Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուս

Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուս (պարս․՝ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی — Sepâh-e pâsdârân-e enqelâb-e Eslâmi), հանդիպում են Հեղափոխական գվարդիա[1][2] և Պասդարան անվանումները[3][4]), էլիտար իրանական ռազմաքաղաքական կազմավորում, որը ստեղծվել է 1979 թվականին Իսլամական հեղափոխական կոմիտեների ռազմականացված ջոկատներից, Իրանի շիաների առաջնորդ մեծ այաթոլլա Խոմեյնիի կողմնակիցներից[5]։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել իրանա-իրաքյան պատերազմին, ինչպես նաև Հըզբոլլահ կազմակերպության ստեղծմանը։ Պաշտոնապես Իրանի զինված ուժերի մի մասն է։

Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուս
Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg
Ընդհանուր տեղեկություն
Տեսակզինված ուժերի տեսակներ և ռազմական կազմակերպություն
ԵրկիրFlag of Iran.svg Իրան
Մտնում էԻրանի զինված ուժեր
Ներառնում էGround Forces of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution?, Navy of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution?, Aerospace Force of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution?, Քուդս ուժեր և Basij?
Թվակազմ125 000 մարդ
ՇրաբԹեհրան, Իրան
ԿարգախոսPrepare against them whatever you are able of power. և وأعدوا لهم ما استطعتم من قوة
Ստեղծվեցմայիսի 5, 1979
ՀիմնադիրՌուհոլլա Խոմեինի
ՃակատամարտերԻրանա-իրաքյան պատերազմ, Լիբանանի Քաղաքացիական պատերազմ, insurgency in Balochistan? և Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմ
Կայքչկա

2019 թվականին ԱՄՆ-ի[6], Սաուդյան Արաբիայի[7] և Բահրեյնի[7] իշխանությունները Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը  հայտարարեցին ահաբեկչական կազմակերպություն։

ԳործառույթներԽմբագրել

Կորպուսը նախատեսված է Իրանի իսլամական հեղափոխության և նրա նվաճումների պաշտպանության համար[8] (պաշտպանության բարձրագույն խորհրդի որոշմամբ՝ Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսը աջակցություն է ցուցաբերում բանակին՝ պետության անկախության, տարածքային ամբողջականության և իսլամական հանրապետական կարգի պաշտպանության գործում), գործող Սահմանադրության շրջանակներում իսլամի գերիշխանության տարածման, աշխարհում մուսուլմանական գաղափարների իրականացմանը մշտական աջակցության, Իսլամական հեղափոխության դեմ հանդես եկող քայքայիչ տարրերի դեմ պայքարի, տարերային աղետների դեպքում փրկարարական գործողությունների անցկացման, հասարակական կարգի պահպանության ուժերին օգնություն ցուցաբերելու, ինչպես նաև իսլամական հեղափոխության դեմ հանդես եկող, այդ թվում՝ պետական հաստատությունների, կրոնական և քաղաքական գործիչների անվտանգության ապահովման, հետախուզության և հակահետախուզության մարմիններին օգնություն ցույց տալու, բանակային ստորաբաժանումների հետ փոխգործակցելիս Իրանի զինված ուժերի հզորացման, ժողովրդական աշխարհազորի ստեղծման և ռազմական պատրաստության գործում՝ Բասիջը։

Իրանի ամենաազդեցիկ գործիչներից մեկի՝ այաթոլլա Մոնտազերիի խոսքով՝ պահապանների կորպուսը Իսլամական ժողովրդական հեղափոխության զավակն է և իր տեսակի մեջ միակ մարմինն է, որն ունի կրոնական, քաղաքական և ռազմական լայն լիազորություններ։

