Կոնստանտինոս Գավրաս (հուն․՝ Κωνσταντίνος Γαβράς; փետրվարի 12, 1933(1933-02-12)[1][2][3][…], Iraia, Gortynia Municipality[4][5]), հայտնի է նաև Կոստա-Գավրաս (ֆր.՝ Costa-Gavras), արմատներով հույն ֆրանսիացի ռեժիսոր և սցենարիստ։ «Օսկար» մրցանակի դափնեկիր։ Հայտնի է որպես քաղաքական սուր թեմաներով ֆիլմերի հեղինակ՝ առաջին հերթին հույն գրող Վասիլիս Վասիլիկոսի գրքի հիման վրա գրված «Զետա» ֆիլմը և Չեխոսլովակիայում «Սլանսկու գործի» մասին «Խոստովանություն» ֆիլմը։

Picto infobox cinema.png
Կոստա Գավրաս
հուն․՝ Κώστας Γαβράς
Costa-Gavras César 2018.jpg
Ծնվել էփետրվարի 12, 1933(1933-02-12)[1][2][3][…] (88 տարեկան)
ԾննդավայրIraia, Gortynia Municipality[4][5]
ԿրթությունՓարիզի կինեմատոգրաֆիայի ինստիտուտ
ՔաղաքացիությունFlag of France.svg Ֆրանսիա և Flag of Greece.svg Հունաստան[6]
Մասնագիտացումկինոռեժիսոր, կինոպրոդյուսեր, սցենարիստ և դերասան
ԱմուսինMichèle Ray-Gavras?
ՊարգևներԱմերիկայի սցենարիստների համքարության մրցանակ, Օսկար մրցանակ լավագույն ադապտացված սցենարի համար, Էդգար Ալան Պոյի մրցանակ, ԱՄՆ կինոքննադատների ազգային խորհրդի մրցանակ օտար լեզվով լավագույն ֆիլմի համար, New York Film Critics Circle Award for Best Director?, Կաննի կինոփառատոնի ժյուրիի մրցանակ, Լուի Դելյուկի մրցանակ, Միացյալ Ազգերի մրցանակ, Կաննի մրցանակ լավագույն ռեժիսուրայի համար, Ոսկե արմավենի, London Film Critics Circle Award for Film of the Year?, Լոնդոնի կինոքննադատների խմբակի մրցանակ տարվա ռեժիսորի համար, Ոսկե արջ, «Սեզար» մրցանակ լավագույն սցենարի համար, Կատալոնիայի միջազգային մրցանակ, Օսկար լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար, Գաբրիելա Միստրալի շքանշան, Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ, Պատվո ազգային շքանշանի ասպետ, European Film Academy Honorary Award? և Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարանի պատվավոր դոկտոր
IMDbID ID 0002020

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է Արկադիա մարզի Լուտրա-Իրեաս գյուղում։ Հունաստանի օկուպացիայի ժամանակ նրա ընտանիքը ապրել է Պելոպոնեսում, իսկ պատերազմից հետո տեղափոխվել է Աթենք։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Գավրասի հայրը եղել է Հունաստանի ազգային-ազատագրական ճակատի ձախ թևի անդամ, իսկ պատերազմից հետո նա ձերբակալվել է կոմունիզմի հանդեպ համակրանքի կասկածանքով։ Գավրասի ընտանիքը ստիպված է եղել լքել Հունաստանը։ Կոստա-Գավրասը ավարտել է Ֆրանսիայի միջնակարգ դպրոցը և 1951 թվականին սկսել է Սորբոնում սովորել[7], սակայն 1956 թվականին թողնում է համալսարանը և գնում կինեմատոգրաֆի։ Բարձրագույն կինեմատոգրաֆիական կրթություն ստացել է Փարիզի ԻԴԵԿ ինստիտուտում։ Եղել է ռեժիսորներ Ռենե Կլերի, Անրի Վերնոյի, Ժակ Դեմիի և Ռենե Կլեմանի օգնականը։

Գավարսը երբեք չի աշխատել Հունաստանում և ֆիլմեր չի նկարահանել հունարեն։

1982-1991 թվականներին և 2007 թվականից եղել է ֆրանսիական կինեմատոգրաֆի նախագահ։

ՍտեղծագործությունԽմբագրել

1965 թվականին նորամուտը կատարել է որպես էկրանավորման ռեժիսոր Սեբաստիան Ժապրիզոյի «Մարդասպանները քնած վագոններում» ֆիլմում՝ Իվ Մոնտանի գլխավոր դերում։ Լարված դետեկտիվ-քրեական ինտրիգը ներկա է Կոստա-Գավրասի մյուս ֆիլմերում, որոնք հիմնված են վավերագրական նյութերի վրա և քաղաքականապես կանխամտածված են։ Բայց ռեժիսորի համար կարևոր է ոչ այնքան իրադարձությունների քաղաքական ասպեկտը, որքան հումանիտար պաթոսը, հետաքրքիր է տոտալիտար իշխանության դրսևորումների հետ բախվող մարդը, որքան էլ այն կոչվի ՝ «Սև գնդապետների» ռեժիմ, հիտլերյան ֆաշիզմ, ստալինյան սոցիալիզմ, լատինաամերիկյան խունտա։ Գավրասը ցույց է տալիս, թե ինչպես է պատմությունը, քաղաքականությունը, հասարակությունը, ուժի ինստիտուտները, կուսակցությունները ազդում մասնավոր մարդու ճակատագրի վրա։ Լինելով աշխարհի քաղաքացի և տարբեր երկրներում կինո նկարահանելով՝ Կոստա-Գավրասը ճանաչվեց որպես կոսմոպոլիտ՝ բառի լավագույն իմաստով, իսկական հումանիստական նկարիչ, որին հուզում է չարիքի դեմ բարու գլոբալ պայքարը, այլ ոչ թե միայն քաղաքական կրքերը։

ՖիլմագրությունԽմբագրել

  • 1958 — Les Rates (կարճամետրաժ ֆիլմ)
  • 1965 — Մարդասպանները քնած վագոններում / Compartiment tueurs
  • 1967 — Մեկ ավելորդ մարդ / Un homme de trop[fr]
  • 1969 — Զետա / Z
  • 1970 — Խոստովանություն / L’Aveu
  • 1973 — Պաշարման դիրքորոշումը / État de siège
  • 1975 — Հատուկ բաժին / Section spéciale
  • 1979 — Կնոջ լույսը / Clair de femme
  • 1982 — Անհայտ կորած / Missing
  • 1983 — Հաննա Կ․ / Hanna K.[en]
  • 1986 — Ընտանեկան խորհուրդ / Conseil de famille
  • 1988 — Նվիրյալ / Betrayed
  • 1989 — Երաժշտական արկղ / Music box[fr]
  • 1991 — Մոռացության դեմ / Contre l’oubli (հատված «Կիմ Սեն Մանայի համար» ֆիլմից)
  • 1992 — Փոքրիկ ապոկալիպսիս / La petite apocalypse
  • 1995 — Լյումիերը և կազմակերպությունը / Lumière et compagnie (сегмент)
  • 1995 — Նիցի առիթով, շարունակություն (վավերագրական ֆիլմ) / À propos de Nice, la suite[fr]
  • 1997 — Խելագար քաղաք / Mad City
  • 2002 — Ամեն / Amen
  • 2005 — Գիլյոտին / Le couperet
  • 2009 — Դրախտ Արևմուտքում / Eden à l’Ouest
  • 2012 — Կապիտալ / Le capital

Մրցանակներ և անվանակարգերԽմբագրել

  • «Զետա», 1969 թվական
    • Կաննի կինոփառատոնի ժյուրիի հատուկ մրցանակ՝ 1969 թվական
    • «Օսկար» -«Լավագույն արտասահմանյան ֆիլմ», «Օսկար»-«Լավագույն մոնտաժ»
    • Լուի Դելյուկի մրցանակը «Պաշարման դիրքորոշում» ֆիլմի համար՝ 1972 թվական։
    • ՄԱԿ-ի մրցանակ «Պաշարված դիրքորոշում» ֆիլմի համար, ինչպես նաև արժանացել է լավագույն երաժշտության համար՝ BAFTA մրցանակի (Միկիս Թեոդորակիս), լավագույն արտասահմանյան ֆիլմի համար՝ «Ոսկե գլոբուս» մրցանակի , Նյու Յորքի կինոքննադատների ընկերության երկրորդ մրցանակի «Լավագույն ռեժիսոր» (Կոստա Գավրաս) և «Լավագույն սցենար» (Ֆրանկո Սոլինաս) անվանակարգերում, ինչպես նաև «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում երրորդ մրցանակ՝ 1974 թվականին։
  • «Հատուկ բաժին» - Կաննի կինոփառատոնի մրցանակ՝ 1975 թվական։
  • «Անհայտ կորած», 1982 թվական
    • Կաննի կինոփառատոնի «Ոսկե արմավենու ճյուղ» (գլխավոր մրցանակ)՝ 1982 թվական և Ջեք Լեմոնուի լավագույն դերասանական մրցանակ
    • «Օսկար» — «Լավագույն օրիգինալ սցենար»։
  • «Երաժշտական արկղ», 1989 թվական
  • «Ամեն», 2002 թվական
    • «Սեզար» 2003 թվական — «Լավագույն օրիգինալ սցենար»
  • Մոսկվայի 35-րդ միջազգային կինոփառատոնի մրցանակ «Համաշխարհային կինեմատոգրաֆում ունեցած ավանդի համար»

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել