Տիվադար Կոստկա Չոնտվարի

Տիվադար Կոստկա Չոնտվարի (հունգ.՝ Csontváry Kosztka Tivadar, հուլիսի 5, 1853(1853-07-05)[1][2][3][…], Սաբինով[4] - հունիսի 20, 1919(1919-06-20)[1][2][3][…], Բուդապեշտ, Հունգարական Խորհրդային Հանրապետություն[4]), նկարիչ։

Տիվադար Կոստկա Չոնտվարի
հունգ.՝ Csontváry Kosztka Tivadar
Csontváry Önarckép.jpg
Ծնվել էհուլիսի 5, 1853(1853-07-05)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՍաբինով[4]
Վախճանվել էհունիսի 20, 1919(1919-06-20)[1][2][3][…] (65 տարեկան)
Մահվան վայրԲուդապեշտ, Հունգարական Խորհրդային Հանրապետություն[4]
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary (1919).svg Հունգարիա
Մասնագիտություննկարիչ և լրագրող
Ոճէքսպրեսիոնիզմ
Թեմաներգեղանկարչություն
Tivadar Csontváry Kosztka Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

 
Չոնտվարիի արձանը

1865 թվականին Չոնտվարիի ընտանիքը տեղափոխվեց Սրեդնեե գյուղ (այժմ Զակարպատյան մարզ)։ Տիվադարին ուղարկեցին սովորելու Ուժգորոդի առևտրի դպրոցում։ Նա աշխատել է որպես դեղագործ, ինչպես նրա հայրը։ 1881 թվականին նա պայծառատեսություն ունեցավ, որը նրան կանխորոշեց դառնալ հայտնի բնանկարիչ, «ավելի նշանավոր, քան ինքը` Ռաֆայելը»։

1883 թվականին Փարիզում նա հանդիպեց Միխայել Մունկաչիի հետ, ով համարվում է հունգարացի խոշորագույն նկարիչ։ Նա ճանփորդում էր Դալմատիայով, Իտալիայով, Հունաստանով, Հյուսիսային Աֆրիկայով և Մերձավոր Արևելքով։ 1900 թվականին նա փոխել է իր Կոստա ազգանունը Չոնտվարի կեղծանվան։

ՍտեղծագործությունԽմբագրել

Չոնտվարին սկսել է նկարել 1880-ական թվականների կեսերից։ Նա ունի ավելի քան հարյուր կտավներ։ Դրանք իրենց ոճով մոտ են իմպրեսիոնիզմին, որոնք ստեղծվել են 1903-1909 թվականների ընթացքում։ Իր նկարներում նույնպես կային կախարդական ռեալիզմի, սիմվոլիկան, առասպելական սյուրռեալիզմի, հետիմպրեսիոնիզմի հատկանիշներ[5]։

Չոնտվարիի ստեղծագործությունները ցուցադրվել են Փարիզում (1907, 1910) և Եվրոպայի այլ քաղաքներում, բայց ճանաչում չունեին իր հայրենիքում։ Հունգարիաում նկարիչը ուներ խենթի համբավ` տարօրինակ պահվածքի, ճգնավոր կյանքի և շփման մեջ մարգարեական տոն օգտագործելու համար։ Վերջին տարիներին նա գրել է գիրք, մի բրոշյուր, «էներգիան և արվեստը», «Քաղաքակիրթ մարդու սխալը» և «Հանճարը» հետազոտությունը. «Ով կարող է և ով չի կարող լինել հանճար»։ Իր կյանքի ընթացքում նա չի վաճառել ոչ մի նկար։ Հիմնական աշխատանքները նկարիչը հավաքել է Պեչ քաղաքի թանգարանում։

ՃանաչումԽմբագրել

Չոնտվարիին նվիրված է համանուն գեղարվեստական ֆիլմը, որի ռեժիսորն է Զոլտանա Հուսարիկան (1980)։

ՊատկերասրահԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Csontváry
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Csontvary — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118872273 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. scolio | EA Culture | էջ 2564