ՂեկավարությունԽմբագրել

Գերագույն գլխավոր հրամանատարը մեծ այաթոլլա Ալի Խամենեին է։

Գլխավոր հրամանատարը բրիգադի գեներալ Հոսեյն Սալամին է։

ԻՀՊԿ կանոնադրության համաձայն, որը հաստատվել է 1982 թվականի մայիսին, նրա գերագույն գլխավոր հրամանատարը ռահբարն է՝ Իրանի բարձրագույն ղեկավարը։ ԻՀՊԿ-ն բաղկացած է գլխավոր հրամանատարությունից, Միացյալ շտաբից, ցամաքային, ռազմաօդային և ռազմածովային ուժերից, որի կազմի մեջ մտնում են Կոդս հատուկ նշանակության ուժերը և Բասիջ ժողովրդական աշխարհազորի ուժերը։ Ռազմական գործերի վերաբերյալ ԻՀՊԿ-ն ղեկավարվում է հրամանատարության բարձրագույն խորհրդի, տեղակալների աշխատակազմի, ԻՀՊԿ-ի միավորված շտաբի և ԻՀՊԿ-ի տեսակների, օպերատիվ և տարածքային հրամանատարությունների շտաբների վրա հենվող գլխավոր հրամանատարի կողմից։ Նա պատասխանատու է հետախուզության օպերատիվ պատրաստման, պլանավորման, կազմակերպման և վարման, կորպուսը նոր կադրերով համալրելու, անձնակազմի ռազմական և գաղափարական-քաղաքական պատրաստվածության, քարոզչական և հրատարակչական գործունեության, ինչպես նաև ժողովրդական աշխարհազորի ուսուցման համար։ ԻՀՊԿ-ի գլխավոր հրամանատարը նշանակվում է անձամբ ռահբարի կողմից և  ենթարկվում է միայն նրան։ Հոգևոր գործերի վերաբերյալ կորպուսի բոլոր ղեկավար մարմինները գտնվում են բարձրագույն ղեկավարի մշտական ներկայացուցչի՝ խոջաթ ալ իսլամի ենթակայության տակ (շիա հոգևորականության բարձրագույն տիտղոսներից մեկը)։ Նա հոգևորական է և, կանոնադրության համաձայն, պարտավոր է հետևել, որ կորպուսի բոլոր գործերը և հրամանատարության որոշումները համապատասխանեն շարիաթի նորմերին և երկրի ղեկավարի ցուցումներին, այսինքն՝ ըստ էության գլխավոր կոմիսար է։ ԻՀՊԿ բոլոր օղակների նկատմամբ վերահսկողություն ապահովելու համար խոջաթ ալ իսլամ նշանակում է նրանցից յուրաքանչյուրում իր ներկայացուցիչներին կոմիսարների պարտականությունները կատարող իրավասու անձանց թվից։

Մասնաշենքի հատուկ նախարարությունը զբաղվում է վարչաֆինանսական և իրավական գործունեությամբ, ապահովում է մասնաշենքը նյութատեխնիկական միջոցներով, կապ է պահպանում կառավարության և խորհրդարանի (մենջլիս) հետ, իրականացնում է անհրաժեշտ օբյեկտների և կառույցների շինարարություն։ Ընդ որում, կորպուսի նախարարը թեև կառավարության անդամ է, սակայն չի մտնում պաշտպանության բարձրագույն խորհրդի մեջ, որտեղ կորպուսը ներկայացված է ԻՀՊԿ հրամանատարներին։

Տարածքային պատասխանատվությունԽմբագրել

Իրանի ողջ Իսլամական Հանրապետությունը, որը բաղկացած է 30 նահանգներից, բաժանված է ԻՀՊԿ-ի 16 օկրուգներում (շտաբների և խորհուրդների գտնվելու վայրեր), որոնք իրենց հերթին բաղկացած են վարչական շրջաններից, այնուհետև՝ բազաներից և պաշտոններից։ Շրջանի սահմանները պարտադիր չէ, որ համընկնեն նահանգների սահմանների հետ և ավելի հաճախ գտնվում են մի քանի նահանգների տարածքում։

ԶորքերԽմբագրել

Բաղկացած է ցամաքային, ռազմածովային, օդային ուժերից և ժողովրդական աշխարհազորից։ 1988 թվականին ընդհանուր թիվը կազմել է ավելի քան 350 հազար մարդ[9]։

Ցամաքային զորքերԽմբագրել

ԻՀՊԿ-ի կազմում զորքերի հիմնական և ամենամեծաքանակ տեսակն է։  Մարտական կազմի մեջ մտնում են 17 դիվիզիա (10 հետևակային, 2 զրահատանկային և 5 մեխանիզացված), 15-20 առանձին բրիգադներ (հրետանային, հրթիռային, զենիթահրթիռային, պարաշյուտային, հատուկ նշանակության, կապի, ինժեներասակրավորական, քիմիական պաշտպանության, հետևակային, զրահատանկային), սահմանային մասեր և գաղափարական մշակման մասեր։ ԻՀՊԿ-ն ունի մոտ 470 տանկ (Տ-55, Տիպ 69, Տ-62, Տ-72), դաշտային հրետանու 366 հրանոթ և 40 համազարկային կրակի ռեակտիվ համակարգ, 140 միավոր զենիթային միջոցներ, 620 հետևակի մարտական մեքենա և զրահափոխադրիչ։ Թվաքանակը՝ 100 հազարից մինչև 400 հազար մարդ[10][11]։

