Արվեստի տաղավար (խորվ.՝ Umjetnički paviljon), գեղարվեստական պատկերասրահ Խորվաթիայի մայրաքաղաք Զագրեբում։ Այն գտնվում է Դոլնի Գրադ շրջանում՝ Նիկոլա Շուբիչ Զրինսկու հրապարակից հարավ և Տոմիսլավ թագավորի հրապարակից ու Զագրեբի Գլխավոր կայարանից հյուսիս։ 1898 թվականին հիմնադրված Արվեստի տաղավարը Հարավ-արևելյան Եվրոպայի ամենահին պատկերասրահն է և հատուկ կառուցված պատկերասրահ Զագրեբում՝ նախատեսված լայնամասշտաբ ցուցահանդեսների համար[3]։

Արվեստի տաղավար
Umjetnički paviljon Zagreb.jpg
Umjetnicki paviljon u Zagrebu Noc muzeja 27012012 2.jpg
Տեսակպատկերասրահ և թանգարանի շենք
ԵրկիրFlag of Croatia.svg Խորվաթիա
ՏեղագրությունDonji grad?
ՎայրAugust Šenoa Neighborhood?
ՀասցեTrg kralja Tomislava 22, 10000 Zagreb[1][2]10000
Հիմնադրված էդեկտեմբերի 15, 1898
Կայքumjetnicki-paviljon.hr(խորվ.)(անգլ.)
Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի և Տիցիանի կիսանդրիները պատկերասրահի արևմտայան ճակատամասում

ՊատմությունԽմբագրել

Պատկերասրահի ստեղծման գաղափարը առաջին անգամ առաջ է քաշել խորվատ նկարիչ Վլախո Բուկովացը 1895 թվականին[4]։ 1896 թվականի մայիսին Բուդապեշտում պետք է կայանար «Հազարամյակի ցուցահանդեսը»՝ նվիրված Հունգարիայի 1000-ամյա պետականությանը, որին հրավիրված էին նկարիչներ այն ժամանակվա Խորվաթիայի և Սլավոնիայի թագավորությունից։ Բուկովացի խնդրանքով խորվաթ նկարիչները որոշել են իրենց աշխատանքները ներկայացնել հատուկ կառուցված տաղավարում՝ որը կառուցվել է երկաթե կարկասի հավաքածուի հիման վրա և ցուցահանդեսից հետո պետք է տեղափոխվեր Զագրեբ[4]։ Բուդապեշտի տաղավարը նախագծել են հունգարացի ճարտարապետներ Ֆլորիս Կորբը և Կալման Գերգլը, այն կառուցել է «Danubius» շինարարական ընկերությունը[3]։

Ցուցահանդեսի ավարտից հետո կառույցի կարկասը տեղափոխվել է Զագրեբ, իսկ «Fellner & Helmer»-ի ավստրիացի ճարտարապետները, որոնք այն ժամանակ ակտիվորեն աշխատել են Զագրեբում և ավելի վաղ նախագծել էին Խորվաթիայի ազգային թատրոնի շենքը, վարձվել են երկաթե շրջանակի հիման վրա տաղավարի նոր տարբերակի ստեղծման համար, մինչդեռ «Hönigsberg & Deutsch» շինարարական ընկերության հետ պայմանագիր է կնքվել պատկերասրահի կառուցման համար[3]։ Արտաքին տեսքը զարդարված էր ակադեմիական արվեստի ոճի քանդակներով (բոզար). արևելյան ճակատամասին հայտնվել են Վերածննդի ժամանակաշրջանի խորվաթական ծագմամբ երեք նկարիչների՝ Ջուլիո Կլովիոյի (Յուլիե Կլովիչ), Անդրեա Սկյավոնեի (Անդրիա Մեդուլիչ) և Վիտտորե Կարպաչչոյի կիսանդրիները, իսկ արևմտյան ճակատին տեղադրվել են Միքելանջելոյի, Ռաֆայելի և Տիցիանի կիսանդրիները[4]։

