կատարող և երաժշտական պրոդյուսեր[7]; среди его первых успехов как автора были песни «La musica è finita», «E la chiamano estate», «Una ragione di più»[6]:

1970 և 1984 թթ. թմրամիջոցներ պահելու կասկածանքով բռնվել է, բայց երկու դեպքում էլ արդարացվել է[8]։ 1976 թվականին Կալիֆանոն երգչական առաջին հաջողությունն է ունեցել «Tutto il resto é noia» երգով, որը ներառվել է նրա չորրորդ, նույնանուն ալբոմում[6]։ Հաջորդած տարիներին հիմնականում երգերի տեքստեր է գրել, այդ թվում՝ Սան Ռեմոյի՝ իտալական երգի փառատոնի դափնեկիր դարձած «Un grande amore e niente più» (Պեպինո Դի Կապրիի կատարմամբ, 1973 թ.) և «Minuetto» (Միա Մարտինիի կատարմամբ) երգերի տեքստերը։ Նա հեղինակել է նաև իտալացի երգչուհի Մինայի Amanti di valore ալբոմում ընդգրկված երգերի տեքստերը[9]։ 1978 թվականին Կալիֆանոն թողարկել է վաճառքի ամենաբարձր ցուցանիշն ապահոված իր ալբոմը, որը կրում էր Tac խորագիրը[9][10]։ Երաժշտական իր ողջ կարիերայի ընթացքում նա ընդհանուր առմամբ վաճառել է շուրջ 20 միլիոն ձայնագրություն։

1988 թվականին մասնակցել է Սան Ռեմոյի երաժշտական փառատոնին՝ կատարելով «Io per le strade di quartiere» ինքնակենսագրական երգը։ Այդ փառատոնում նա հանդես է եկել ևս երկու անգամ. 1994 թվականին՝ «Napoli» երգով և 2005 թվականին՝ «Non escludo il ritorno» երգով[9]։

Կալիֆանոն հեղինակել է նաև արձակ երկեր, հրատարակել է մի քանի գիրք, այդ թվում՝ ինքնակենսագրական («Senza Manette» և «Il cuore nel sesso»)[5]: Դերասանական արվեստի ասպարեզում նույնպես փորձել է իր ուժերը, նկարահանվել է շուրջ մեկ տասնյակ ֆիլմերում, որոնցից հիշարժան են հատկապես «Գարդենիան՝ դահիճը հանցագործ աշխարհից» դետեկտիվը և «Երկու տարօրինակ հայր» կատակերգությունը[11]։

Ֆրանկո Կալիֆանոն մահացել է սրտի նոպայից[12], Հռոմի Աչիլիա արվարձանում գտնվող իր տանը[13]։

Սկավառակագրություն խմբագրել

  • 'N bastardo venuto dar sud (1972)
  • Ma che piagni a ffa' (1973)
  • L’evidenza dell’autunno (1973)
  • Io me 'mbriaco (1975)
  • Secondo me, l’amore… (1975)
  • 24-7-75 dalla Bussola, live at La Bussola in Viareggio (1975)
  • Tutto il resto è noia (1976)
  • Tac…! (1977)
  • Bastardo l’autunno e l’amore (1977)
  • Ti perdo (1979)
  • Tuo Califano (1980)
  • La mia libertà (1981)
  • Ritratto di Franco Califano (1981)
  • Buio e Luna piena (1982)
  • In concerto dal Blue Moon di Ogliastro Marina (1982)
  • Io per amarti (1983)
  • Super Califfo (1983)
  • Impronte digitali (1984)
  • Ma cambierà (1985)
  • Il bello della vita (1987)
  • Io (1988)
  • Coppia dove vai (1989)
  • Califano (1990)
  • Se il teatro è pieno (1991)
  • In concerto dal Blue Moon di Ogliastro Marina 2 (1992)
  • Ma io vivo (1994)
  • Giovani uomini (1995)
  • Tu nell’intimità (1999)
  • Stasera canto io (2001)
  • Vive chi vive (2001, EP)
  • Luci della notte (2003)
  • Non escludo il ritorno (2005)
  • C'è bisogno d’amore (2009)

Ֆիլմագրություն խմբագրել

  • 1962 — «Ժամադրություն Ռիվիերայում»
  • 1963 — «Մերկ գիշերներ»
  • 1979 — «Գարդենիան՝ դահիճը հանցագործ աշխարհից»
  • 1983 — «Երկու տարօրինակ հայր»
  • 1998 — «Վիոլան համբուրում է բոլորին»
  • 2008 — «Գիշեր՝ երկուսի համար»
  • 2010 — «Se fossi attimo»
  • 2011 — «Մենք՝ սեպտեմբերցիներս»

Ծանոթագրություններ խմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. http://www.allmusic.com/artist/franco-califano-mn0000162345
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.repubblica.it/persone/2013/03/30/news/morto_franco_califano-55671381/?ref
  5. 5,0 5,1 Paolo Gallori. "È morto Franco Califano, poeta e cantore di donne e borgate". La Repubblica (in իտալերեն). Արխիվացված from the original on 2020 թ․ հոկտեմբերի 26. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 21.
  6. 6,0 6,1 6,2 Ezio Guaitamacchi Mille canzoni che ci hanno cambiato la vita. — Rizzoli, 2009. — ISBN 8817033928
  7. Felice Liperi Storia della canzone italiana. — RAI-ERI, 1999.
  8. Melania Rizzoli Detenuti. — Sperling & Kupfer, 2012. — ISBN 8873394515
  9. 9,0 9,1 9,2 Enrico Deregibus Dizionario completo della Canzone Italiana. — Giunti Editore, 2010. — ISBN 8809756258
  10. Storia dell'Hit Parade. — Gramese, 1989. — ISBN 8876054391
  11. Marco Giusti Dizionario dei film italiani stracult. — Sperling & Kupfer, 1999. — ISBN 88-200-2919-7
  12. Laura Bogliolo (2013 թ․ ապրիլի 2). "Califano tradito dal cuore, il medico: "Non è morto di stenti"". Il Messaggero (in իտալերեն). Արխիվացված from the original on 2020 թ․ հոկտեմբերի 27. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 21.
  13. "Addio a Franco Califano". Rai News (in իտալերեն). 1 April 2013-04-01. Արխիվացված from the original on 2013 թ․ ապրիլի 2. Retrieved 2020 թ․ հոկտեմբերի 21.

Գրականություն խմբագրել

  • Pierfranco Bruni Franco Califano: Sulla punta della matita non sono passati secoli. — Editrice il coscile, 2013. — ISBN 8896276292
  • Salvatore Coccoluto Franco Califano. Non escludo il ritorno: Storia canzoni leggenda. — Imprimatur editore, 2014. — ISBN 8868302152

Արտաքին հղումներ խմբագրել