Բացել գլխավոր ցանկը

Վերմոնտ (անգլերեն՝ Լսել Vermont), նահանգ ԱՄՆ-ի հյուսիսարևելյան մասում։ Այն գտնվում է Նոր Անգլիայի տարածաշրջանում: ԱՄՆ-ի մի մասն է կազմել 1791 թվականից:

Picto infobox map.png
Վերմոնտ
անգլ.՝ Vermont
Վերմոնտի դրոշ Զինանշան
Flag of Vermont.svg
Vermont state seal.svg
Congregational Church, East Brookfield VT.jpg
ԵրկիրԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Մաան էՄայրցամաքային նահանգներ
ԿարգավիճակԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում էԱՄՆ
ՎարչկենտրոնՄոնտպիլիեր
Ամենաբարձր կետMount Mansfield?
ԲԾՄ305 մետր
Օրենսդրական մարմինVermont General Assembly?
Դատական մարմինVermont Supreme Court?
Միության մուտքմարտի 4, 1791 (14-րդ)
Պաշտոնական լեզուներչկա
Բնակչություն
626 042 մարդ (2015)[1] (49 տեղ)
Տարածք24 923 կմ²  (45 տեղ)
Vermont in United States (zoom).svg
Հիմնադրված էմարտի 4, 1791 թ.
Սահմանակցում էՆյու Հեմպշիր, Մասաչուսեթս, Նյու Յորք և Քվեբեկ
Ժամային գոտիհյուսիսամերիկյան ժամային գոտի և Ամերիկա/Նյու Յորք
ՀապավումVT
ՓոխարինեցՎերմոնտի Հանրապետություն
ISO 3166-2 կոդUS-VT
Անվանված էԿանաչ լեռներ
ՄականունThe Green Mountain State
Միության մուտքմարտի 4, 1791 (14-րդ)
Կոորդինատներ: 44°0′ հս․ լ. 72°42′ ամ. ե. / 44.000° հս․. լ. 72.700° ավ. ե. / 44.000; 72.700
vermont.gov

ԱՄՆ-ի ամենափոքր նահանգներից մեկն է, տարածքի մեծությամբ 45-րդ նահանգն է (24 923 կմ²), իսկ բնակչության թվով (626,042 մարդ 2015 թվականի տվյալներով) ԱՄՆ 50 նահանգների մեջ զբաղեցնում է 49-րդ տեղը: Վարչական կենտրոնը Մոնտպիլիերն է, խոշորագույն քաղաքը` Բերլինգթոնը:

Նահանգի պաշտոնական կարգախոսն է «Ազատություն և միասնություն» (անգլ.՝ Freedom and Unity): Պաշտոնական մականունը` «Կանաչ լեռների նահանգ», («Vermont» բառը գալիս է ֆր.՝ «Vert mont» «կանաչ լեռ» բառից):

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

 
Royalton, Vermont

Վերմոնտը գտնվում է Նոր Անգլիայում, Միացյալ Նահանգների հյուսիս-արևելքում: Նահանգի տարածքը կազմված է 23 955 կմ² ցամաքից և 968 կմ² ջրից, այսինքն, ընդհանուր տարածքը կազմում է 24 923 կմ² (ԱՄՆ-ում հիսուն նահանգներից 45-րդ տեղում է):

Գետի արևմտյան ափը Վերմոնտը բաժանում է Կոնեկտիկուտից, իսկ արևելյան ափը բաժանում է Նյու Հեմփշիր նահանգից (գետը կազմում է Նյու Հեմփշիրի մի մասը): Վերմոնտի գլխավոր լիճը Շամփլեյն լիճն է, որն էլ ԱՄՆ-ի 6-րդ ամենամեծ քաղցրահամ լիճն է: Վերմոնտը հյուսիսարևմտյան մասով սահմանակից է Նյու Յորք նահանգին:

Վերմոնտի ձգվածությունը հյուսիսից հարավ կազմում է 256 կմ: Նահանգի արևմուտքից արևելք ձգվող ամենալայն երկարությունը 143 կմ է (Կանադայի հետ սահմանում), իսկ ամենափոքր երկարությունը `ընդամենը 60 կմ (Մասաչուսեթս նահանգի կողքին): Նահանգի աշխարհագրական կենտրոնը Վաշինգտոն քաղաքն է, Ռոքսբերիից 5 կմ դեպի արևելք: Նահանգում կան վեց բնաաշխարհագրական տարածքներ, դրանք են` Հյուսիսարևելյան լեռնաշղթան (the Northeastern Highlands), Կանաչ լեռները (the Green Mountains), Տակոնիկ լեռները (the Taconic Mountains), Շամբլեն լճերը (the Champlain Lowlands), Վերմոնտի հովիտը (the Valley of Vermont) և Վերմոնտ Պիեմոնի շրջակայքը (the Vermont Piedmont): Վերմոնտի «Կանաչ լեռների նահանգ» ոչ պաշտոնական մականունը դեռևս հաստատված չէ: Որոշ հետազոտողներ կարծում են, որ նահանգի անունը գալիս է Vermont անտառի անվանումից: Մյուսները հավատում են, որ նահանգը Վերմոնտ անվանվել է այն պատճառով, որ այնտեղ գերակշռում են կանաչավուն քարերը [2] [3]:

ԲնակչությունԽմբագրել

Ըստ ԱՄՆ մարդահամարի վիճակագրության բյուրոյի 2013 թվականի տվյալների` Վերմոնտի բնակչությունը կազմում է 626.630 մարդ (51 % կանայք, 49,0 % տղամարդիկ): 2012 թվականի տվյալներով Վերմոնտի բնակչության 95,4 %-ը կազմում են սպիտակամորթները, 1,1 %-ը՝ աֆրոամերիկացիներ, 1,4 %-ը` ասիացիներ: Ըստ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների` նահանգի բնակչության 2.54% -ը խոսում են ֆրանսերեն, 1,00 %-ը իսպաներեն:

Բնակչության բաշխումը՝ ըստ էթնո-ռասայական առանձնահատկությունների.

  • Եվրոպական ծագման՝ 95,4 %
  • Ֆրանսիական և ֆրանսիա-կանադական ծագման՝ 23,3 %
  • Անգլիական ծագման՝ 18,4 %
  • Իռլանդական՝ 16,4 %
  • Գերմանական ծագման՝ 9,1 %
  • Իտալական ծագման՝ 7,5 %
  • Լատինամերիկյան ծագման՝ 1,6 %
  • աֆրոամերիկացիներ՝ 1,1 %
  • հնդկացիներ՝ 0,5 %
  • ասիացիներ՝ 1,4 %

ՏնտեսությունԽմբագրել

Վերմոնտի ՀՆԱ-ն 2016 թվականի տվյալներով կազմել է 31,092 միլիարդ դոլար[4]: Այս ցուցանիշով Վերմոնտը 50 նահանգների շարքում 50-րդ տեղն է զբաղեցնում, ինչպես նաև մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ի ցուցանիշով 38-րդ տեղում է: 2004 թվականի տվյալներով մեկ շնչի հասնող եկամուտը կազմել է 32,770 դոլար: 2007 թվականին Վերմոնտի համար մեկ առևտրային գործընկերը դարձավ Կանադան: Նահանգը Կանադայի Քվեբեկ գավառի հետ ունի 4 միլիարդ դոլարի առևտուր[5]: 2007 թվականին մանրածախ առևտուրը կազմել է 5,2 մլրդ դոլար[6]: Ընտանիքի միջին եկամուտը կազմել է 42.692 դոլար: Այս ցուցանիշով նահանգը զբաղեցնում է 15-րդ տեղը ԱՄՆ-ում: 2001 թվականին Վերմոնտն արտադրել է 1.040.000 լիտր թխկիի օշարակ, ինչը կազմում էր ազգային արտադրության մոտ մեկ քառորդը: Զբոսաշրջությունը նահանգի տնտեսության կարևոր մասն է: Ձմռանը բազմաթիվ զբոսաշրջիկներ են այցելում լեռնադահուկային հանգստավայրեր: Առողջարանները հյուրանոցները, ռեստորանները և խանութները զբոսաշրջիկների հետաքրքրության հիմնական ոլորտներն են, հատկապես այն պատճառով, որ այս տարի նոր աշխատատեղեր են ստեղծվում բնակիչների համար: 2005 թվականին զբոսաշրջիկները մոտ 13,4 միլիոն ուղևորություն են կատարել նահանգում` ծախսելով 1,57 միլիարդ դոլար[7]:

ՄշակույթԽմբագրել

 
Տոնավաճառ 1941 թվականին

Վերմոնտում անցկացվում են մի շարք փառատոներ, այդ թվում` Վերմոնտի Maple փառատոնը, Կանաչապատման փառատոնը, Apple Festival, Marlborough երաժշտական (խնձորի, երաժշտության) փառատոն: Սիմֆոնիկ նվագախումբը, որ հովանավորվում է իշխանությունների կողմից, մեծ հարգանք ու սեր է վայելում նահանգում և ակտիվ գործունեություն է ծավալում տարածաշրջանում: Պոետիկ հասարակությունը հրատարակում է «Կանաչ լեռների Թրուբադուրը» գրական ամսագիրը:Կատարվում է Brattleboro (անգլերեն) լեզվով: Ամեն ամառ Թատերական ընկերությունը անցկացնում է Շեքսպիրյան փառատոն, Montpelier ն աամենամյա «Կանաչ լեռներ» կինոփառատոնը: Վերմոնտի տեսարժան վայրերից մեկը Ջոզեֆ Սմիթի, Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի Եկեղեցի հուշահամալիրն է[8]:

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել