Յիգալ Ալոն

իսրայելցի քաղաքական գործիչ

Յիգալ Ալոն (հոկտեմբերի 10, 1918(1918-10-10)[1][2] կամ 1918[3][4][5][…], Kfar Tavor, Kinneret sub-district, Հյուսիսային մարզ, Իսրայել[1] - փետրվարի 29, 1980(1980-02-29)[2][6][7][…], Աֆուլա, Իսրայել, Հյուսիսային մարզ, Իսրայել), Իսրայելի քաղաքական գործիչ, Պալմախի գեներալ, Իսրայելի պաշտպանության բանակի գեներալ։ Նա եղել է Ադութ Հավոդա կուսակցության, Իսրայելի աշխատավորական կուսակցության առաջնորդ և Իսրայելի վարչապետ։ Նա եղել է Քնեսեթի անդամ և Քնեսեթի երրորդից մինչև իններորդ գումարման նախարար։

Յիգալ Ալոն
եբրայերեն՝ יגאל אלון
Դիմանկար
Ծնվել էհոկտեմբերի 10, 1918(1918-10-10)[1][2] կամ 1918[3][4][5][…]
ԾննդավայրKfar Tavor, Kinneret sub-district, Հյուսիսային մարզ, Իսրայել[1]
Մահացել էփետրվարի 29, 1980(1980-02-29)[2][6][7][…]
Մահվան վայրԱֆուլա, Իսրայել, Հյուսիսային մարզ, Իսրայել
ԳերեզմանGinosar
ՔաղաքացիությունFlag of Israel.svg Իսրայել
Մայրենի լեզուեբրայերեն
ԿրթությունՍբ. Անտոնիի քոլեջ
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, ռազմական գործիչ և սպա
ԱմուսինQ107018712?
Զբաղեցրած պաշտոններԻսրայելի վարչապետ, Քնեսեթի պատգամավոր[1], Քնեսեթի պատգամավոր[1], Իսրայելի փոխվարչապետ, Քնեսեթի պատգամավոր[8], Քնեսեթի պատգամավոր[8], Քնեսեթի պատգամավոր[8], Քնեսեթի պատգամավոր[8], Քնեսեթի պատգամավոր[8], Քնեսեթի պատգամավոր[8] և Քնեսեթի պատգամավոր[8]
ԿուսակցությունԱվոդա
Yigal Allon Վիքիպահեստում
ձախից աջ: Մոշե Դայան, Իցհակ Սադե, Յիգալ Ալոն, Հանիտա կիբուցում (1938)
Իցհակ Սադեն (ձախից) և Յիգալ Ալոնը, 1948
Lt.-գեներալ Յիգալ Ալոնը (1948–49)

ԿենսագրությունԽմբագրել

 
Ալոն (կենտրոնում) Իրաք Սուվայդանում, նոյեմբեր 1948
 
Իցհակ Ռաբինը և Ալոնը (1949)

Յիգալ Պեյկովիչ (հետագայում Ալոն) ծնվել է Քֆար Տավորում։ Նրա հայրը Պաղեստին է գաղթել 1890 թվականին[9]։ 1937 թվականին Կադուրիի գյուղատնտեսական բարձրագույն դպրոցն ավարտելուց հետո, Ալոնը դառնում է Գինոսար կիբուցի հիմնադիրներից մեկը[10]։ Ալոնն ամուսնացել էր Ռութի հետ։ Նրանց ավագ դուստր Նուրիթը աուտիզմով էր տառապում[11]։ 1950-1952 թվականներին նա փիլիսոփայություն և պատմություն է ուսանել, Օքսֆորդի համալսարանի, Սբ․ Էնթոնիի քոլեջում[12]։

Ալոնը մահացել է 1980 թվականի փետրվարի 29-ին սրտի կաթվածից Աֆուլայում[13]։ Նա թաղված է Գալիլեյան ծովի ափին, Գինոսար կիբուցի գերեզմանատան հյուսիսային հատվածում[14]։ Հուղակավորությանը ներկա են գտնվել տասնյակ հազարավոր սգացողներ, ցավակցություններ են հայտնել աշխարհի շատ առաջնորդներ, ներառյալ Եգիպտոսի նախագահ Անվար Սադաթը[15]։

