HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Լապլանդիա (այլ կիրառումներ)

Լապլանդիա (ֆիններեն՝ Lappi, շվեդերեն՝ Lappland, նորվ.՝ Lapland), բնաշխարհ Եվրոպայի հյուսիսում՝ Նորվեգիայում, Շվեդիայում, Ֆինլանդիայում և Ռուսաստանի Մուրմանսկի մարզի արևմուտքում, հյուսիսային լայնության 64֊66օ֊ից հյուսիս։ Սաամներ (լոպարներ) ժողովրդի տարաբնակեցման հիմնական շրջանն է։

Լապլանդիա
LocationSapmi.png
Տեսակտարածաշրջան, մշակութային շրջան և ethnic territory?
ՄայրցամաքԵվրոպա
ԵրկիրFlag of Norway.svg Նորվեգիա, Flag of Sweden.svg Շվեդիա, Flag of Finland.svg Ֆինլանդիա և Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Մակերես388 350 կմ²

Հաճախ Լապլանդիայի անվան տակ հասկանում են շվեդական Լափլանդ նահանգը։ Սակայն, այլ դեպքերում Լապլանդիայի անվան տակ հասկանում են ավելի ընդլայնված տարածք, որը հիմնականում համընկնում է Հյուսիսային Կալոտի հետ (Ֆենոսկանդիայի մի մասը, որը գտնվում է Հյուսիսային բևեռային շրջանից հյուսիս), ինչն ավելի է համապատասխանում սաամների պատմական տարաբնակեցմանը։

Լապլանդիան երբեք չի եղել միավորված պետական կազմավորում։ Ներկա դրությամբ այն բաժանված է չորս պետությունների՝ Նորվեգիայի, Շվեդիայի, Ֆինլանդիայի և Ռուսաստանի (Կոլայի թերակղզի) միջև։ Սաամներն ունեն վառ արտահայտված ազգային ինքնություն, ինչպես նաև դրոշ և հիմն, իսկ նրանց իրավունքները ներկայացնում են մշակութային ինքնակառավարման ընտրովի մարմինները՝ Սաամական խորհրդարանը։

ՍապմիԽմբագրել

 
Սաամների դրոշը

Անվանումը ստացել է սաամներ (լոպարներ) ժողովրդի անունից[1]։ Սաամները իրենց երկիրն անվանում են Սապմի (հյուսիսսաամական լեզվից թարգամանաբար «Sápmi» բառը նշանակում է «սաամների երկիր»[2])՝ այդ անվան տակ հասկանալով իրենց ավանդական տարաբնակեցման տարածքը։ Այդ բառը սովորաբար կիրառվում է որպես Լապլանդիայի հոմանիշ, սակայն այդ երկու հասկացությունների միջև գոյություն ունի որոշակի տարբերություն, քանի որ Հյուսիսային Կալոտի ամբողջ տարածքը չի համարվում սաամների ավանդական տարաբնակեցման տարածք։ Բացի այդ, Սապմիի մի մասը գտնվում է Հյուսիսային բևեռային շրջանից հարավ։

Sápmi բառը օգտագործվում է տարբեր կազմակերպությունների անվանումներում, որոնք կապ ունեն սաամների հետ։ Օրինակ՝ Նորվեգիայի և Շվեդիայի ռադիոկայանները համապատասխանաբար կոչվում են NRK Sápmi և SR Sápmi։

Մշակութային ազդեցությունԽմբագրել

  • Լապլանդիան համարվում է Սանտա Կլաուսի, Ձմեռ Պապի և նրանց սաամական գործընկեր Մուն Կալսայի ծննդավայրը[3]։ Ռովանիեմի քաղաքից 9 կմ հեռավորության վրա կառուցվել է Սանտա Կլաուսի գյուղ զվարճանքների այգին, նվիրված Ձմեռ Պապին, որին Ֆինլանդիայում անվանում են Յոուլուպուկկի (ֆիններեն՝ Joulupukki
  • «Նիլսի զարմանահրաշ ճանապարհորդությունը վայրի սագերի հետ» պատմվածքի գործողությունների մոտ կեսը տեղի են ունենում Լապլանդիայում։

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս» 
  2. Jonas Karlsbakk. (2012-11-10)։ «Саамскому парламенту необходимо право вето»։ Интернет-агентство BarentsObserver.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-11-19-ին։ Վերցված է 2012-11-12 
  3. ««В России появилась ещё одна родина Деда Мороза», 17 декабря 2003»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-11-22-ին։ Վերցված է 2015-12-08 

ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 489