Մադլեն Բրես (ֆր.՝ Madeleine Brès, ծննդյամբ՝ Ժեբլեն (Gebelin); նոյեմբերի 26, 1842(1842-11-26)[1], Բույարգ - նոյեմբերի 30, 1921(1921-11-30)[2][1], Մոնրուժ), ֆրանսիացի բժիշկ, առաջին ֆրանսուհին է, որը ստացել է բժշկական գիտությունների դոկտորի կոչում:

Մադլեն Բրես
Դիմանկար
Ծնվել էնոյեմբերի 26, 1842(1842-11-26)[1]
ԾննդավայրԲույարգ
Մահացել էնոյեմբերի 30, 1921(1921-11-30)[2][1] (79 տարեկան)
Մահվան վայրՄոնրուժ
ՔաղաքացիությունFlag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Ֆրանսիա
Մայրենի լեզուֆրանսերեն
ԿրթությունՓարիզի բժշկության դպրոց
Գիտական աստիճանբժշկության դոկտոր և բժշկական գիտությունների դոկտոր
Մասնագիտությունբժիշկ
Պարգևներ և
մրցանակներ
ակադեմիայի սպա և հանրակրթության սպա
Madeleine Brès Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է վարպետ-սայլապան Ժեբլենի ընտանիքում: Հոր ազդեցությամբ, որը հրավիրվել էր աշխատանքի Նիմ քաղաքի հիվանդանոցում, 8 տարեկան հասակում աղջիկն ունեցել է հակում բժշկության հանդեպ: Բուժակությամբ զբաղվող մի միանձնուհի Մադլենին համակրանքով է վերաբերվել և տվել է նրան այնպիսի պարզ հանձնարարություններ, ինչպիսիք էին պատրաստել բուսական թուրմեր և լոսյոններ:

Այդ ժամանակների սովորության համաձայն՝ Մադլենին ամուսնացրել են շատ վաղ տարիքում՝ տասնհինգ տարեկան հասակում. նա ստացել է Բրես ազգանունը:

1866 թվականին մադամ Բրեսը դիմել է Փարիզի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետի դեկան Չարլզ Ադոլֆ Վյուրցին խնդրանքով՝ թույլ տալ սովորել այդ ֆակուլտետում: Նա համաձայնել է այն պայմանով, որ Բրեսը կստանա բակալավրի աստիճան[3], ինչը նրան հաջողվել է երեք տարի անց: Դիպլոմ ստանալու համար պահանջվել է ամուսնու համաձայնությունը, քանի որ այդ ժամանակվա Ֆրանսիայի օրենքներով ամուսնացած կանանց իրավունքները սահմանափակ էին:

Նրա ընդունելությունը բժշկական ֆակուլտետում բացառիկ իրադարձություն էր, դրա իրականացման համար նրան անհրաժեշտ է եղել կայսրուհի Եվգենյայի և ժողովրդական լուսավորության նախարար Վիկտոր Դյուրյուի աջակցությունը:

Ֆրանս-պրուսական պատերազմի (1870-1871) ժամանակ, լինելով այրի և երեք երեխաների մայր, Մադլեն Բրեսը աշխատել է Սալպետրիերի հիվանդանոցում՝ որպես ինտերնատուրայի ուսանող: 1875 թվականի հունիսի 3-ին, 33 տարեկան հասակում, գերազանց գնահատականներով ստացել է բժշկական գիտությունների դոկտորի դիպլոմը՝ պաշտպանելով Շ.Ա.Վյուրցի ղեկավարությամբ կրծքով կերակրման վերաբերյալ իր գիտական աշխատությունը: Ատենախոսությունը հաստատել է մայր-երեխա փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև կրտսեր հասակի երեխաների հիգիենայի ոլորտում նրա մասնագիտանալու ձգտումը: Մադլեն Բրեսը առաջին կինը չէր, որը բժշկական աստիճան է ունեցել Ֆրանսիայում, նրանից հինգ տարի առաջ էր անգլիացի Էլիզաբեթ Գարեթ Անդերսոնը (1870), սակայն նա է դարձել առաջին դիպլոմ ստացած ֆրանսուհի բժիշկը:

Իր կարիերայի ընթացքում Մադլեն Բրեսը զբաղեցրել է հիգիենայի պրոֆեսորի պաշտոնը և դասավանդել է հատկապես Փարիզի մանկապարտեզների վարիչներին: Նա ղեկավարել է «Կնոջ և երեխայի հիգիենան» ամսագիրը և հեղինակ է երեխաների խնամքի վերաբերյալ մի շարք գրքերի: Ներքին գործերի նախարարի հանձնարարությամբ նա մեկնել է Շվեյցարիա՝ մսուր-մանկապարտեզների կազմակերպումն ու գործունեությունն ուսումնասիրելու համար: 1893 թվականի մայիսի 28-ին Բատինյոլ թաղամասի Նոլե փողոցում Թեոֆիլ Ռուսելը բացել է Փարիզի առաջին մսուր-մանկապարտեզը:

Մադլեն Բրեսը մահացել է 79 տարեկան հասակում աղքատության մեջ:

Աշխատանքներ և հրապարակումներԽմբագրել

  • De la mamelle et de l’allaitement. imp. E. Martinet, 1875. Texte intégral
  • L’Allaitement artificiel et le biberon, G. Masson (Paris), in-8°, 77 p. et pl., 1877.

ՀիշողությունԽմբագրել

Մադլեն Բրեսի անունն են կրում մի քանի դպրոցներ և մսուր-մանկապարտեզներ Մոնպելիեում, աշխարհագրական օբյեկտներ Պերպինյանում և Պլեզիրում, Արժանտյոյում գտնվող հիվանդանոցային կենտրոնի տաղավարը (Վալ դը Ուազ բաժանմունքում), որը բացվել է 2013 թվականին:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 https://www.geneastar.org/genealogie/?refcelebrite=gebelinmagd
  2. 2,0 2,1 2,2 Свидетельство о смерти
  3. Соответствует сегодняшнему аттестату о среднем образовании

ԱղբյուրներԽմբագրել

  • Portraits de médecins : Madeleine Brès
  • Madeleine Brès(չաշխատող հղում)
  • " Mme Brès (née Madeleine Gebelin) " in: Dictionnaire national des contemporains : contenant les notices des membres de l’Institut de France, du gouvernement et du parlement français, de l’Académie de médecine,Tome 4, sous la dir. de C.-E. Curinier, Office général d'éd. de librairie et d’impr. (Paris), 1899—1919
  • Un très beau portrait de Madeleine Brès dans le livre Femmes d’exception en Languedoc-Roussillon de Hubert Delobette, Le Papillon Rouge Éditeur, 2010. 978-2-917875-13-1
  • Jean-Louis Debré. Les oubliés de la République, Fayard (Paris) 2008, 320 pages, Extrait en ligne
  • Briquez, Cécile Lambert. Féminisation de la médecine de 1875 à 1945 Diss. 2012.

Արտաքին հղումներԽմբագրել