Բացել գլխավոր ցանկը

Արզնի

գյուղ ՀՀ Կոտայքի մարզում
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արզնի (այլ կիրառումներ)

Արզնի, առողջարանային գյուղ Հայաստանում, Կոտայքի մարզում։ Գտնվում է մարզկենտրոնից 29 կմ հարավ-արևմուտք, Երևանից 23 կմ դեպի հյուսիս, Հրազդան գետի ձախափնյա սարավանդի վրա, ծովի մակարդակից 1340 մ բարձրության վրա։

Արզնի
հայ․՝ Արզնի
Arzni S. Kiraki Church 6th c.2.jpg
Կոորդինատներ: 40°18′53″ հս․ լ. 44°35′37″ ավ. ե. / 40.31472° հս․. լ. 44.59361° ավ. ե. / 40.31472; 44.59361
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզԿոտայքի մարզ
Առաջին հիշատակում15-րդ դար
Այլ անվանումներԱրծնի, Արզնի Ասորիք
ԲԾՄ1340 մ
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն2451 մարդ (2012[1])
Ազգային կազմԱսորիներ, Հայեր
Տեղաբնականունարզնեցի
Ժամային գոտիUTC+4
Պաշտոնական կայքarzni-russia.ru (ռուս.)
##Արզնի (Հայաստան)
Red pog.png
##Արզնի (Կոտայքի մարզ)
Red pog.png

Գյուղը հիմնվել է 19-րդ դարում Պարսկաստանից Արևելյան Հայաստան տեղափոխված ասորիների կողմից։ Բնակչությունը կազմում է 2,529 մարդ (2009),[2] հիմնականում՝ ասորիներ։

Արզնին առողջավայր է, հայտնի է իր հանքային ջրերով[3]։ Արզնիի առողջարանները կառուցված են նաև Հրազդանի կիրճում, գետի երկու ափերին։

ԲնակչությունԽմբագրել

Արզնիի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[4]

Տարի 1873 1897 1926 1939 1989 1991 2004
Բնակիչ 262 658 932 1342 5390 3500 3265

ՏնտեսությունԽմբագրել

Արզնիից ոչ հեռու գտնվում է Արզնի ՀԷԿ-ը։ Գյուղում կա թանկարժեք քարերի մշակման գործարան։

Պատմամշակութային կառույցներԽմբագրել

Արզնիում են գտնվում Սբ. Կարապետ (XVII-XVIII դարեր), Սբ. Մարիամ Աստվածածին (XIX դար), Սբ.Պողոս-Պետրոս (XVIII-XIX դարեր) եկեղեցիները և VI դար եռախորան կանգուն եկեղեցին։

Ասորիներն ունեն իրենց եկեղեցին։ Գյուղի տարածքում հայտնաբերվել են հին քարե դարի և նեոլիթի նյութեր։

Պատմական ակնարկԽմբագրել

Նախկինում կոչվել է Արծնի, Սարջալա, ասորաբնակ լինելու համար կոչվել է նաև Արզնի-Ասորիք։ Հայտնի է եղել որպես զուտ հայկական գյուղ։ Սրա ապացույցներն են Արզնիի տարածքի շինությունների և պարիսպների ավերակները, մինչև 19-րդ դարի վերջերը, պարիսպներից դուրս, հյուսիսային կողմում սրբատաշ քարից շինված դեռևս կանգուն 2 մատուռները, խաչարձաններով հարուստ գերեզմանատունը։ Արզնի անվան ամենահին հիշատակությունը գալիս է 15-րդ դարի կեսերից, որի ստուգաբանությունը կապված է Արա Գեղեցիկի և Շամիրամի առասպելի հետ։ Գյուղում կա 6-րդ դարի կանգուն եկեղեցի, իսկ հին եկեղեցիների քարերով ասորիները կառուցել են նաև իրենց եկեղեցին։ Նրա տարածքում հայտնաբերվել են քարե դարի և նեոլիթի ժամանակաշրջանի նյութեր։ Հրազդանի կիրճի ձորում կան քարայրներ, որոնք հնում ծառայել են որպես պատսպարան և ունեցել պաշտպանական նշանակություն։

ԱվանդությունԽմբագրել

Այստեղ ժամանակին ճակատամարտ է տեղի ունենում Արա Գեղեցիկի ու Շամիրամի միջև։ Արան ընկնում է պատերազմի դաշտում։ Շամիրամը հրամայում է զինվորներին գտնել նրա դիակը։ Որովհետև բացի Շամիրամից ուրիշ ոչ ոք չէր ճանաչում Արային, դիակները բերում են նրա մոտ, որ զննի։ Ամեն անգամ դիակը Շամիրամին ցույց տալիս, զինվորներն ասում են՝ «Ա՜ռ զննի»։ Դրանից հետո այդ տեղը կոչվում է Արզնի[5][6][7][8]։

Հայտնի արզնեցիներԽմբագրել

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. Կոտայքի մարզի մարդահաշիվը (հայ.)
  2. Կոտայքի մարզ ArmStat(հայ.)
  3. Համբարձում Մուսայելյան (1979 թ)։ «Հայաստանի հանքային ջրերը Արզնի»։ Սովետական Հայաստան։ Թիվ 2: էջ 36,37 
  4. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 33»։ Վերցված է 2014 Ապրիլի 12 
  5. Արամ Ղանալանյան (1969)։ Ավանդապատում։ Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ 
  6. Մովսես Խորենացի։ Պատմութիւն Հայոց։ էջեր Գիրք Ա, Գլուխ Ի 
  7. Մանուկ Աբեղյան (1899)։ Հայ ժողովրդական առասպելները Մովսես Խորենացու Հայոց պատմության մեջ։ Վաղարշապատ 
  8. Г. Халатьянц (1896)։ Армянский эпос в Истории Армении Моисея Хоренского։ Москва