Ջոն Դալթոն (անգլ.՝ John Dalton, 6 սեպտեմբերի, 1766, Իգլսֆիլդ, Անգլիա - 27 հուլիսի, 1844, Մանչեսթեր), անգլիացի քիմիկոս և ֆիզիկոս։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ (1822 թ.)։ Ուսումնասիրել է գազերի խառնուրդների հատկությունները, հայտնաբերել գազերի պարցիալ ճնշումների օրենքը (1801 թ.) և գազերի լուծելիության կախումը պարցիալ ճնշումից (1803 թ.)։

Ջոն Դալթոն
John Dalton
John Dalton. Line engraving by W. H. Worthington, 1823, afte Wellcome V0006489.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 6, 1766(1766-09-06)[1][2][3][…]
Կամբերլենդ, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն[2]
Մահացել էհուլիսի 27, 1844(1844-07-27)[1][4][2][…] (77 տարեկան)
Մանչեսթեր, Լանկաշիր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[5][2]
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն[2]
Մասնագիտությունֆիզիկոս, մաթեմատիկոս, օդերևութաբան և քիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Օքսֆորդի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա, ֆիզիկա և Օդերևութաբանություն
Պաշտոն(ներ)ընկերության նախագահ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա[6], Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և Manchester Literary and Philosophical Society?
Ալմա մատերRio Nuevo?
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
Հայտնի աշակերտներՋեյմս Ջոուլ
Ազդվել էJohn Gough?
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Թագավորական մեդալ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Հեղինակի անվան հապավումը (բուսաբանություն)Jn.Dalton
Ստորագրություն
John Dalton Signature c1827.svg
John Dalton Վիքիպահեստում

Հետազոտել է հեղուկների գոլորշիացման երևույթը։ 1802 թ., Գեյ-Լյուսակից և Շառլից անկախ, գտել է, որ հաստատուն ճնշման և ջերմաստիճանի միատեսակ բարձրացման դեպքում բոլոր գազերն ընդարձակվում են միանման։ Դալթոնը զարգացրել է ատոմիստական ուսմունքը և այն կիրառել քիմիայում։ Հայտնաբերել է (1803 թ.) բազմապատիկ հարաբերությունների օրենքը, տվել քիմիական տարրերի հարաբերական ատոմական կշիռների առաջին աղյուսակը։ 1794 թ. առաջինն է նկարագրել դալթոնիզմը։

Վախճանվել է 1844 թվականի հուլիսի 27-ին Մանչեստրում։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 https://www.biography.com/people/john-dalton-9265201
  3. Proleksis enciklopedija (хорв.) — 2009.
  4. Encyclopædia Britannica
  5. Дальтон Джон // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. Notable Names Database — 2002.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 263