Էթնա (իտալ.՝ Etna), գործող հրաբուխ Իտալիայում՝ Սիցիլիա կղզու արևելքում։ Գործող ամենաբարձր հրաբուխներից մեկն է Եվրոպայում[3]. ԱՄՆ-ի բնագիտության ազգային ինստիտուտի տվյալներով 2018 թվականին նրա բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմել է 3295 մետր (բարձրությունը ժայթքումից ժայթքում փոփոխվում է, նվազում)։ Զբաղեցնում է 1.190 քառակուսի կիլոմետր տարածք և ադ ցուցանիշով ավելի քան երկուսուկես անգամ գերազանցում է իր մերձակա «մրցակցին»՝ իտալական երկրորդ խոշոր հրաբխին՝ Վեզուվին[4]։

Էթնա
View of Mount Etna from Reggio Calabria - Italy - 10 Feb. 2017 - (1).jpg
Տեսակստրատոհրաբուխ, լեռ, տեսարժանություն և decipoint?
ԵրկիրFlag of Italy.svg Իտալիա
Վարչատարածքային միավորMetropolitan City of Catania?, Կաստիլիոնե դի Սիցիլիա, Սանտ Ալֆիո, Ձաֆերանա Էտնեա, Նիկոլոզի, Բելպասո, Բիանկավիլլա, Ադրանո, Բրոնտե, Մալետո և Ռանդացո
Աշխարհագրական
տեղադրություն
Սիցիլիա
Բարձրությունը ծովի մակարդակից3357 մետր[1][2], 3345 մետր, 3290 մետր և 3274 մետր
Հարաբերական
բարձրություն
3357 ± 1 մետր
Մակերես19 237 հեկտար
Պահպանման տարածքParco dell'Etna?
Նյութtrachybasalt?, tephrite?, basanite?, trachyandesite?, Mugearite?, բազալտ և picrobasalt?
Ձևավորումմ․թ․ա․ 300 հազարամյակ
Վերջին ժայթքումդեկտեմբերի 26, 2013
Սմիթսոնիան կոդ211060
##Էտնա (Սիցիլիա)
RedMountain.svg

Միավորված ազգերի կազմակերպությունը Էթնան է ընտրել որպես «Տասնամյակի հրաբուխ»[5]։ 2013 թվականի հունիսին էլ Էթնան ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցանկում[6]։

ԱնվանումԽմբագրել

Անվանումն առաջացել է հին հունարեն այտոս «բոց» բառից։ Տեղացիներն անվանում են Mongibello, որը կազմված է լատիներեն mons «լեռ» և արաբերեն ջեբել «լեռ» բառերից։ Արաբական աղբյուրներում հիշատակվում է Ջեբելալնար (բառացի՝ «կրակի լեռ») անունով[7]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. https://www.lasiciliaweb.it/2021/08/10/letna-ha-una-nuova-vetta-sud-est-a-3-357-metri/
  2. https://www.ct.ingv.it/index.php/formazione-e-divulgazione/news/303-l-etna-si-supera-nuovo-record-di-altezza-a-3357-metri
  3. «Etna & Aeolian Islands 2012 – Cambridge Volcanology»։ www.volcano.group.cam.ac.uk 
  4. «Mount Etna» (անգլերեն)։ 2010։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-02-03-ին։ Վերցված է 2010 
  5. «Decade Volcanoes»։ United States Geological Survey 
  6. Mount Etna Becomes a World Heritage Site, Italy Magazine, 4 May 2013, http://www.italymagazine.com/news/mount-etna-becomes-world-heritage-site 
  7. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս» 

ԳրականությունԽմբագրել

  • «Etna»։ Global Volcanism Program։ Smithsonian Institution 
  • Chester D. K., Duncan, A. M., Guest, J. E., Kilburn, C. R. J. (1985)։ Mount Etna: The Anatomy of a Volcano։ Chapman and Hall։ էջեր 412 pp։ ISBN 978-0-8047-1308-5 

Արտաքին հղումներԽմբագրել

Վիքիճամփորդն ունի Mount Etnaին առնչվող զբոսաշրջային տեղեկատվություն։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 88