Ռազմական կարիերաԽմբագրել

Ալոնը Հագանային միացավ 1931 թվականին և 1936-1939 թվականների Պաղեստինում արաբական ապստամբության ընթացքում, սկզբում նա դաշտային միավորի և այնուհետ շարժական ուղեկալի հրամանատարությունը ստանձնեց[16]։ Այս ընթացքում նա մասնակցեց մի շարք գործողությունների։ 1941 թվականին նա դարձավ Պալմախի հիմնադիր անդամներից մեկը։ 1941 և 1942 թվականներին նա հետախույզ էր Բրիտանական զորքում, որը մարտեր էր մղում Սիրիայում և Լիբանանում[17]։ 1945 թվականին նա դարձավ Պալմախի գերագույն հրամանատար[18]։ 1948 թվականի հունիսի 22-ին, Դավիդ Բեն Գուրիոնի և Իրգունի՝ Ալտալենայից ստացված զենքի բաշխման շուրջ ծավալված դիմակայության թեժ պահին, Ալոնը զորքերին հրամայեց ռմբակոծել նավը[19]։ 1948 թվականի Արաբա-Իսրայելական պատերազմի ընթացքում, Ալոնը բոլոր երեք ճակատներում ղեկավարում էր մի քանի խոշոր օպերացիաներ։ Որպես հարավային հրամանատարության գործադիր տնօրեն, նա պատասխանատու էր Եգիպտոսի և Հորդանանի մի մասի սահմանների երկարությամբ։1949 հունիսի 4-ին նա հայտարարեց 8կմ երկայնքով սահմանի ռազմական փակ զոնա[20] 1949 հոկտեմբերի 18-ին Փարիզում՝ իր պաշտոնական այցի ընթացքում, հյուրընկալողները նրան հայտնեցին, որ որ Բեն Գուրիոնը հարավային հրամանատարությունում որոշել է իրեն փոխարինել Մոշե Դայաանով։ Ի նշան բողոքի նրա շտաբի սպաների մեծ մասը հրաժարական տվեցին[21]։։ Նա ռազմական ծառայությունից զորացրվեց 1950 թվականին[22]։

Քաղաքական կարիերանԽմբագրել

1948 թվականի հունվարին Ալոնը օգնեց ձախակողմյան Մապամ կուսակցությունը հիմնել։ Սակայն Արաբա-Իսրայելական պատերազմից հետո վարչապետ Դավիդ Բեն Գուրիոնը Ալոնին առաջարկեց հեռու մնալ կուսակցությունից, որն իր ղեկավարած Մապայ կուսակցության հակառակորդն էր, և ինչպես ինքն էր տեսնում շատ ձախակողմյան թևը սպառնալիք էր պետության անվտանգության համար[23]։ 1948 թվականի դեկտեմբերին Մապամի համաաղեկավար Մեյր Յաարին Ալոնին քննադատում էր տասնյակ հազարավոր պաղեստինցի փախստականներին ստրատեգիական նպատակներին հասնելու համար օգտագործելու մեջ[24]։ Ռազմական կարիերան ավարտելուց հետո Ալոնը սկսեց իր քաղաքական կարիերան։ Նա դարձավ Ադութ Ավոդայի հայտնի առաջնորդ, որը 1954 թվականին անջատվել էր Մապամից և 1955 թվականին առաջին անգամ Քնեսեթի անդամ ընտրվեց, որտեղ մնաց մինչև իր մահը։ Նա եղել է Տնտեսական գործերի, Սահմանադրության, Իրավունքի և արդարադատության հանձնաժողովների անդամ, Կրթության և մշակույթի հանձնաժողովի, Արտաքին գործերի և Պաշտպանության հանձնաժողովների անդամ։ 1961–68 թվականներին Ալոնը Իսրայելի Աշխատանքի նախարարն էր։ Այս պաշտոնում նա աշխատեց բարելավել պետական ծառայողի զբաղվածությունը և պայքարեց աշխատանքային հարաբերությունների օրենքն ընդունել։ 1968–69 թվականներին նա Իսրայելի փոխվարչապետն էր և Ներգաղթումների նախարարը։ 1969 թվականի փետրվարի 26-ին, Լևի Էշկոլի մահվանից հետո, Ալոնը կարճ ժամանակով ստանձնեց վարչապետի պաշտոնը։ Նա պաշտոնավարեց մինչև 1969 թվականի մարտի 17-ը, երբ Գոլդա Մեիրը դարձավ Աշխատավորական կուսակցության ղեկավարը։ Նա դարձավ Գոլդա Մեիրի՝ Իսրայելի տասնհինգերորդ կառավարության փոխվարչապետ և Կրթության նախարար և այդ պաշտոնում մնաց մինչև 1974 թվականը։ 1970 թվականի սեպտեմբերի Հորդանանի ճգնաժամի ընթացքում՝ Հուսեյն թագավորի Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպության հետ կոնֆլիկտում, նա կողմնակից էր աջակցելու Հուսեյն թագավորին[25]։ 1974 թվականին նա Ուժերի բաժանման համաձայնագրի պատվիրակության անդամ էր։ Նույն թվականին նա դարձավ արտգործնախարար և այդ պաշտոնին մնաց մինչ 1977 թվականը[26][27]։ Ալոնի հանկարծամահ լինելու պահին, նա Հավասարեցում կուսակցության ղեկավարի թեկնածու էր ընդդեմ Շիմոն Պերեսի։

ՀիշատակումԽմբագրել

Ալոնի նկատմամբ աճող հիացմունքը, նրա մահից երեք տասնամյակ անց, Օրեն Դագանը այսպես է բացատրել․ "Մարդիկ ցանկանում են ապրել Յիգալ Ալոնի երազած երկրում, օրինակ Արաբ-Իսրայելական հարցում։ Սա հետսիոնիստական մոտեցում չէ, ոչ վարանոտ, ոչ ներում հայցող։ Սա անվտանգության և ապահովության մոտեցում է, որն ասում է․ 'Մեր տեղն այստեղ է', միևնույն ժամանակ ընդգծելով երկխոսության կարևորությունը և ոչ երբեք ներողամտության և մեծամտության դրսևորմամբ։ Ալոնը խաղաղության ձեռք է մեկնել, և սա այն մոտեցումն է, որ մենք ուզում ենք, որ աշխարհի առաջնորդներն ընդունեն այսօր։"[28]

Հրատարակված աշխատանքներԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 חה"כ יגאל אלון (פייקוביץ)Knesset.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 20th Century Press Archives — 1908.
  4. 4,0 4,1 Faceted Application of Subject Terminology
  5. 5,0 5,1 sapere.it (իտալ.)
  6. 6,0 6,1 6,2 Munzinger-Archiv (գերմ.) — 1913.
  7. 7,0 7,1 7,2 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 http://main.knesset.gov.il/mk/Pages/MKPositions.aspx?MKID=682Knesset.
  9. «Book review, Yigal Allon, Native Son: A Biography»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-09-11-ին։ Վերցված է 2017-04-24 
  10. Israel in the Middle East: Documents and Readings on Society, Politics, and Foreign Relations, Pre-1948 to the Present
  11. Yigal Allon, Native Son: A Biography, Anita Shapira
  12. 'Allon for London' in Jewish Observer and Middle East Review (Volume 16, William Samuel & Company Limited, 1967), issue dated 29 December 1967, p. 1
  13. Yigal Allon (Israeli politician)։ Britannica Online Encyclopedia։ Վերցված է օգոստոսի 24, 2011 
  14. 1st Century Galilee Boat (փետրվարի 29, 1980)։ «Yigal Allon | Jesus Boat Museum, Israel |»։ Jesusboat.com։ Վերցված է հունվարի 29, 2013 
  15. Tens of thousands of people attend funeral of Yigal Allon
  16. http://www.wertheimer.info/family/GRAMPS/Haapalah/plc/4/b/bb4802b05f26eff54b4.html
  17. Yigal Allon (Peikowitz), 1918-1980
  18. Yigal Allon, Native Son: A Biography
  19. Bar Zohar Michael (1978)։ Ben-Gurion. A Biography։ London: Weidenfeld and Nicolson։ էջ 174։ ISBN 0-297-77401-8 
  20. Morris Benny (1993)։ Israel's Border Wars, 1949 – 1956. Arab Infiltration, Israeli Retaliation, and the Countdown to the Suez War։ Oxford: Oxford University Press։ էջ 126։ ISBN 0-19-827850-0  Quoting Weitz, Yomani, iv33 entry 4 June 1949.
  21. Dayan Moshe (1976)։ Story of my Life։ New York: William Morrow and Company։ էջ 150։ ISBN 0-688-03076-9 
  22. «Yigal Allon»։ Ministry of Foreign Affairs (Israel) 
  23. «Israel’s ‘Golden Boy’: A New Biography Explores How It Is We Came To Forget Yigal Allon»։ Jewish Daily Forward։ հուլիսի 11, 2008։ Վերցված է հունվարի 23, 2015 
  24. Morris, Benny (1987). The birth of the Palestinian refugee problem, 1947–1949. ISBN 0-521-33028-9, page 211
  25. Shlaim Avi (2007)։ Lion of Jordan: The Life of King Hussein in War and Peace։ London: Penguin Books։ էջեր 330–331 
  26. «Allon, Yigal (1918–1980)»։ Junior Judaica, Encyclopaedia Judaica for Youth։ Jewish Agency for Israel։ 1992 
  27. «Yigal Allon»։ Jewish Virtual Library։ The American-Israeli Cooperative Enterprise։ 2012 
  28. Three decades on Yigal Allon still inspires youth, Haaretz