Կոլա Իդրոմենո

ալբանացի նկարիչ, բնանկարիչ, ճարտարապետ, բեմանկարիչ, քանդակագործ, լուսանկարիչ, գծանկարիչ

Կոլա Իդրոմենո[Նշում 1] (ալբ․՝ Kolë Idromeno / Կոլ Իդրոմենո ալբ․՝ Kol Idromeno, օգոստոսի 15, 1860(1860-08-15)[1][2], Շկոդեր, Ալբանիա - դեկտեմբերի 12, 1939(1939-12-12)[2], Շկոդեր, Ալբանիա), ալբանացի նկարիչ, բնանկարիչ, ճարտարապետ, բեմանկարիչ, քանդակագործ, լուսանկարիչ, գծանկարիչ։

Կոլա Իդրոմենո
Kole Idromeno Self-portrait.jpg
Ի ծնեալբ․՝ Kolë Idromeno
Ծնվել էօգոստոսի 15, 1860(1860-08-15)[1][2]
ԾննդավայրՇկոդեր, Ալբանիա
Վախճանվել էդեկտեմբերի 12, 1939(1939-12-12)[2] (79 տարեկան)
Մահվան վայրՇկոդեր, Ալբանիա
Ազգությունալբանացի
ՔաղաքացիությունFlag of Albania (1939–1943).svg Ալբանիա
Մասնագիտությունլուսանկարիչ, քանդակագործ, ճարտարագետ, ճարտարապետ, նկարիչ և երաժիշտ
Ոճռեալիզմ
Ժանրդիմապատկեր
Ուշագրավ աշխատանքներՔույր Տոնա
Commons-logo.svg Kolë Idromeno Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Կոլա Իդրոմենոն ծնվել է 1860 թվականի օգոստոսի 15-ին Շկոդերում (Օսմանյան կայսրության եվրոպական մասում, այժմ` Հյուսիսարևմտյան Ալբանիա)[Նշում 2]։ Նրա պապը` Անդրեա Իդրոմենոն, եղել է գեղանկարիչ և աստվածաբանության դոկտոր, իսկ հայրը Արսեն Իդրոմենոն կահույքի դիզայներ և նույնպես գեղանկարիչ[3]։

ԳեղանկարիչԽմբագրել

 
Նկարչի քրոջ դիմանկարը
(նկարը հայտնի է նաև որպես «Ալբանական Մոնա Լիզա»), 1883. կտավ/յուղաներկ 75 × 60 սմ
 
Շկոդերի տեսքը 1910 թվականին, փոստային բացիկ (նկարը` Կոլա Իդրոմենոյի)

1871 թվականից մինչև 1875 թվականին պատանին մասնավոր դասեր է ստացել շկոդերցի նկարիչ և լուսանկարիչ իտալացի էմիգրանտ Պետրո Մարուբիի (1834-1903) ստուդիայում։ 1875 թվականին Կոլան հաղթել է Վենետիկի գեղարվեստի ակադեմիայում սովորելու համար հայտարարված մրցույթում։ Վենետիկում Իդրոմենոն ծանոթացել է ճարտարապետության, գեղանկարչության և քանդակագործության գլուխգործոցների հետ, որոնցում միախառնված էին բյուզանդական և գոթական միջնադարի, Ռենեսանսի և Բարոկկոյի ավանդույթները։ 1878 թվականին վերադարձել է Շկոդեր և ակտիվորեն մասնակցել քաղաքի մշակութային և հայրենասիրական շարժմանը։

 
Կոլա Իդրոմենո հետիոտնային փողոցը (Rruga Kolë Idromeno) Շկոդերում

1883 թվականին Իդրոմենոն ստեղծել է քրոջ` Տոնայի դիմանկարը, որը դարձել է գեղանկարչի ամենամեծ ձեռքբերումներից մեկը և համարվել ալբանական ազգային արվեստի Վերածննդի ժամանակաշրջանի առաջին հոգեբանական դիմանկարը[4]։ Բնորդուհին հագել է սկուտարցի աղջկա ավանդական տարազ, որը ընդգծում է նրա ամոթխածությունը և հոգեկան մաքրությունը[Նշում 3]։ Կոլա Իդրոմենոյին համարում են 19-20-րդ դարերի ալբանական ռեալիստական գեղանկարչության հիմնադիրը[5]։

ՃարտարապետԽմբագրել

Իդրոմենոն որքան որ լայնորեն հայտնի է որպես գեղանկարիչ, այնքան էլ քիչ հայտնի է որպես ճարտարապետ։ 20-րդ դարի առաջին տարիներին շինարարական նախագծերի նրա պատվերները մասնակիորեն պահպանվել են արխիվում։ Մասնագետները ենթադրում են, որ նա կյանքի վերջին տարիներին Շկոդերում կառուցվող շինությունների համար մշակել է ավելի քան 100 նախագիծ[6]։ 2013 թվականին կայացած ցուցահանդեսում ցուցադրվել են հեղինակի կողմից կատարված նկարչական էսքիզների 50 լուսանկարների պատճեններ և 25 հեղինակային լուսանկարներ, որոնք մամնավորում են մինչև 1939 թվականը իրականացված նախագծեր։

ՀիշատակԽմբագրել

Շկոդերում գոյություն ունի Կոլա Իդրոմենոյի հետիոտնային փողոց, որտեղ պահպանվել են 20-րդ դարի սկզբի վավերական պատկերներ [1][2] Archived 2013-07-15 at the Wayback Machine.[3](չաշխատող հղում):

ՆշումներԽմբագրել

  1. Албанская [ ë ] читается в конце слова как а / я (տես ալբաներենի այբուբեն)
  2. Вторая половина XIX века в Оттоманской империи совпала с эпохой её упадка (см. Танзимат); технический прогресс в странах Европы выявил бесперспективность жизненного уклада, насаждаемого в европейских владениях Порты, и обеспечил широкое национально-освободительное движение на Балканах вообще, и в Албании, в частности. Одновременно растёт интерес к культурной идентичности албанцев, укрепляются светские формы искусства
  3. Скутари — другое звучание названия города и округа Шкодер, закреплённое в названии административной единицы Османской империи конца XIX-го — начала XX века Скутари (вилайет).

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Delarge J. Le Delarge (ֆր.)Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  3. Frashëri Gjergj.։ «Idromeno, Kol (1860 - 1939), painter, architect, sculptor, photographer» (անգլերեն)։ Grove Art Online։ Վերցված է 2015-06-20 
  4. Halilaj Valbona.։ «Un artista sconosciuto: Kolë Idromeno» (it; sq)։ Tili.it : ALBATROS։ Վերցված է 2015-06-20 
  5. «Kole Idromeno : Biography (Figurative art / Painting)» (անգլերեն)։ Mezuraj Museum։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-02-15-ին։ Վերցված է 2015-06-20 
  6. Видео, 1 мин. 30 с.: Кола Идромено, неизвестный архитектор: «I Panjohuri arkitekt Kolë Idromeno - News, Lajme» (ալբաներեն)։ VizionPlusTV։ Վերցված է 2015-06-20 

ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել