Օլեգ Լոբով (պատմաբան)

ռուս պատմաբան, գավառագետ, գրող, պահեստազորի գնդապետ, Հայրենական մեծ պատերազմի վետերան, կազակության վերածննդի ակտիվ մասնակից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Օլեգ Լոբով (այլ կիրառումներ)

Օլեգ Նիկոլաևիչ Լոբով (ռուս.՝ Олег Николаевич Лобов, դեկտեմբերի 19, 1924(1924-12-19), Ռոստովի մարզ, Ռուսաստան - ապրիլի 17, 2009(2009-04-17), Նովոչերկասկ, Ռոստովի մարզ, Ռուսաստան), ռուս պատմաբան, գավառագետ, գրող, պահեստազորի գնդապետ, Հայրենական մեծ պատերազմի վետերան, կազակության վերածննդի ակտիվ մասնակից: Նախաձեռնող խմբի կազմում մասնակցել է Դոնի կայսր Ալեքսանդր III-ի անվան կադետական կորպուսի վերաստեղծմանը[1], որտեղ հետագայում երկար տարիներ աշխատել է մանկավարժ և թանգարանի պահապան: 2006 թվականից եղել է Նովոչերկասկ քաղաքի պատվավոր քաղաքացի[2][3]:

Օլեգ Լոբով
Ծնվել էդեկտեմբերի 19, 1924(1924-12-19)
ԾննդավայրՌոստովի մարզ, Ռուսաստան
Վախճանվել էապրիլի 17, 2009(2009-04-17) (84 տարեկան)
Վախճանի վայրՆովոչերկասկ, Ռոստովի մարզ, Ռուսաստան
ԳերեզմանՌոստովի մարզ
Մասնագիտությունպատմաբան և գրող
Լեզուռուսերեն
ԿրթությունKabardino-Balkarian State University?
Ժանրերարձակ
ՊարգևներՀայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան «Մարտական ծառայությունների» մեդալ Կարմիր դրոշի շքանշան Խիզախության համար մեդալ «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ Մեդալ «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» Կարմիր Աստղի շքանշան և ԽՍՀՄ «Արիության համար» մեդալ

ԿենսագրությունԽմբագրել

1941 թվականի հունիսին Օլեգ Լոբովը ավարտել էր միջնակարգ դպրոցի իններորդ դասարանը, դեռ 16 տարին չլրացած նա օգոստոսին կամավոր համալրում է Կարմիր բանակի շարքերը: Մի քանի ամիս սովորում է Վլադիմիրի հետևակային ուսումնարանում: 1941 թվականի նոյեմբերի 7-ին նա Կարմիր հրապարակի նշանավոր զորահանդեսի մասնակիցների շարքերում մեկնում է ռազմաճակատ: Մոսկվայի մատույցներում տեղի ունեցած երկարատև արյունալի մարտերի ընթացքում Օլեգ Լոբովը ստանում է իր առաջին մարտական շքանշանը` «Արիության համար» մեդալը:

1942 թվականի սեպտեմբերի 1-ից Օլեգ Լոբովը հանդես է գալիս Ստալինգրադյան ռազմաճակատում, որտեղ էլ պարգևատրվում է «Ստալինգրադի պաշտպանության համար» մեդալով, որն էլ համարվում է նրա պարգևներից ամենանշանավորը: 1943 թվականից Օլեգ Նիկոլաևիչը Կուրգան քաղաքում սովորում է Ստալինգրադի տանկային ուսումնարանում «Т-34» տանկի հրամանատար մասնագիտացումով: Դեկտեմբերին նրան շնորհվում է «կրտսեր լեյտենանտի» զինվորական կոչում:

 
Նովոչերկկասի կադետական կորպուսը պատկերված բացիկի վրա մինչև հեղափոխություն

Ուկրաինայի ազատագրության գործողությունների ընթացքում տանկի անձնակազմը կրտսեր լեյտենանտ Լոբովի հրամանատարությամբ մասնակցում է Կորսուն-Շևչենկովսկի ֆաշիստական խմբավորման ջախջախմանը: Այս մարտերում նա ծանր վիրավորվում է: Երեք ամիս կրտսեր լեյտենանտ Լոբովը անցկացնում է հոսպիտալում, որտեղ նրան շնորհվում է Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան: Հետագայում Օլեգ Նիկոլաևիչը պարգևատրվում է ևս մեկ Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշանով, Հայրենական պատերազմի II աստիճանի երկու շքանշաններով, Կարմիր աստղի երկու շքանշաններով:

1944 թվականի ամռանից Լոբովը նորից տանկի հրամանատար է, բայց արդեն 5-րդ գվարդիական Դոնի կազակական հեծելազորային կորպուսի 12-րդ գվարդիական կազակական դիվիզիայի 54-րդ տանկային գնդում: 1944 թվականի նոյեմբերի վերջին կատաղի մարտեր էին գնում Հունգարիայի ազատագրության համար: 54 տանկային գնդի առջև խնդիր էր դրված 43-րդ և 45-րդ Դոնի հեծելավաշտային կազակական գնդերի հետ սերտ համագործակցությամբ գրավել Դանուբի գետանցումը և Մոխաչ քաղաքը: «Т-34» տանկը, աշտարակին «Դոնի կազակ» գրությամբ, դուրս է գալիս գետի ափ հինգ հոգանոց անձնակազմով: Մարտական մեքենայի հրամանատարն էր լեյտենանտ Օլեգ Լոբովը: Հարմար դիրք գրավելով և վաշտի երեք տանկերը նախապատրաստելով գրոհի լեյտենանտ Լոբովը ստորաբաժանումներին տանում է հերթական հարձակման: Սակայն թշնամին կատաղի կրակ է թափում նրանց վրա՝ գրոհի նետելով երեք տանկեր, երկու զրահամեքենա տասնյակ ավտոմատավորներով: Ճանապարհի աջից և ձախից ուղիղ կազակների ուղղությամբ մարտի են նետվում երկու «Հովազներ»: Դրանցից յուրաքանչյուրի հետևից շարժվում էին զրահամեքենաները, իսկ ճանապարհի կենտրոնով գնում էր անսովոր ահեղ ծանր տանկ: Կազակները ոչինչ չգիտեին գերմանական զորամասերում վերջերս հայտնված «Արքայական վագրի» մասին: Հիտլերի մտահղացմամբ դրանք պետք է բեկում մտցնեին պատերազմում և առաջին անգամ էին հանդիպում մեր տանկիստներին: Լեյտենանտ Օլեգ Լոբովի անձնակազմի կողմից խփված այս «Արքայական վագրը» դարձավ այդ տիպի միակ տանկը 5-րդ գվարդիական Դոնի կազակական հեծելազորային կորպուսի մարտական հաշվում: Իրենց մարտական ուղին դոնականները ավարտեցին 1945 թվականի մայիսի 9-ին Ավստրիական Ալպերում: «Դոնի կազակ» մակագրությամբ տանկերի աշտարակների մյուս կողմում հայտնվեց սուվորովյան լոզունգը «Փառք Ալպերին»:

Նովոչերկասկում Օլեգ Նիկոլաևիչ Լոբովն ապրեց իր կյանքի միայն երկրորդ կեսը` արժանանալով Պատվավոր քաղաքացու կոչման: Այստեղ Օլեգ Նիկոլաևիչին ճանաչում էին ոչ միայն որպես մոլի կոլեկցիոներ, այլ նաև գավառագետ: Նա եղել էր ծանր տանկերի գնդի հրամանատար, որը տեղակայված էր դեռևս մինչպատերազմական ժամանակներից հայտնի հրամանատարական կազմի կատարելագործման Կարմրադրոշ հեծելազորային դասընթացների կազմակերպման տարածքում: Մինչ հեղափոխությունն այստեղ տեղակայված էր Դոնի կայսր Ալեքսանդր III-ի կադետական կորպուսը: Եվ երբ վերակառուցման ժամանակահատվածում պահեստի սպաների նախաձեռնող խումբը սկսեց զբաղվել նույն անվամբ ուսումնական հաստատության վերակառուցմամբ, Օլեգ Նիկոլաևիչը պատահականորեն չհայտնվեց դրանց թվում, քանի որ նա Միտյակինսկի ստանիցայի Լոբովների սերնդի տոհմական կազակներից էր:

Իր ամբողջ կյանքում Օլեգ Նիկոլաևիչ Լոբովը հավաքում էր Նովոչերկասկի վերաբերյալ ֆոտոբացիկներ, պարբերական հրատարակություններ և նամականիշեր: Պահեստազորում լինելով, նա ավարտում է Կաբարդինո-Բալկարական պետական համալսարանի պատմական ֆակուլտետը, դառնալով պատմաբան ոչ միայն հակումով այլև մասնագիտությամբ: Մի շարք բուհերում դասավանդում էր ռազմական արվեստի պատմություն, համալսարաններից մեկի ուսումնական մասի վարիչն էր: Ամենուր ուսանողներին պարտադիր ծրագրից դուրս գիտելիքներ էր տալիս, սեր էր ներարկում այն երկրամասի նկատմամբ, որտեղ բախտ էր վիճակվել ծնվել, ապրել ու սովորել: 1992 թվականին «Հայրենիքի հուշարձաններ» գործակալությունը «Դոնը հին բացիկներում» անվանակարգում թողարկել է «Նովոչերկասկ» ժողովածուն, որի կազմի մեջ մտել են Լոբովի հավաքածուի 20-րդ դարի սկզբի 28 փոստային բացիկներ: Իսկ տասը տարի անց Ռոստովում նրա հավաքածուի հիման վրա լույս է տեսնում «Նովոչերկասկ Դոնի կազակների մայրաքաղաք» բացիկների հավաքածուն: Քաղաքային Կենտրոնական գրադարանի գավառագիտության բաժնի նյութերի օգնությամբ Օլեգ Նիկոլաևիչը նախապատրաստում է «XX դարի Դոնականները : Դոնական սպաները` 1914-1918 թթ. «Առաջին համաշխարհային պատերազմի գեորգիևյան ասպետները» ժողովածուն, որը հրատարակվում է Ռոստովում 2004 թվականին: Երկար տարիներ համագործակցում է «Ստանիցայի լրատու» ամսագրի խմբագրության հետ, որը հրատարակվում էր Կանադայում, կազակ էմիգրանտների հետնորդների կողմից: Լոբովն ամսագրի համար պատրաստում է Դոնի ժամանակակից կազակության, Նովոչերկասկի և Դոնի կադետական կորպուսի մասին բազմաթիվ հոդվածներ: Դրան ի պատասխան նա ստանում էր բազմաթիվ նամակներ և ծանրոցներ ամսագրի համարներով, որտեղ հրապարակվել էին նրա գործերը:

2009 թվականի ապրիլի 20-ին Օլեգ Նիկոլաևիչին թաղում են Նովոչեկասկյան նոր գերեզմանատան Փառքի ծառուղում:

ՊարգևներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել