Բացել գլխավոր ցանկը

Պոտսդամ (գերմ.՝ Potsdam), քաղաք Գերմանիայի արևելքում՝ 150 000 մարդ բնակչությամբ։ Բրանդենբուրգի մայրաքաղաքն է։ Գտնվում է Հաֆել գետի վրա՝ Բեռլինից 20 կմ հարավ-արևմուտք[2]:

Քաղաք
Պոտսդամ
գերմ.՝ Potsdam
Դրոշ Զինանշան
Flag of Potsdam.svg DEU Potsdam COA.svg

Lausitz Luftsport- & Techniktage 2013-Hinflug by-RaBoe 0924.jpg
Կոորդինատներ: 52°24′0″ հս․ լ. 13°4′0″ ավ. ե. / 52.40000° հս․. լ. 13.06667° ավ. ե. / 52.40000; 13.06667
ԵրկիրԳերմանիա Գերմանիա
ԵրկրամասԲրանդենբուրգ
ՇրջանՊոտսդամ Միթելմարկ
Ներքին բաժանումBornstedt[1], Eiche [Potsdam][1], Nedlitz[1], Sacrow[1], Կլյայն Գլյայնիկե[1], North Babelsberg[1], Drewitz[1], Templin, Fahrland, Golm[1], Groß Glienicke, Q1969840?, Kartzow, Marquardt, Neu Fahrland, Satzkorn, Uetz-Paaren[1], Bornim[1], Grube [Potsdam][1], Nauener Vorstadt[1], Jägervorstadt[1], Berliner Vorstadt[1], Brandenburger Vorstadt[1], Potsdam-West[1], Nördliche Innenstadt[1], Südliche Innenstadt[1], South Babelsberg[1], Templiner Vorstadt[1], Teltower Vorstadt[1], Schlaatz[1], Waldstadt I[1], Waldstadt II[1], Industriegelände[1], Forst Potsdam Süd[1], Stern[1] և Kirchsteigfeld[1]
ՔաղաքապետՅան Յակոբս
Առաջին հիշատակում993
Տվյալ կարգավիճակում1345 թվականից
Մակերես188,26 կմ²
ԲԾՄ35 մ
Բնակչություն156 906 մարդ (2010)
Ժամային գոտիUTC+1
Հեռախոսային կոդ+49 (0)331
Փոստային ինդեքս14401-14482
Փոստային ինդեքսներ14467, 14482, 14469, 14471, 14473, 14476, 14478 և 14480
Ավտոմոբիլային կոդP
Պաշտոնական կայքpotsdam.de
##Պոտսդամ (Գերմանիա)
Red pog.png
##Պոտսդամ (Բրանդենբուրգ)
Red pog.png

Բովանդակություն

ԷթիմոլոգիանԽմբագրել

"Պոտսդամ" անունը ծագել է Պազտուպիմի բառից։ Տարածված տեսությունն համաձայն՝ այս տերմինը նշանակում է "կաղնիների տակ",[3] այսինքն՝ под дубами/дубими ('под "տակ, дуб "կաղին")[4]։

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

 
Սանսուսի
 
Պոտսդամի հարավում գտնվող Տեմպլիներ ծովը

Տարածքը ձևավորվել է վերջին սառցե ժամանակաշրջանի մի քանի սառցաբեկորների հալոցքից: Այսօր քաղաքի երեք քառորդը կանաչ տարածություն է և միայն մեկ քառորդը՝ բնակեցված: Քաղաքում կա 20 լիճ և գետ, ինչպես, օրինակ, Տելտովկանալը, Հայլիգերը, Հաֆելը և այլն: Ամենաբարձր գագաթը Կլայներ Ռավենսբերգն է՝ 114 մետր բարձրությամբ:

Պոտսդամը բաժանված է յոթ պատմական քաղաքային թաղամասերի և ինը նոր Ortsteile գյուղերի, որոնք միացել են քաղաքին 2003 թվականին: Քաղաքի թաղամասերը լիովին տարբեր են: Հյուսիսի և կենտրոնի թաղամասերը առանձնանում են իրենց պատմական շինություններո, հարավում էլ գերակշռում են ժամանակակից շենքերը:

ԿլիմաԽմբագրել

Պոտսդամում տիրապետող է բարեխառն կլիման: Հյուսիսից և արևմուտքից ազդեցություն է գործում ատլանտյան կլիման, իսկ արևելքից՝ մայրցամաքայինը: Եղանակային խաթարումները, փոթորիկները, ուժեղ կարկուտը կամ ուժեղ ձնաբուքերը, հավզադեպ են պատահում: Պոտսդամի ջերմաստիճանային փոփոխությունները համապատասխանում են Գերմանիայի գրեթե բոլոր շրջանների միջին ջերմաստիճանին: Սեզոնային ջերմաստիճանային տատանումները ավելի ցածր են, քան մայրցամաքային կլիմայում, սակայն ավելի բարձր են, քան հավասարակշռված ծովային կլիմայի ափամերձ շրջաններում: Տարեկան տեղումների քանակը 590 մմ է: Այդպես, օրինակ, Բարսելոնայում նույնպես 590 մմ է, սակայն Մյունխենում՝ 1000մմ:

Կլիմայական հետազոտությունը Պոտսդամում սկսել են կատարվել 1874 թվականից: Պոտսդամի ինստիտուտը կլիմայի փոփոխությունների հետազոտությունների միջոցով կանխատեսումներ է կատարում Բրանդենբուրգի տարածաշրջանում գլոբալ տաքացման աճի միջին ջերմաստիճանների և առաջիկա տասնամյակների ընթացքում տեղումների նվազեցման մասին:

ԺողովրդագրությունԽմբագրել

Տարեթիվ Բնակչություն
2005 145 707
2010 156 906

ՊատմությունԽմբագրել

Պոտսդամը հիմնվել է ենթադրաբար 10-րդ դարում Սլավիկ գյուղի տեղում բալթիկ սլավոնացիների կողմից և ստացել է «Պոդստուպիմ», «Պոզտուպիմի» անունները: Առաջին հիշատակումները վերաբերվում են 993 թվականին, երբ Օտտոն 3-րդ կայսրը նվիրեց այդ հողատարածքը Քվեդլինբուրգյան աբբայությանը: Հետագայում Պոտսդամը հիշատակվում էր որպես փոքր քաղաք, մինչև 1345 թվականին ստացավ քաղաքի կարգավիճակ: Սակայն դեռ 1573 թվականին այն մնում էր փոքր առևտրական քաղաք՝ ընդամենը 2000 բնակչությամբ: Քաղաքին մեծ վնասներ է հասցրել Երեսնամյա պատերազմը (1618-1648), որ վերացրեց Պոտսդամի մեծ մասը:

Պոտսդամի ճակատագիրը կտրուկ կերպով փոխվեց, երբ այն 1660 թվականին ընտրվեց Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Առաջինի որսորդական նստավայրը: Այստեղ էին նաև գտնվում պրուսական զինանոցները: Հենց դրա հետևանքով էլ քաղաքը դարձավ Պրուսիայի արքայական ընտանիքի նստավայրը: Վեհաշուք շինությունները հիմնականում կառուցվել են Ֆրիդրիխ Մեծի կառավարման ժամանակ: Ամրոցները և Սան Սուսի այգին (ֆր. «առանց հոգատարության», ճարտարապետ Գեորգ Վենցեսլաուս ֆոն Քնոբելսդորֆ, 1744) հայտնի են իրենց անգլիական այգիներով և ռոկոկո ոճի ձևավորմամբ:

 
Պոտսդամի պատմական քարտեզը (1888)

Այն ժամանակ, երբ Բեռլինը Պրուսիայի մայրաքաղաքն էր, հետագայում էլ՝ Գերմանական կայսրության, դատարանը հարևան Պոտսդամում էր, ինչպես նաև այստեղ էին գտնվում մի շարք պաշտոնական հաստատություններ: Քաղաքը կորցրեց երկրորդ մայրաքաղաքի կարգավիճակը 1918 թվականին, երբ Առաջին համաշխարհային պատերազմն ավարտվեց, և Վիլհելմ Երկրորդ կայսրը գահընկեց արվեց: Երրորդ ռեյխի ժամանակաշրջանի խորհրդանշական սկիզբը դրվեց 1933 թվականի մարտի 21-ին Պոտսդամի եկեղեցիներից մեկում նախագահ Պաուլ ֆոն Գինդենբուրգի և Գերմանիայի նոր կանցլեր Ադոլֆ Հիտլերի համաձայնությամբ 1933 թվականի մարտի 21-ին Պոտսդամի եկեղեցիներից մեկում:

1945 թվականի ապրիլի 14-ին Պոտսդամի կենտրոնը ոչնչացվեց անգլիական թնդանոթների կողմից: 1945 թվականի հուլիսի 17-ից մինչև օգոստոսի 2-ը Ցեցիլիենհոֆը Պոտսդամյան համաժողովների անցկացման վայրն էր համարվում:

 
պալատ Ցեցիլիենհոֆ

Հիմնական տարեթվերԽմբագրել

  • 20-րդ դար - Բալթիկ սլավոնացիները Սլավիկ գյուղի վայրում հիմեցին Պոդստուպիմ քաղաքը:
  • 3 հուլիսի 993- Առաջին անգամ գրավոր կերպով հիշատակվում է Պոտսդամը: Օտտոն Երրորդը «Poztupimi» (Պոցտուպիմի - կաղնիների տակ կամ աստիճաններով) վայրը նվիրում է իր հորաքրոջը՝ աբբուհի Մաթիլդա Քվեդլինբուգյանին:
  • 1416 թվական - Քաղաք Պոտսդամը դառնում է Հոհենցոլերների տոհմի վոտչինա:
  • 1536 թվական - Հրդեհի ժամանակ քաղաքը գրեթե ամբողջովին այրվում է:
  • 1618-1648 թվականներ - Երեսնամյա պատերազմի ժամանակ Պոտսդամը գրեթե լիովին քանդվում է: Համաճարակներից և քաղցից մահանում է քաղաքի բնակչության մեծ մասը:
  • 1640 թվական - Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Մեծը Պոտսդամը նշանակում է Բեռլինին հավասար իր նստավայրը:
  • 8 նոյեմբերի 1685 թվական - Մեծն կուրֆյուրստ Ֆրիդրիխ Վիլհելմը ստեղծեց Պոտսդամյան էդիկտը, որով Պոտսդամ է հրավիրում ֆրանսիացի հուգենոտնեին: Մոտ 20 հազար գուգենտոներ հետևում են նրա կանչին: Ֆրանսիայի ցուցարարները հիանալի զինակիրներ էին, տարբեր աշխատանքներում հիանալի մեխանիկներ էին, դեղագետներ, բժիշկներ, հրուշակագործներ և երաժշտական գործիքներ պատրաստողներ:
  • 1713 թվական - Պոտսդամը դառնում է կայազորային քաղաք: Թագավորը ամեն ինչ նախապատրաստում է մեծ և հզոր բանակ ստեղծելու համար: Կառուցվում է նոր քաղաք, այդ թվում՝ հոլանդական թաղամաս:
  • 1720 թվական - Պոտսդամում ավարտվում է քաղաքային ջրամբարի կառուցումը:
  • 1722 թվական- Պոտսդամում կառուցվում է պաշտպանական պատ:
     
    Ֆրիդրիխ Մեծի նոր ամրոցը
  • 1744 թվական - Ֆրիդրիխ II Մեծը Սան Սուսի ամրոցի հիմքն է դնում: Պոտսդամը հանրահայտ պիտի դառնար նաև Քաղաքային պալատի շնորհիվ: Ֆրիդրիխ Մեծը Պոտսդամը վերածում է քաղաք-նստավայրի: Հենց այդ ժամանակի ստեղծագործություններն էլ ապահովում են քաղաքի այսօրվա ոճն ու տեսքը: Այդ ժամանակաընթացքի ամենահայտնի ճարտարապետներից էին Գեորգ Վենցեսլաուս ֆոն Քնոբելսդորֆը և Գեորգ Քրիստիան Ունգերը:
  • 1827 թվական - Ալեքսանդրովկա գյուղում առաջանում է ռուսական գաղութ՝ Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկու առաքելական եկեղեցու հետ միասին:
  • 1839 թվական - Պոտսդամը միանում է Բեռլինին առաջին պրուսական երկաթգծով:
  • 5 դեկտեմբերի 1848 թվական - Ֆրիդրիխ Վիլհելմ 4-րդը Պրուսիային ներկայացնում է նոր սահմանադրությունը, որ գործածության մեջ մտավ 1850 թվականի հունվարին:
  • 1917 թվական - Բաբելսբերգում հիմնվում է «ՈՒՖԱ Ֆիլմ» բաժնետիրական ընկերությունը:
  • 21 մարտի 1933 թվական - Այսպես կոչված «Պոտսդամի օրը» նացիստները կազմակերպում են լայնորեն գովազդված շովինիստական ներկայացում: Հիտլերն իր խոսքում ողջունում է նախկին «մեծություն» Պրուսիային նշանադրությունը նացիզմի «երիտասարդ ուժի» հետ:
  • 14 ապրիլի 1945 թվական - Ամերիկացիների կողմից Պոտսդամի գնդակոծությունը սկսվում է 22.42-ին և ավարտվում 23.16-ին: Այդ ժամանակ մոտ հինգ հարյուր ինքնաթիռներից 1750 տոննա նռնակ է նետվում: Մահանում է ավելի քան 4000 մարդ, այդ թվում՝ 1800 մարդ հարկադրական աշխատանքներ կատարելիս և միայն 80 զինվորական: Կայազորային եկեղեցին, Քաղաքային ամրոցը և ավելի քան 850 տներ վերածվում են ավերակների, մինչդեռ բոլոր այգիները գրեթե անվնաս են մնում:
  • 2 մայիսի 1945 թվական - Խորհրդային զորքերը ավարտում են քաղաքի ազատագրման գործողությունը: Գործողության ժամանակ մահանում է մոտավորապես 1200 խաղաղ բնակիչ, գրեթե 1000 վերմախտի զինվոր և խորհրդային բանակի 500 մարտիկ: Բացի այդ՝ գրեթե ամբողջովին ավերվում է քաղաքի կենտրոնը:
  • 17 հուլիսի - 2 օգոստոսի 1945 թվական Ցեցիլիենհոֆ ամրոցում տեղի է ունենում հաղթող ուժերի հանդիպումը: Պոտսդամյան համաժողովի ժամանակ քննարկվում է Գերմանիայի տնտեսական և քաղաքական ապագան:
  • 1952 թվական - Պոտսդամը դառնում է շրջանային քաղաք: Բրանդենբուրգը բաժանվում է երեք շրջանի՝ Կոտբուս, Ֆրանկֆուրտ-իմ-Օդեր և Պոտսդամ:
  • 13 օգոստոսի 1961 թվական - Սկսվում է Արևելյան Բեռլինը Արևմտյանից բաժանող պատի կառուցումը: Քանի որ Պոտսդամը շատ մոտ էր գտնվում Բեռլինին, քաղաքական պատերազմի դրսևորումները իրենց զգացել տվեցին ավելի շատ Պոտսդամում:
  • 1990 թվական - Գերմանիայի հողերի միջև նոր սահմաններ են գծվում, և Պոտսդամը դառնում է Բրանդենբուրգի մայրաքաղաքը:
  • 1991 թվական - Կայազորի նախկին վայրում զանգակատնից կրկին լսվում է զանգերի ղողանջը: Պոտսդամում կրկին թաղում են Ֆրիդրիխ Մեծի և Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Առաջինի մնացորդները: ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն Պոտսդամի այգիներն ու ամրոցները հայտարարում է համաշխարհային մշակութային ժառանգություն:
  • 1 ապրիլի 1992 թվական - Վերականգնվում է Բեռլինի և Պոտսդամի միջև երկաթուղային կապը:
  • 1993 թվական- Պոտսդամի 1000-ամյակը:
  • 2001 թվական- Պոտսդամում անցակացվում է այգիների և ծաղկաբուծության համագերմանական ցուցադրությունը:
  • 2002 թվական- Ֆոլկսպարկում տեղի է ունենում արևադարձային բույսերի և լանդշաֆտի ցուցադրությունների բացումը:
  • 2005 թվական- Պոտսդամը առաջադրվում է որպես Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաքի թեկնածու: Բացվում է Քաղաքային պալատը՝ բարոկո ոճով, որտեղ գտնվում է նաև առևտրի կենտրոնը:

Նորագույն պատմությունԽմբագրել

ԳԴՀ-ի կառավարությունը փորձում էր վերացնել պրուսական միլիտարիզմի խորհրդանիշները: Բազում պատմական հաստատություններ, որոնց մեծ մասը վնասվել էր պատերազմի ժամանակ, 2011 թվականին լիովին քանդեցին: Բեռլինյան պատի կառուցումից հետո Պոտսդամը հայտնվեց Արևմտյան Բեռլինի հետ սահմանին: Դա ոչ միայն կտրեց կապերը Արևելյան Բեռլինի հետ, այլև երկու անգամ մեծացրեց հեռավորությունը դեպի ԳԴՀ-ի մայրաքաղաք: Գլինիկե կամուրջը Հաֆելի միջով միացրեց քաղաքը Արևմտյան Բեռլինի հետ և դարձավ Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ գերիների փոխանակության կենտրոն:

Գերմանիայի միավորումից հետո Պոտսդամը դարձավ Բրանդենբուրգի մայրաքաղաքը:

ՔաղաքականությունԽմբագրել

Բուրգոմիստրի պաշտոնը և սեփական մունիցիպալիտետը Պոտսդամում առաջացել են XV դարում: 1809 թվականներին սկսեցին իրականացվել մունիցիպալիտետի և րա ղեկավար՝ օբեր-բուրգոմիստրի ընտրությունները: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Պոտսդամի քաղաքային իշխանությունները, ինչպես և ողջ ԳԴՀ-ում, վերականգնվեցին, բայց ընտրությունները դեռևս միասնական չէին: Այսօր մունիցիպալիտետը քաղաքի կենտրոնական վարչական մարմինն է: Վերջին ընտրությունները տեղի են ունեցել 2013 թվականին: 1950 թվականից մինչև 1999 թվականը ունիցիպալիտետի ղեկավարը կոչվում էր «քաղաքային նախագահ», ներկայումս՝ մունիցիպալիտետի ղեկավար: Բուրգոմիստրն ընտրվում է ուղղակի ընտրությունների միջոցով:

Քույր քաղաքներԽմբագրել

Կրթություն և գիտությունԽմբագրել

Պոտսդամը համալսարանական քաղաք է: 1991 թվականին հիմնվել է Պոտսդամի համալսարանը: Դրան նախորդում էր «Բրանդենբուրգի Կարլ Լիբկնեխտի անվան բարձրագույն դպրոցը», որ հիմնվել էր 1948 թվականին:

Բացի այդ՝ այստեղ կա կինոյի և հեռուստատեսության քոլեջ՝ հիմնված 1954 թվականին Բաբելսբերգում․ գերմանական կինոարտադրության գլխավոր կենտրոնը: Կան նաև մի շարք գիտահետազոտական կենտրոններ, այդ թվում՝ Ֆրաունհոֆերի համալսարանը, Գրավիտացիոն ֆիզիկայի ինստիտուտը, Մաքս Պլանկի միությունը (Ալբերտ Էյնշտեյնի համալսարանը):

Համաշխարհային ժառանգությունԽմբագրել

 
Սան Սուսի պալատի խաղողի սանդղավանդները

1990 թվականին Պոտսդամի ողջ մշակութային լանդշաֆտը մտցվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգությունների շարքը: Այդ պահին Սան Սուսի այգին, Նոր այգին, Բաբելսբերգը, Գլինիկե ամրոցը և Պֆաուենինզելը ստանում են Համաշխարհային ժառանգության կարգավիճակ[6]:1992 թվականին նրանց է միանում Զակրոցի ամրոցն ու այգին Զակրոցի Փրկիչ եկեղեցու հետ միասին: 1999 թվականին Պոտսդամի Համաշխարհային ժառանգությունը ավելացավ ևս 14 հուշարաձաններով, որոնց թվում էին Լինդշտեդտ ամրոցը և այգին, Ալեքսանդրովկայի ռուսական գաղութը, Բելվեդերը, Կայսերական կայարանը և Աստղաֆիզիկական ինստիտուտին կից Բաբելսբերգի աստղադիտարանը: Համաշխարհային ժառանգությունը Պոտսդամում զբաղեցնում է մոտավորապես 500 հա տարածք, ներառում է 150 կառույց՝ ստեղծված 1730-ից մինչև 1916 թվականները: Բեռլինյան-պոտսդամյան մշակութային լանդշաֆտը համարվում է Գերմանիայի ամենախոշոր Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներից մեկը:

Պալատները և այգիներըԽմբագրել

 
Պոտսդամի Նոր պալատը բարոկո ոճով

Այսօր Պոտսդամը առաջին հերթին հայտնի է որպես ամրոցների և այգիների քաղաք: Բեռլինյան-պոտսդամյան մշակութային լադշաֆտը ներառում է մոտ 20 պալատ: Պատսդամի ամենահայտնի տեսարժան վայրը և միաժամանակ քաղաքի խորհրդանիշը Սան Սուսի պալատն է՝ այգու հետ միասին: Չափերով ոչ այնքան մեծ ամառային պալատը ռոկոկո ոճում կառուցվել է 1745-1747 թվականներին պրուսական թագավոր Ֆրիդրիխ Մեծի էսքիզներով: Ըստ դիրքի՝ ամառային պալատը կարելի է համեմատել Փարիզում գտնվող Վերսալյան պալատի հետ:

 
Սան Սուսի այգու արևմտյան հատվածում գտնվող Նոր պալատը

Նոր պալատը Պոտսդամ քաղաքի ամենախոշոր պալատն է: Գտնվում է Սան Սուսի այգու արևմտյան հատվածում: Նրա կառուցումը սկսվել է Յոթնամյա պատերազմի ավարտից հետո՝ 1763 թվականին և ավարտվել 1769 թվականին: Նոր պալատը համարվում է ամենանշանակալի պալատային կառույցը՝ ստեղծված պրուսական բարոկոյի ոճով: Ֆրիդրիխը ենթադրում էր, որ այն կօգտագործվի բացառապես ցուցադրական նպատակներով․ թագավորի տրամադրության տակ էին գտնվում ավելի քան 200 սենյակ, չորս առաջնային դահլիճ և ռոկոկո ոճի թատրոն: Ավելի քան 400 անտիկ աստվածների արձաններ գեղեցկացնում են շքամուտքը և պալատի տանիքը: Իր չափերի և հարուստ ոճավորման պատճառով Ֆրիդրիխ Մեծը պալատն անվանում էր «ֆանֆարոնադա»:

 
Ծաղկանոցային պալատը՝ իտալական Վերածննդի տարրերով

Ծաղկանոցային պալատը Կլաուսբերգի և Սան Սուսի պալատների միջև կառուցվել էր «ռոմանտիկը գահի վրա» Ֆրիդրիխ Վիլհելմ 4-րդի կողմից 1851-1864 թվականներին: Պալատի կառուցումը Տրիումֆալ փողոցի կառուցման մասշտաբային ծրագրի միայն մի մասն էր, որ պիտի սկսվեր տրիումֆալ դարպասների մոտ և ավարտվեր Բելվեդերի մոտ՝ Կլաուբերգում: Այդ ծրագիրն այդպես էլ իրականություն չդարձավ Մարտյան հեղափոխության և ֆինանսավորման բավարար չլինելու պատճառով: Ծաղկանոցային պալատը կառուցվել է իտալական Վերածննդի ոճով, ինչպես Հռոմում Մեդիչին և Ֆլորենցիայում Ուֆիցին:

 
Մարմարե ամրոցը՝ դասական ոճով

Պոտսդամյան Նոր այգում, որ անմիջականորեն գտնվում է Սուրբ լճի ափին, 1787-1792 թվականներին Ֆրիդրիխ Վիլհելմ 2-րդի օրոք կառուցվել է Մարմարե պալատը: Ճարտարապետ Կարլ ֆոն Հոնթարդը, իսկ 1789 թվականից Կարլ Հոթարդ Լանգանսը ստեղծեցին դասական ոճի մի գեղեցիկ կառույց: Երկհարկանի պալատը կառուցվել է կարմիր աղյուսից: Տանիքից բացվում է գեղեցկագույն տեսարան, այդ թվում և Պֆաուենինզելը:

Պոտսդամի այգիներից ամենահայտնին Սան Սուսին է: Ֆրիդրիխ Մեծի հրամանով 1744 թվականին «Անապատային լեռան» վրա տնկվեցին խաղողի այգիներ: Այգու գլխավոր արահետը՝ 2,5 կմ երկարությամբ, կապում է Սան Սուսին Նոր պալատի հետ: Սան Սուսի այգին հարուստ է տեսարժան վայրերով: Բացի պալատներից, դահլիճներից, վանքերից և արձաններից, նրա տարածքում են գտնվում նաև բուսաբանական այգին և պատմական ալրաղացը:

 
Բելվեդերը Կլաուսբերգում՝ Սան Սուսի այգուց հյուսիս

Նոր այգին հիմնվել է 1787 թվականին: Այն արտահայտում էր այգիների ճարտարապետության ժամանակակից միտումները և տարբերվում էր Սան Սուսիի բարոկոյան ոճից: Ծառերը և թփերը չէին կտրվում, այլ պահպանում էին իրենց բնական տեսքը: Նոր այգու առավել հայտնի շինություններն էին Ցեցիլիենհոֆը և Մարմարե պալատները, ինչպես նաև ոչ մեծ մի բուրգ, որ տանում է դեպի ծաղկանոցի եգիպտական հատվածը:

 
Բաբելսբերգի այգուց տեսարան դեպի Գլինիկե ամրոցը Բեռլինում

Բաբելսբերգի ձևավորմամբ զբաղվում էին Պետեր Յոզեֆ Լեննեն և իշխան Գերման ֆոն Պյուկլեր-Մուսկաուն: Հաֆել գետի բլրոտ տարածքը վերածեցին այգու 1833 թվականին: Նրա տարածքում, բացի երկու պալատները, Ֆլատով աշտարակն է՝ 46 մ բարձրությամբ, որից բացվում է հիասքանչ տեսարան դեպի քաղաք: Բեռլինյան պատի կառուցումից հետո Բաբելսբերգի համար սկսվեց բարդ ժամանակաշրջան: Այգին հայտնվեց փակ սահմանային գոտում: Սակայն այժմ այգին վերականգնել է իր երևելի տեսքն ու գեղեցկությունը և բաց է այցելուների համար: Այգում է գտնվում Պոտսդամյան համալսարանի մի հատվածը:

Ընկերության կղզին գտնվում է քաղաքի կենտրոնում: Իր անունը ստացել է ավելի քան 150 տարի առաջ: Փիլիսոփա և այգեգործ Կարլ Ֆյորսթերի առաջարկով 1938-1940 թվականներին այստեղ է անցկացվել այգեգործական ցրտակայուն ծաղաթփերի և բույսերի առաջին մշտական ցուցադրությունը: Պոտսդամի ամենահին այգին Լյուստհարտենն է, որ հիմնվել է 1660 թվականին Ֆրիդրիխ Վիլհելմ Առաջինի կողմից: 2001 թվականին Լյուսհարտենը ստանում է ժամանակակից տեսք: Պոտսդամի Վայրի այգին, որ կոչում էին «Լեննեի մոռացված այգի», հիմնվել է 1843 թվականին, նրա տարածք կազմում է 875 հա: Պոտսդամի Ժողովրդական այգին քաղաքում ամենանորն է։ Այն բացվել է 2001 թվականին նախկին ռազմական նշանակության վայրում։ Ժողովրդական այգում է գտնվում պոտսդամյան Բիոսֆերան՝ արևադարձային այգի ջերմոցում, հաշվարկված 20 000 բույսերի համար։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել