Բացել գլխավոր ցանկը

Սերգեյ Մերկուրով

հայ քանդակագործ, նկարիչ

Սերգեյ Դմիտրիի Մերկուրով (ռուս.՝ Сергей Дмитриевич Меркуров, հոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1881, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 8, 1952(1952-06-08)[1][2][3], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), հունահայ նշանավոր քանդակագործ[4], ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, ակադեմիկոս և Պուշկինի անվան արվեստի թանգարանի տնօրեն։

Սերգեյ Մերկուրով
հայ․՝ Մերկուրով Սերգեյ Դմիտրիի
Sergei merkurov.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1881
ԾննդավայրԱլեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էհունիսի 8, 1952(1952-06-08)[1][2][3] (70 տարեկանում)
Վախճանի վայրըՄոսկվա, ԽՍՀՄ[1]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհույն և հայ
ԿրթությունՄյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա
Ստեղծագործություն(ներ)Վլադիմիր Լենինի հուշարձան, Լենինի հուշարձան և Ստեփան Շահումյանի հուշարձան
Մասնագիտություննկարիչ և քանդակագործ
Քաղաքական կուսակցությունԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ստալինյան մրցանակ, Լենինի շքանշան, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ և ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
Sergey Merkurov Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է 1881 թ. հոկտեմբերի 26-ին (նոյեմբերի 7-ին) Ալեքսանդրապոլում (ներկայումս՝ Գյումրի) հայ քաղկեդոնացի գործարարի ընտանիքում։ Գեորգի Գյուրջիևի զարմիկն է[5]: 1901 թ. ավարտել է Թիֆլիսի ռեալական դպրոցը և ընդունվել Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ, որտեղից վտարվել է քաղաքական գործունեության համար։ 1902 թ. Մերկուրովը ուսումը շարունակել է Շվեյցարիայում Ցյուրիխի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում, ուսանել է Ադոլֆ Մեյերի մոտ, Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում մինչև 1905 թ.։ 1905 թ. աշնանից մինչև 1907 թ. ապրել և ուսանել է Փարիզում, եղել է Օգյուստ Ռոդենի և բելգիացի Կ. Մանյեի աշակերտը, որը անդրադարձել է նրա աշխատանքների վրա։ 1907 թ. վերադարձել է Հայաստան՝ Խրիմյան Հայրիկի հետմահու դիմակը ստեղծելու նպատակով։ Հետագայում ապրել է Թիֆլիսում, Յալթայում, Մոսկվայում, ուր հրավիրվել է Լ. Ն. Տոլստոյի հետմահու դիմակը պատրաստելու համար։ Երևանում կանգնեցված Ստեփան Շահումյանի արձանի (1931) հեղինակն է[6], Լենինի ու Ստալինի մի շարք բարձրարվեստ հուշարձանների (այդ թվում՝ Երևանում) հեղինակ է։ Մոսկվայում տեղադրված Տոլստոյի, Տիմիրյազևի, Բուրդենկոյի և այլ արձանների հեղինակն է։ Մերկուրովը ժամանակակից ակադեմիական ոճի երևելի ներկայացուցիչ է։ Եղել է ազատախոհ անձնավորություն[փա՞ստ], ծանոթ է եղել Լենինի և ժամանակի շատ այլ նշանավոր գործիչների հետ։

ՄահԽմբագրել

Մահացել է 1952 թ. հունիսի 8-ին Մոսկվայում և թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (հողակտոր №2) 1984 թ.

ՀիշատակԽմբագրել

Գյումրիում՝ Մերկուրովի հայրական տանը բացվել է քանդակագործի թանգարանը, որին նրա կտակով փոխանցվել են մեծաթիվ արժեքավոր աշխատանքներ։ Այնտեղ են պահվում Տոլստոյի, Թումանյանի, Լենինի, Մայակովսկու մահվան դիմակները։

ԽՍՀՄ-ում և Հայաստանում թողարկվել են Մերկուրովին նվիրված փոստային նամականիշեր:

«Միտք» (1913 թ.) խորհրդանշական քանդակը 1956 թվականին տեղադրվել է Մերկուրովի գերեզմանին:

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Меркуров Сергей Дмитриевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 RKDartists
  3. 3,0 3,1 3,2 SNAC — 2010.
  4. Rosenberg Suzanne (1991)։ A Soviet odyssey։ Toronto: Penguin։ էջ 55։ ISBN 9780140129274 
  5. Grossman Vasily (2013)։ An Armenian Sketchbook։ New York Review of Books։ էջ 127։ ISBN 9781590176351 
  6. Ստեփան Շահումյանի արձանը

Արտաքին հղումներԽմբագրել