Վոլֆգանգ Պաուլ (գերմ.՝ Wolfgang Paul, օգոստոսի 10, 1913(1913-08-10)[1][2][3], Լորենցկիրխ, Zeithain, Meissen District, Սաքսոնիա - դեկտեմբերի 7, 1993(1993-12-07)[2][3], Բոն, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա[4]), գերմանացի ֆիզիկոս, ով մասնակցել է ոչ մագնիսական քառակողմ մաս-ֆիլտրի մշակմանը, ինչը դարձավ իոնային թակարդի հիմքը[8]։ Հանս Գեորգ Դեմելտի հետ միասին կիսել է 1989 թվականի ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակը Նորման Ֆոսթեր Ռամզեյի հետ[9]։

Վոլֆգանգ Պաուլ
գերմ.՝ Wolfgang Paul
Վոլֆգանգ Պաուլ.jpg
Ծնվել էօգոստոսի 10, 1913(1913-08-10)[1][2][3]
Լորենցկիրխ, Zeithain, Meissen District, Սաքսոնիա
Մահացել էդեկտեմբերի 7, 1993(1993-12-07)[2][3] (80 տարեկան)
Բոն, Քյոլնի վարչական շրջան, Հյուսիսային Հռենոս-Վեստֆալիա, Գերմանիա[4]
ԳերեզմանՓոփելսդորֆեր Ֆրիդհոֆ
ՔաղաքացիությունFlag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Բոննի համալսարան, Գյոթինգենի համալսարան և Բեռլինի տեխնիկական համալսարան
Գործունեության ոլորտֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼեոպոլդինա, Վեստֆալիայի գիտությունների ակադեմիա, Հայդելբերգի գիտությունների ակադեմիա, Գյոթինգեն 18, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԲեռլինի տեխնիկական համալսարան և Մյունխենի տեխնիկական համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն
Գիտական ղեկավարՀանս Քորֆերման[5]
Եղել է գիտական ղեկավարPeter Toschek? և Hans-Hellmut Nagel?[5]
ՊարգևներՄեծ Խաչ աստղով և ուսի ժապավենով Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[6][7] Robert Wichard Pohl Prize? Դիրաքի արծաթե մեդալ տեսական ֆիզիկայի բնագավառում ունեցած հաջողությունների համար Gottfried Wilhelm Leibniz Prize? Ուփսալայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր Ադամ Միցկևիչի անվան համալսարանի պատվավոր դոկտոր և Սալոնիկի Արիստոտելի համալսարանի պատվավոր դոկտոր
Wolfgang Paul (physicist) Վիքիպահեստում

Վաղ տարիներԽմբագրել

Վոլֆգանգ Պաուլը ծնվել է 1913 թվականի օգոստոսի 10-ին Ցայտհայնում, Գերմանիա։ Մեծացել է Մյունխենում, որտեղ իր հայրը դեղագործական քիմիայի պրոֆեսոր էր։ Մյունխենի տեխնիկական համալսարանի առաջին մի քանի տարիներից հետո նա տեղափոխվեց Բեռլինի տեխնիկական համալսարան 1934 թվականին, որտեղ նա 1937 թվականի Հանս Գեյգերի խմբում ստացել է դիպլոմ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիների նա ուսումնասիրել է իզոտոպների բաժանումը, որն անհրաժեշտ է միջուկային զենքերում օգտագործվող տրոհվող նյութերի արտադրման համար։

ՈրդիներԽմբագրել

Որդիներից Ստեֆան Պաուլը Մյունխենի տեխնիկական համալսարանում տեսական ֆիզիկայի պրոֆեսոր է։ Լորենց Պաուլը Վուպերտալի համալսարանում ֆիզիկայի պրոֆեսոր է։

ԱշխատանքներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija (хорв.)LZMK, 1999. — 9272 p. — ISBN 978-953-6036-31-8
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Munzinger Personen (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #116061367 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. 5,0 5,1 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  6. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1989/
  7. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  8. Toschek, Peter E. (July 1994)։ «Obituary: Wolfgang Paul»։ Physics Today 47 (7): 76–77։ Bibcode:1994PhT....47g..76T։ doi:10.1063/1.2808585։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-10-04-ին։ Վերցված է 2015-11-03 
  9. «1989 թվականի ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ» (անգլերեն)։ Նոբելյան հիմնադրամ։ Վերցված է 2015 թվականի հունվարի 21-ին 

Արտաքին հղումներԽմբագրել