Ռազմաօդային ուժերԽմբագրել

Իրանի զինված ուժերի ինքնուրույն տեսակ։ Սպառազինության մեջ են գտնվում 300 մարտական և 100 ռազմատրանսպորտային ինքնաթիռներ՝ F-4, F-5, F-14, Բոինգ-707, Բոինգ-737, Բոինգ-747, Սու-24, Միկոյան ՄԻԳ-29, ինչպես նաև ՄԻ-8 ուղղաթիռներ։ Հակաօդային պաշտպանության զինանոցում երկիր-օդ հրթիռն է։ Բացի այդ, կան հրթիռային մասեր և ստորաբաժանումներ, օժանդակ ավիացիայի մասեր, ուսումնական կենտրոններ և պոլիգոններ։ ԻՀՊԿ-ի ՌՕՈՒ-ի գլխավոր հարվածային ուժը հրթիռային զորքերն են։ Թիվը 45 հազար է (այդ թվում՝ 15 հազարը՝ ՀՕՊ-ում)[10][11]։

Հրամանատար՝ բրիգադի գեներալ Ամիր-Ալի Հաջիզադե (2009 թվականից)։

Ռազմածովային ուժերԽմբագրել

Բաղկացած է շտաբից, չորս առանձին հրամանատարություններից, երեք ՀՄՄ-ներից, մարտական միավորումներից և մասերից, ապահովման, սպասարկման ստորաբաժանումներից, հաստատությունների ուսումնական կենտրոններից։ Սպառազինության մեջ կան 3 սուզանավեր, 3 գերմալ սուզանավեր, 3 ֆրեգատ՝ կառավարվող հրթիռային զենքով, 2 կորվետ, 20 հրթիռային նավակներ, 20-ից ավելի տորպեդային նավակներ, 13 դեսանտային նավեր, 6 նավեր՝ օդային բարձերով, 3 ականանավեր, 28 օժանդակ նավեր։ Ծովային ավիացիայի սպառազինություն (մոտ 2 000 մարդ)՝ 22 ինքնաթիռներ, 15 ուղղաթիռներ։ Ծովային հետևակի երեք բրիգադներ ունեն ավելի քան 5 հազար ծովային հետևակայիններ)։ Հրթիռային զորքերի չորս բրիգադներում ավելի քան 300 հականավային հրթիռային համալիրներ են։ Թվաքանակը՝ 18 հազարից մինչև 25 հազար մարդ[10][11]։

ԲասիջԽմբագրել

Իրանի ժողովրդական աշխարհազորի կամավորական ջոկատներ։ Բասիջի թվաքանակը մոտ 10 մլն է[12]։

Ռազմական և գաղափարական պատրաստվածությունԽմբագրել

Իրանի կրոնական-քաղաքական ղեկավարությունը մեծ ուշադրություն է դարձնում փասդարաններին բարոյական և նյութական աջակցությանը[13]։ Պասդարաններին դաստիարակելու համար ակտիվորեն օգտագործվում են ԶԼՄ-ները։ Իրանում ԻՀՊԿ-ի համար մի քանի ռադիո և հեռուստահաղորդումներ կան։ Հրատարակվում են նաև կրոնական-քաղաքական բովանդակության քարոզչական գրքույկներ, այդ թվում՝ նյութերի մի մասը հրատարակվում է օտար լեզուներով (անգլերեն, արաբերեն)՝ օտար ընթերցողի համար։ Լայնորեն օգտագործվում է տեսողական քարոզչությունը։ Մարտական տեխնիկան մակագրված է Սուրբ Ղուրանից, տանկերը և զրահամեքենաները զարդարված են դրոշներով՝ կանաչ (իսլամի գույնը) և կարմիր (անձնազոհության գույնը)։

ԻՀՊԿ-ի վրա դրված են աշխարհազորի ստեղծման և պատրաստման խնդիրները։ Կանոնադրության համաձայն՝ աշխարհազորի բոլոր անդամները բաժանվում են երեք կատեգորիաների՝ հասարակ (շարքային) անդամներ, որոնք անցել են ընդհանուր նախնական պատրաստության դասընթաց և ընդգրկված են շարքային կազմում, ակտիվ՝ ընդհանուր պատրաստության դասընթացից հետո շարունակել են զբաղվել առանձին ծրագրով, և հատուկ (հատուկ)՝ ԻՀՊԿ պահեստազորում ընդգրկված մարտիկներ։ Վերջին կատեգորիան մշտապես կապ է պահպանում մասնաշենքի հետ, և նրանց տրվում է ԻՀՊԿ աշխատակցի անձնական վկայականը։

