Զորայր Խալափյան

հայ արձակագիր, գրող

Զորայր Երվանդի Խալափյան (օգոստոսի 1, 1933(1933-08-01), Թալիշ, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - օգոստոսի 18, 2008(2008-08-18)), հայ գրող, արձակագիր և դրամատուրգ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1964 թվականից։

Զորայր Խալափյան
Ծնվել էօգոստոսի 1, 1933(1933-08-01)
ԾննդավայրԹալիշ, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Վախճանվել էօգոստոսի 18, 2008(2008-08-18) (75 տարեկան)
Մասնագիտությունգրող և արձակագիր
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան
ԿրթությունԵՊՀ ֆիզիկայի ֆակուլտետ (1956)
Ուշագրավ աշխատանքներԹթենի
ԱնդամակցությունԽՍՀՄ Գրողների միություն և ՀԳՄ
ԱշխատավայրՀԳՄ
ՊարգևներՀայաստանի գրողների միության
Դերենիկ Դեմիրճյանի անվան,
ՀՀ կառավարության և ՀԳՄ սահմանած
«Հրանտ Մաթևոսյան» և«Ոսկե եղեգն»
նախագահական մրցանակներ
Զորայր Խալափյան Վիքիդարանում

«Թթենի» պատմվածքի հեղինակն է։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Խալափյանը ծնվել է Արցախի Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղում։ 1956 թվականին ավարտել է ԵՊՀ-ի ֆիզիկամաթեմատիկական ֆակուլտետը։ 1956-1967 թվականներին որպես նախագծող ինժեներ աշխատել է Երևանի տարբեր գիտահետազոտական ինստիտուտներում։

1994-1996 թվականներին եղել է Հայաստանի գրողների միության վարչության քարտուղարը։

Խալափյանն արժանացել է Հայաստանի գրողների միության Դերենիկ Դեմիրճյանի անվան, ինչպես նաև ՀՀ կառավարության և ՀԳՄ սահմանած «Հրանտ Մաթևոսյան» և «Ոսկե եղեգն» նախագահական մրցանակներին։

Ստեղծագործական աշխատանքԽմբագրել

Խալափյանի առաջին ստեղծագործությունը «Հեղեղ» վիպակն է, որը լույս է տեսել «Սովետական գրականություն» ամսագրում 1962 թվականին։

Նրան մեծ ճանաչում է բերել «Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծո» (1966) վեպը։ Այն թարգմանվել է ռուսերեն, ուկրաիներեն, չեխերեն, բուլղարերեն և լեհերեն։ Վեպում նկարագրվում է մի գավառական բժշկի կյանքը։ Հետագայում այդ վեպի հիման վրա նկարահանվել է համանուն բազմասերիանոց կինոնկարը, որի ռեժիսորն է եղել Առնոլդ Աղաբաբովը։

Իր «Թթենի» պատմվածքի հիման վրա նկարահանվել է համանուն ֆիլմը[1] (ռեժիսոր՝ Գենադի Մելքոնյան

Գրել է նաև պիեսներ, որոնցից շատերը բեմադրվել են։ «Սովետական գրող» հրատարակչությունը 1998 թ. հրատարակել է «Այսպիսի տխուր և ծիծաղելի բաներ» պատմվածքների ժողովածուն։ Գրքում ամփոփված են Զ. Խալափյանի տարբեր տարիներին գրված և մամուլում հրապարակված պատմվածքներ։ Ինչպես հուշում է վերնագիրը, պատմվածքները բազմաբնույթ են։ Այս գրքի մեջ է ներառված «Թթենի» պատմվածքը։

Երկերի մատենագիտությունԽմբագրել

  • Հեղեղ, Երևան, 1963 թ., 116 էջ։
  • Ո՞րտեղ էիր, մարդ աստծո, Երևան, 1966 թ., 320 էջ։
  • Երիցուկի թերթիկներ։ Ձեր դիմանկարը, Երևան, 1971 թ., 276 էջ։
  • Հրաշք երեխա (պիեսներ), Երևան, 1973 թ., 280 էջ։
  • Մեռնող հառնող, Երևան, 1975 թ., 532 էջ։
  • Եվ վերադարձնելով Ձեր դիմանկարը, Երևան, 1978 թ., 336 էջ։
  • Ջերմանց մխիթարություն, Երևան, 1979 թ., 308 էջ։
  • Ո՞րտեղ էիր, մարդ աստծո, Երևան, 1983 թ., 488 էջ։
  • Ծնծղա (վիպակներ), Երևան, 1985 թ., 400 էջ։
  • Եվ վերադարձնելով Ձեր դիմանկարը, Երևան, 1987 թ., 299 էջ։
  • Այսպիսի տխուր և ծիծաղելի բաներ (վիպակներ և պատմվածքներ), Երևան, 1988 թ., 484 էջ։
  • Միջնաշեն, Երևան, 1991 թ., 432 էջ։
  • Վասիլ Մեծ. Հայ կայսր Բյուզանդիայի կամ կճուճների թագավոր, Երևան, 1995 թ., 383 էջ։
  • Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ, Երևան, 1998 թ., 174 էջ։
  • Ասպետն ու զինակիրը (վիպակ, պատմվածքներ), Երևան, 2003 թ., 128 էջ։
  • Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծո (վեպ), Երևան, 2013 թ., 288 էջ։
  • Այսքան բան, Ե., Դարակ, 2017, 352 էջ։

ԳրականությունԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «arm-cinema.am - Թթենի (1979)»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-06-25-ին։ Վերցված է 2014-06-30 

Արտաքին հղումներԽմբագրել