Արսեն Շապանյան

հայ նկարիչ

Արսեն Շապանյան (Շաբանյան) (հուլիսի 28, 1864(1864-07-28), Սունինց, Խոտորջուր, Սպեր - սեպտեմբերի 4, 1949(1949-09-04), Փարիզ, Ֆրանսիա), հայ նկարիչ։

Արսեն Շապանյան
Arsen Shabanyan.jpg
Ծնվել էհուլիսի 28, 1864(1864-07-28)
ԾննդավայրՍունինց, Խոտորջուր, Սպեր
Վախճանվել էսեպտեմբերի 4, 1949(1949-09-04) (85 տարեկան)
Մահվան վայրՓարիզ, Ֆրանսիա
Ազգությունհայ
ԿրթությունՄուրադ-Ռափայելյան վարժարան և Ժյուլիանի ակադեմիա
Մասնագիտություննկարիչ
Ուշագրավ աշխատանքներ«Վերջալույս Բրետանում», «Լուսնի լույսով», «Պայծառ գիշեր», «Ցայգախոհք», «Լուսնյակ գիշեր», «Լուսնկայն»
Պարգևներ«Պատվո լեգեոն» շքանշան

ԿենսագրությունԽմբագրել

Արսեն Շապանյանը ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Կարին գավառի Սունինց գյուղում։ Նախնական կրթությունը ստացել է տեղի Արծնյան վարժարանում, որտեղ էլ ստացել է նկարչության առաջին դասերը։ 1874 թվականին մեկնում է Վենետիկ և ուսանում Մուրադ-Ռափայելյան վարժարանում։ 1883 թվականին վերադարձել է Կարին։ 1891 թվականին տեղափոխվել է Բաթում, ծառայել առևտրական բանկի մի մասնաճյուղում։ Շարունակում է զբաղվել նկարչությամբ։ 1891 թվականի օգոստոսին մեկնել է Թեոդոսիա` հյուրընկալվելով ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկուն[1]։

ԿրթությունԽմբագրել

Սովորել է Վենետիկում, ապա մեկնել Թեոդոսիա, Հովհաննես Այվազովսկու խորհրդով մեկնել Փարիզ, հաճախել Ժյուլիանի ակադեմիա՝ աշակերտելով Գ. Մորոյին, Ժ. Պ. Լորանսին և Բ. Կոնստանին։ Ստեղծել է հիմնականում ծովանկարներ[2]։

ԱշխատանքներԽմբագրել

Առաջին անգամ աշխատանքները ցուցադրել է Փարիզում, 1894 թվականին՝ ներկայացնելով Բրետանի ծովափնյա տեսարաններ պատկերող նկարներ։ Շապանյանի ծովանկարներին բնորոշ է բանաստեղծականությունը, խոհականությունը։ Նշանավոր գործերից են՝ «Վերջալույս Բրետանում», «Լուսնի լույսով», «Պայծառ գիշեր», «Ցայգախոհք», «Լուսնյակ գիշեր», «Լուսնկայն»։ Ստեղծել է նաև կենցաղային նկարներ («Խաչափառ որսացող կանայք»), նատյուրմորտներ։ Շապանյանի ստեղծագործությունները ցուցադրվել են նաև Լոնդոնում։ Փարիզի Ժորժ Պտի Ա. Շտպանյան նկարասրահում 1926 թվականին ցուցադրած գործերի համար պարգևատրվել է «Պատվո լեգեոն» շքանշանով։ Շապանյանն եղել է Ֆրանսիայի ծովանկարիչների և գունավոր փորագրության նկարիչների ընկերությունների հիմնադիրներից, հայ արվեստագետների «Անի» ընկերության անդամ։ Շապանյանի «Նորմանդացի ձկնորսներ» աշխատանքը (1898) գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[3]։

ՊարգևներԽմբագրել

  • Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի շքանշան (1926)

ԳրականությունԽմբագրել

  • Շիշմանյան Ռ., Բնանկարն ու հայ նկարիչները, Երևան, 1958։
  • Խաչատրյան Շ., Ֆրանսահայ կերպարվեստը, Երևան, 1991։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «AV Production - Արսեն Շաբանյան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2020-07-28 
  2. ««...ծովի մասնագետ»... Արսեն Շաբանյան (լուսանկարներ)»։ www.panorama.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2020-07-28 
  3. Արսեն Շաբանյան, 1864-1949

Արտաքին հղումներԽմբագրել

  • Արա Հակոբյան, «Արսեն Շաբանյան», Պոլիգրաֆ Բիզնես հրատարակչություն, 144 էջ, Երևան 2009, Տիգրան Մեծ հրատարակչատուն։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 451