Պատկերասրահի կառուցումը տևել է երկու տարի՝ 1897-1898 թվականները, և տաղավարը պաշտոնապես բացվել է 1898 թվականի դեկտեմբերի 15-ին մեծ ցուցահանդեսով, որը ցուցադրում էր տեղացի նկարիչների աշխատանքները՝ «Խորվաթական սալոն» (խորվ.՝ Hrvatski salon) անվամբ[4]։ Այն եղել է շատ հայտնի և գրավել է մոտ 10 000 այցելուի, այն դեպքում, երբ Զագրեբի բնակչության թիվը այդ ժամանակ հասնում էր 60 000 մարդու[5]։

Պատկերասահն ունի ընդհանուր 600 մ² ցուցանմուշային տարածք և չունի մշտական ցուցանմուշներ, քանի որ այն մասնագիտացված է միանվագ անհատական և խմբակային ցուցահանդեսներով, որոնք ներկայացնում են բոլոր ժամանակների և բոլոր ոճերի արվեստի ստեղծագործություններ՝ ինչպես խորվաթական, այնպես էլ այլազգի նկարիչների։ Իր պատմության ընթացքում պատկերասրահը ունեցել է նկարիչների մասնակցությամբ մոտ 700 ցուցադրություն՝ սկսած խորվաթական Երկիր խումբ կոլեկտիվից և ավարտած Գեորգ Գրոսով, Հենրի Մուրով, Օգյուստ Ռոդենով, Էնդի Ուորհոլով, Խոան Միրոով, Ալբերտո Ջակոմետիով և ուրշներով[5]։

21-րդ դարի սկզբին տաղավարում անցկացվել են Միլիվոյ Ուզելեցի[6], Ժիլ Այլոյի[7], Էդո Կովաչևիչի[8], Գերհարդ Ռիխտերի, Վիլկո Գեցանի, Նաստա Ռոյցի և նաև խմբակային ցուցահանդեսներ, որոնցում ներկայացված են ժամանակակից նկարիչների՝ Սանտյագո Սերայի և Բորիս Միխայլովի[9], 21-րդ դարի նկարիչներ Կարլ Թեոդոր ֆոն Պիլոտիի, Ֆրանց ֆոն Շտուկի հետադարձ ցուցահանդեսները[10]։

2006 թվականին վերանորոգվել է ապակե տանիքը և փոխվել է լուսավորության համակարգը[11]։ Այլ վերանորոգման աշխատանքները շարունակվել են յոթ տարվա ընթացքում և ավարտվել են 2013 թվականին[12]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. https://umjetnicki-paviljon.hr/kontakt/
  2. https://registar.kulturnadobra.hr/#/details/Z-222
  3. 3,0 3,1 3,2 «The history and activities of the Art pavilion in Zagreb 1898. - 1998.»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 3 июня 2010-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Knežević, Snješka Zagrebačka zelena potkova. — Zagreb: Školska knjiga, 1996. — С. 149–160. — ISBN 953-0-60524-2
  5. 5,0 5,1 «Dan Umjetničkog paviljona 15. prosinca 2008. i 110. godišnjica njegova postojanja» (խորվաթերեն)։ Art pavilion in Zagreb։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  6. «Gilles Aillaud: From Picture to Stage»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-15-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  7. «Milivoj Uzelac, 1897 - 1977 - Retrospective»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-15-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  8. «Edo Kovačević — Retrospective»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-14-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  9. «Looking at Others — photographs and video installations»։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-14-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  10. «ZAGREB — MÜNCHEN: Hrvatsko slikarstvo i Akademija likovnih umjetnosti u Münchenu» (խորվաթերեն)։ Art Pavilion in Zagreb։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-14-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  11. Nezirović Vanja (25 июля 2006)։ «Za obnovu Umjetničkog paviljona 8,4 milijuna kuna»։ Jutarnji list (խորվաթերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 марта 2012-ին։ Վերցված է 28 сентября 2019 
  12. «Obnovljen Umjetnički paviljon»։ zagreb.hr (խորվաթերեն)։ City of Zagreb։ 16 мая 2013։ Վերցված է 28 сентября 2019 

Արտաքին հղումներԽմբագրել