Պերսի Լյուիս (անգլ.՝ Percy Wyndham Lewis նոյեմբերի 18, 1882(1882-11-18)[1][2][3][…], 1882[4][5][6][…] կամ նոյեմբերի 18, 1884(1884-11-18)[7], Ամհերստ, Քամբերլենդ, Նոր Շոտլանդիա, Կանադա - մարտի 7, 1957(1957-03-07)[1][2][3][…], Լոնդոն, Միացյալ Թագավորություն), անգլիացի նկարիչ, գրող և արվեստի տեսաբան։

Պերսի Լյուիս
Wyndham Lewis photo by George Charles Beresford 1913.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 18, 1882(1882-11-18)[1][2][3][…], 1882[4][5][6][…] կամ նոյեմբերի 18, 1884(1884-11-18)[7]
ԾննդավայրԱմհերստ, Քամբերլենդ, Նոր Շոտլանդիա, Կանադա
Վախճանվել էմարտի 7, 1957(1957-03-07)[1][2][3][…]
Մահվան վայրԼոնդոն, Միացյալ Թագավորություն
ՔաղաքացիությունFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն[8]
ԿրթությունՖելիքս Սլեյդի գեղեցիկ արվեստների դպրոց և Ռագբի դպրոց
Մասնագիտություննկարիչ, գրող, լրագրող, խմբագիր, վիպասան, գրական քննադատ, նկարիչ, բանաստեղծ և քննադատ
ՈճՎորտիցիզմ և մոդեռնիզմ
Համատեղ ապրողԲեատրիս Հաստինգս
Wyndham Lewis Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Վաղ տարիներԽմբագրել

Ըստ տարածված տեսակի, Պերսի Լյուիսը ծնվել է 1882 թվականի նոյեմբերի 18-ին, հոր զբոսանավի վրա, Նոր Շոտլանդիայի ափամերձ շրջանում ջտնող կանադական արվարձանում[9]։ Նրա բրիտանացի մայրը և ամերիկացի հայրը բաժանվել են մոտ 1893 թվականից[9]։ Մայրը հետագայում վերադարձել է Անգլիա, որտեղ Լյուիսը կրթություն է ստացել, նախ` Ռագբիի դպրոցում, այնուհետև կրթությունը շարունակել է Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի Սլեյդ գեղարվեստի դպրոցում, որից հետո, 1900-ական թվականներին շարունակ ճամփորդել է Եվրոպայով։

Լոնդոնում 1899-1901 թվականներին ուսումնասիրել է գեղանկարչություն։ 1982-1989 թվականների ճամփորդությունների ընթացքում երկար մնացել է Փարիզում։

ԳործունեությունԽմբագրել

1911 թվականին մասնակցել է «Քեմդեն Թաուն» գեղարվեստական խմբի լոնդոնյան ցուցահանդեսին, որի հիմնադիրներից մեկն էլ հենց ինքն էր։ 1913 թվականին անդամագրվել է «Լոնդոն» խմբում։

Պերսի Լյուիսը համարվում է Վորտիցիզմ գեղարվեստական տեսության համահիմնադիր։ Վորտիցիզմը ոգով մոտ էր իտալական Ֆուտուրիզմին և ֆրանսիական Կուբիզմին։ Լյուիսն այն պրոպագանդել է իր հրապարակած Blast (Համաշխարհային հրդեհ) ավանգարդիստական շարժման պարբերականում[10]։

Լյուիսի գրչին է պատկանում 1914 թվականին հրապարակված «Վորտիցիստական հրովարտակը»[11]։ Այն ստեղծվել էր ի պատասխան իտալացիների «Ֆուտուրիստական հրովարտակին»[12]։ Վորտիցիստական հրովարտակում ասվում է, որ միայն զգացմունքների ուժեղագույն պոռթկումները կարող են լինել գեղարվաստական ստեղծագործության աղբյուր։ Վորտիցիստներին ոգով մոտ է եղել ամերիկյան պոետ Էզրա Փաունդը։

ՍտեղծագործությունԽմբագրել

Վորտիցիստական աշխատանքներից բացի Պ. Լյուիսը նկարազարդել է նաև նատուրալիստական և սյուրռեալիստական կտավներ, աշխատել Թշնամի (անգլ.՝ The Enemy) պարբերականի համար։

ՔննադատությունԽմբագրել

Հեմինգուեյը իր «Տոն, որը միշտ քեզ հետ է» վեպում «Էզրա Փաունդ և նրա Բել էսպրի» գլխում խիստ կտրուկ և առանց ձևականության Պ. Լյուիսի մասին արտահայտելով նրան անվանել է «մարդ, որից ավելի նողկալի երբեք չի տեսել»։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Wyndham Lewis
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 վերարտադրման իրավունք
  5. 5,0 5,1 NUKAT — 2002.
  6. 6,0 6,1 Պորտուգալիայի ազգային գրադարան — 1796.
  7. 7,0 7,1 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  8. Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
  9. 9,0 9,1 Richard Cork, "Lewis, (Percy) Wyndham (1882–1957)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004.
  10. Grace Glueck (սեպտեմբերի 22, 1985)։ «Wydham Lewis:Painter, Polemicist, Iconoclast»։ The New York Times։ Վերցված է հունիսի 11, 2015 
  11. , որը ստորագրել էին 11 նկարիչներ BLAST, No. 1, S. 43 Internet Archive, abgerufen am 27. Mai 2013.
  12. Первый манифест. Перевод