Մասնակցություն մարտական գործողություններինԽմբագրել

ԻՀՊԿ-ն Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմին մասնակցում է Բաշշար ալ-Ասադի կողմից։ 2015 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Հալեպի մերձակայքում զոհվել Է ԻՀՊԿ գեներալ Հոսեյն Համադանին[14]։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 12-ին Սիրիայի տարածքում մարտերում զոհվել են կորպուսի բարձրաստիճան զորահրամանատարներ գեներալ-մայոր Ֆարշադ Հասունիզադեն և բրիգադի գեներալ Համիդ Մոհթարբանդը[15]։ Հոկտեմբերի 23-ին մարտում զոհվել է ԻՀՊԿ «Ֆաթեմիյուն» դիվիզիայի բրիգադի գեներալ Ռեզա Խավարին[16]։ Ինչպես նաև ԻՀՊԿ-ն փող է մատակարարում Սիրիայում Հեզբոլլահին[17][18]։

2020 թվականի հունվարի 3-ին սպանվել է ԱՄՆ ՌՕՈՒ-ի՝ Բաղդադի միջազգային օդանավակայանին Դոնալդ Թրամփի պատժամիջոցներից հասցված ավիահարվածի հետևանքով ԻՀՊԿ-ի գեներալ Ղասեմ Սուլեյմանին[19]։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Отряды революционной гвардии Ирана высадились в Ливане
  2. Духовный лидер Ирана призвал гвардию не мешать политикам
  3. Пиотровский, Прозоров, 1988, Пасдаран (перс. — страж) — член военно-политической организации «Корпус стражей исламской революции» («Сэпа́хе пасдара́не энгела́бе эслами́»), էջ 183
  4. Маурицио Молинари Война Обамы против империи Пасдаран // La Stampa, 11 февраля 2010
  5. Пиотровский, Прозоров, 1988, В Исламской Республике Иран «Корпус стражей» создан после февраля 1979 правящей верхушкой духовенства из преданных людей в качестве противовеса армии и для подавления выступлений против режима, էջ 183
  6. «U.S. designates elite Iranian force as terrorist organization»։ Reuters։ 2019-04-08։ Վերցված է 2019-04-08 
  7. 7,0 7,1 «Saudi, Bahrain add Iran's Revolutionary Guards to terrorism lists»։ Reuters (անգլերեն)։ 2018-10-23։ Վերցված է 2019-04-08 
  8. Пиотровский, Прозоров, 1988, Статья 150 Конституции ИРИ определяет функции «Корпуса стражей» как «охрану революции и её завоеваний», наделяет его теми же правами и обязанностями, что «и другие вооружённые силы», предписывает пасдаранам опираться на «братское сотрудничество и координацию» с иранской армией, էջ 183
  9. Пиотровский, Прозоров, 1988, էջ 183
  10. 10,0 10,1 10,2 Сумбатян Ю. Г.Воины «мировой исламской революции»(չաշխատող հղում)//НГ-Независимое военное обозрение от 24.08.2001 Автор — доктор философских наук, профессор, полковник в отставке (копия статьи)
  11. 11,0 11,1 11,2 Вооружённые силы и Сухопутные войска Ирана Արխիվացված է Ապրիլ 17, 2009 Wayback Machine-ի միջոցով://Портал War On-Line,12.03.2002 г.
  12. Iran: Paramilitary Force Prepares For Urban Unrest, September 2005 GlobalSecurity.org
  13. Пиотровский, Прозоров, 1988, Однако пасдаранам уделяется большое внимание со стороны религиозно-политического руководства страны как в плане их моральной поддержки, так и материального обеспечения, էջ 183
  14. Под Алеппо погиб помогавший войскам Асада иранский генерал // Lenta.ru
  15. В Сирии погибли два иранских генерала // Lenta.ru
  16. СМИ сообщили об убийстве иранского генерала в ходе боев в Сирии Արխիվացված է Հոկտեմբեր 24, 2015 Wayback Machine-ի միջոցով: // Интерфакс
  17. Мануков Сергей (2019-07-05)։ «Под властью пасдаранов»։ Republic (ռուսերեն)։ Վերցված է 2019-07-05 
  18. Faucon, Benoit. Iran’s Elite Defense Force Finds New Funding Sources as Tension Rises With U.S. : Infrastructure projects and smuggling help Islamic Revolutionary Guard Corps skirt sanctions : [անգլ.] / Benoit Faucon, Sune Engel Rasmussen // The Wall Street Journal. — 2019. — 16 June.
  19. «Пентагон объявил об убийстве генерала КСИР при обстрелах Багдада»։ 2020-01-03։ Վերցված է 2020-01-04 

ԳրականությունԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել